Tesnim Haber Ajansı Uluslararası Haberler Servisi'nin bildirdiğine göre, nisan ayı başlarında Kafkasya bölgesi transit odaklı anlamlı bir diplomatik trafiğe sahne oldu. Kazakistan Dışişleri Bakanı Yermek Köşerbayev, 7 Nisan'da Gürcü mevkidaşıyla görüşmek üzere Tiflis'e giderek 2026-2027 yıllarını kapsayan iki yıllık işbirliği programını imzaladı.
Köşerbayev, Gürcistan'ı Avrupa-Asya taşımacılık mimarisinin kilit halkası olarak nitelendirdi. Bu ziyaret, Kazakistan Başbakanı Oljas Bektenov'un birkaç gün önce Bakü'de, Trans-Hazar Uluslararası Taşıma Güzergahı olarak da bilinen Orta Koridor'un statüsünü güçlendirmek amacıyla Azerbaycan ile hükümetler arası bir anlaşma imzalama planını duyurmasının ardından gerçekleşti.
Ayrıca Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de Tiflis'te Azerbaycan-Gürcistan bölümünü bu koridorun ana ulaşım arteri olarak adlandırdı ve kısa bir süre sonra Bakü'de üst düzey Kazak heyetini ağırladı.
Doğu Dayanağı: Çin'in Hazar'a İvmeli Entegrasyonu
Kazakistan'ın Güney Kafkasya'daki etkileşimleri, Çin ile yapılan stratejik anlaşmalara ve bu ülkenin doğuya dönük vizyonuna dayanıyor. Pekin ile Astana arasında imzalanan işbirliği belgeleri ve bürokratik engellerin azaltılmasıyla birlikte bu güzergahın lojistik altyapısı ciddi şekilde iyileşti.
Veriler, Çin çıkışlı Trans-Hazar trenlerinin Bakü'ye seyahat süresinin geçtiğimiz yıllardaki 20 günlük ortalamadan şu an 15 güne, en hızlı durumda ise 11 güne düştüğünü gösteriyor. 2026 yılının ilk çeyreğinde bu trenlerin sefer sıklığı bir önceki yıla göre yüzde 150 artış gösterdi ve Kazakistan terminallerinde binlerce konteyner işlem gördü. Buna rağmen, bu güzergahın batı bölümündeki mantığı ve başarısı, Kafkasyalı ortaklar olmadan imkansızdır.
Gürcistan: Orta Koridor'un Hayati Ancak Kırılgan Halkası
Azerbaycan, Kazakistan'ın vazgeçilmez bir ortağıdır. Bakü ve Astana şu anda kurumsallaşma yoluyla işbirliği kapsamını mal transitinden ortak yatırımlara, yeşil enerji transferine ve Hazar Denizi'nin tabanına fiber optik hatlar döşenmesine kadar genişletmeye çalışıyor.
Ancak bu rotanın tam anlamıyla ticarileşebilmesi için malların Karadeniz'e ulaşması gerekiyor ve işte bu noktada Gürcistan'ın rolü ön plana çıkıyor. Kazak-Gürcü ortak girişimi olan bir şirket tarafından 31,5 milyon dolarlık yatırımla hayata geçirilen "Poti" çok amaçlı terminalinin açılışı, yıllık 80 bin konteynerin üzerinde taşıma kapasitesiyle bu işbirliğinin en somut sembolüdür. Kazakistan'ın Gürcistan ekonomisindeki yatırımları şu an itibarıyla 600 milyon dolar sınırını aşmış durumdadır.
Jeopolitik Haritanın Değişmesi ve Alternatif Rotalar Endişesi
Kazakistan Dışişleri Bakanı'nın Tiflis'teki yoğun diplomatik temasları nedensiz değil; zira Gürcistan'ın bu koridordaki konumu artık tamamen garanti altına alınmış bir durum olarak görülmüyor. Uluslararası Para Fonu yakın tarihli bir raporunda, Orta Doğu'daki krizin uzamasının Gürcistan'a daha fazla trafik yönlendirmesine rağmen, Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki olası bir barış anlaşmasının pratikte Gürcistan'ı by-pass eden yeni ticaret yolları yaratabileceği konusunda uyarıda bulundu.
Bu nedenle Astana'nın, Tiflis'in sonsuza dek Batı'ya erişim için tek ciddi seçenek olarak kalacağını kesin bir dille varsayamayacağı için mevcut işleyen rota olarak Azerbaycan-Gürcistan bölümünü güçlendirmek adına haklı gerekçeleri bulunuyor.
İlham Aliyev'in Tiflis'teki açık sözleri de tam olarak bu doğrultuda değerlendiriliyor; nitekim kendisi Azerbaycan-Gürcistan hattını Orta Koridor'un iskeleti ve ana arteri olarak nitelendirmişti.
Ekonomik Çıkarları Pekiştirme Çabası
Bu güzergah daha güvenilir hale gelirse, elde edilecek ekonomik gerekçeler de çok güçlü olacaktır. Dünya Bankası araştırmaları, lojistik ve dijitalleşmenin geliştirilmesiyle Azerbaycan, Gürcistan ve Kazakistan arasındaki ticaretin 2030 yılına kadar yaklaşık yüzde 37, Avrupa Birliği ile ticaretlerinin ise yüzde 28 oranında artacağını öngörüyor.
Kazakistan ve Azerbaycan bu koridorun inşasında sadece pasif birer seyirci değiller. Yeni bölgesel değişkenleri ve Ermenistan'ın güneyinden geçmesi iddia edilen hat gibi alternatif rotaların ortaya çıkma ihtimalini kavrayarak geleceği beklemekle yetinmediler.
Astana ve Bakü yetkilileri halihazırda aktif diplomasi, tarifelerin entegrasyonu ve terminallerin hedefe yönelik yönetimiyle, mevcut bağlantı arterlerini olası jeopolitik değişikliklere karşı en gerçekçi ve en işlevsel transit kanalı olarak koruma altına almaya çalışıyorlar.