Tesnim Haber Ajansı Ekonomi Muhabirinin aktardığına göre, Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Muhebbi, Tasnim Haber Ajansı’na verdiği özel demeçte, 8-22 Temmuz tarihleri arasında bölgedeki ABD ordusuna ait altyapı ve teçhizata verilen zararın geniş ayrıntılarını açıkladı. Bu verilere göre; onlarca komuta merkezi, hava savunma sistemi, erken uyarı radarı, iletişim merkezi, mühimmat deposu, lojistik altyapı, uçak hangarı, savaş uçağı, İHA ve destek teçhizatı İran İslam Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetlerinin hedefi oldu.
Henüz hiçbir resmi ABD makamı bu verileri doğrulamamış veya yalanlamamış olsa ve tüm hususların bağımsız olarak doğrulanması mümkün olmasa da, açıklanan teçhizat ve altyapının yaklaşık değeri ABD Savunma Bakanlığı bütçesinde yayımlanan fiyatlar, Yabancı Askeri Satışlar (FMS) sözleşmeleri, ABD Kongre belgeleri ile Boeing, Lockheed Martin, Northrop Grumman ve RTX gibi dev savunma şirketlerinin sözleşmeleri temel alınarak tahmin edilebilmektedir.
Bu tahmin, açıklanan teçhizat ve tesislerin yenileme maliyetinin toplamda yaklaşık 20 milyar dolara ulaşabileceğini göstermektedir; bu rakam ekonomik ve askeri açıdan olası hasarın kayda değer boyutunu ortaya koymaktadır.
En Pahalı Hasar: Patriot Hava Savunma Sistemleri Açıklanan teçhizatlar arasında en büyük mali payı Patriot füze savunma sistemleri oluşturmaktadır. Bu sistemler ABD ordusunun hava savunma ağının en önemli unsurlarından biri kabul edilmekte olup, radar, ateş kontrol merkezi, fırlatıcılar, iletişim sistemleri ve destek teçhizatından oluşan eksiksiz bir bataryayı kapsamaktadır.
ABD’nin son ihracat sözleşmelerine göre, tam teşekküllü bir Patriot bataryasının değeri yaklaşık 1 ila 1,2 milyar dolar olarak tahmin edilmektedir. Devrim Muhafızları’nın yayımladığı listede dört Patriot savunma kompleksi ile bu sistemin altı ana radarının imha edildiği belirtilmektedir. Sadece bu bölümün yenileme değeri yaklaşık 5,3 milyar dolar olarak hesaplanmakta olup, bu rakam tek başına toplam hasar tahmininin dörtte birinden fazlasını oluşturmaktadır.
Stratejik Savaş ve Devriye Uçakları Hava teçhizatı bölümünde Devrim Muhafızları Sözcüsü; 2 adet F-15 savaş uçağı, 1 adet P-8 Poseidon deniz karakol uçağı, 1 adet C-17 Globemaster III stratejik nakliye uçağı, 8 adet tanker uçak ve 4 adet ağır helikopterin imha edildiğini bildirdi.
ABD Hava Kuvvetlerinin son sözleşmelerinde bir adet F-15EX savaş uçağının fiyatı yaklaşık 95 milyon dolardır. ABD’nin deniz karakol ve denizaltı savunma harbi görevlerinin belkemiğini oluşturan P-8 uçağı yaklaşık 240 milyon dolar değerindeyken, her bir C-17 uçağının yenileme değeri yaklaşık 340 milyon dolar olarak tahmin edilmektedir.
Tanker uçaklar hususunda, yeni nesil KC-46 Pegasus esas alınırsa her birinin değeri yaklaşık 250 milyon dolar olacaktır; dolayısıyla sadece sekiz adet tanker uçağın yenileme maliyeti yaklaşık 2 milyar dolara ulaşmaktadır.
Toplamda, açıklanan hava teçhizatının yaklaşık değeri —hangarlar ve bakım altyapısı hariç— 2,8 milyar doları aşmaktadır.
ABD İHA Filosuna Darbe Hasar listesinin bir diğer önemli bölümü ABD ordusunun İHA filosuna ilişkindir. Bu verilere göre, henüz operasyonel sürece girmemiş sekiz adedi de dahil olmak üzere 17 adet keşif ve saldırı İHA’sı imha edilmiştir. Bu İHA’lar MQ-9 Reaper ailesinden kabul edilirse, her birinin değeri yaklaşık 30 ila 35 milyon dolardır. Buna göre kaybedilen İHA’ların yaklaşık değeri 550 milyon dolara ulaşmaktadır.
Ayrıca Devrim Muhafızları, MQ-9’ların konuşlandığı altı hangarın da imha edildiğini duyurmuştur. Bu hangarların her birinin yapım ve donatım maliyeti yaklaşık 10 ila 15 milyon dolar olarak hesaplanmaktadır.
Komuta Merkezleri: Askeri Operasyonların Kalbi Açıklanan hasar listesinde 7 komuta ve kontrol merkezi ile 2 operasyonel komuta merkezinin imha edildiği de yer almaktadır. Askeri komuta merkezleri sadece binalardan ibaret değildir; bu merkezler veri işleme sistemleri, operasyon odaları, kripto ekipmanları, sunucular, güvenli iletişim ve komuta-kontrol sistemlerini içermektedir. ABD ordusunun inşaat projelerine göre, gelişmiş bir komuta merkezinin yapım ve donatım değeri 150 ila 300 milyon dolar arasında değişmektedir.
Merkez başına ortalama 200 milyon dolar varsayımıyla, 9 komuta merkezinin yenileme değeri yaklaşık 1,8 milyar dolar olacaktır.
Radar Ağı: ABD Ordusunun Gözü Açıklanan hasarın önemli bir kısmı radar sistemlerine aittir. Yayımlanan verilere göre 6 Patriot radarı, 7 füze savunma radarı, 8 erken uyarı sistemi, 5 uzun menzilli radar, 3 hava ve deniz kontrol radarı, 3 EPS radar sistemi ve 2 EPS-117 radarı hedef alınmıştır.
Askeri radarlar ABD ordusunun en karmaşık elektronik teçhizatları arasında yer almakta olup görev türüne göre her birinin değeri onlarca milyon dolardan 150 milyon doların üzerine kadar çıkabilmektedir. Bu sistemlerin yenileme değeri hesaplandığında, ABD radar ağına verilen hasarın yaklaşık 3 milyar dolar olduğu tahmin edilmektedir.
Mühimmat Depoları ve Füze Sığınakları Lojistik alanında Devrim Muhafızları; 17 mühimmat deposu, 6 füze sığınağı, 3 lojistik merkezi, 6 savaş uçağı ve helikopter bakım-onarim merkezi ile 12 yakıt deposunun imha edildiğini bildirmiştir. Bu depoların içerdiği mühimmatın kesin değeri bilinmemekle birlikte; inşaat maliyeti, dahili donanım ve depolanan mühimmatın yaklaşık değeri üzerinden her bir deponun değeri yaklaşık 120 milyon dolar, her bir füze sığınağının değeri ise yaklaşık 200 milyon dolar olarak hesaplanabilir.
Toplamda, hasarın bu bölümünün yaklaşık 4 milyar dolar olduğu tahmin edilmektedir.
Operasyonel ve İletişim Altyapısı Açıklanan zararlar arasında veri işlem merkezi, yapay zeka işlem merkezi, 2 sinyal haberleşme merkezi, 3 uydu iletişim sistemi, yakıt iskelesi, yakıt pompalama istasyonu, uçuş pistleri/rampaları, savaş uçağı sığınakları, uçak hangarları ve muhafaza hangarları da görülmektedir.
Bu tür tesislerin resmi fiyatı açıklanmasa da ABD Savunma Bakanlığı’nın benzer projelerine dayanarak bu bölümün değerinin de 2 ila 3 milyar dolar arasında olduğu tahmin edilmektedir.
Gerçek Maliyet Neden Teçhizat Değerinden Daha Yüksek? Savunma sanayii uzmanları, teçhizat alım değerinin gerçek maliyetin sadece bir kısmı olduğuna inanmaktadır. Teçhizatın ABD’den bölgeye nakli, kurulumu, testi, personelin eğitimi, yedek parça tedariki, altyapının yeniden inşası ve üslerin tekrar hazır hale getirilmesi genellikle yenileme maliyetine %20 ila %50 arasında ek bir yük getirmektedir.
Bu nedenle, açıklanan teçhizatın nominal değeri yaklaşık 20 milyar dolar olsa da operasyonel kapasitenin tam olarak geri kazanılmasının gerçek maliyeti 24 ila 30 milyar dolara ulaşabilir.
20 Milyar Dolar Ne Anlama Geliyor? Bu rakamı daha iyi anlamak için ABD’nin bazı askeri sözleşmeleriyle karşılaştırmak yeterlidir. 20 milyar dolar ile 210’dan fazla F-15EX savaş uçağı, yaklaşık 83 adet P-8 Poseidon uçağı, 58 adet C-17 Globemaster III veya yaklaşık 18 tam teşekküllü Patriot bataryası satın alınabilir.
Öte yandan bu rakam, Amerika Birleşik Devletleri’nin yıllık savunma bütçesinin yaklaşık %2’sini oluşturmaktadır. ABD’nin toplam askeri bütçesi ölçeğinde büyük bir pay sayılmasa da bu ölçekteki bir hasarın tek bir operasyonel bölgede yoğunlaşması; muharebe hazırlığı, lojistik destek ve teçhizatın yenilenme süresi üzerinde önemli etkiler bırakabilir.
Bu raporda yapılan analiz, Devrim Muhafızları Sözcüsü tarafından açıklanan hasar listesinin doğruluğu varsayımı altında, 8-22 Temmuz tarihleri arasındaki teçhizat ve altyapının yenileme değerinin yaklaşık 20 milyar dolar olduğunu göstermektedir. Bu tahmin; ABD askeri teçhizatının bilinen fiyatları, savunma sözleşmeleri, ABD Savunma Bakanlığı bütçe belgeleri ve benzer altyapıların yenileme değerleri esas alınarak yapılmıştır.
Bununla birlikte, bu rakam kesinleşmiş bir hasar olarak değerlendirilmemelidir. Bir yandan ABD hükümeti henüz bu kayıpları doğrulamamıştır; diğer yandan veri merkezleri, komuta merkezleri, mühimmat depoları ve iletişim tesisleri gibi bazı altyapıların fiyatları kamuya açık bilgi bulunmaması sebebiyle benzer projeler üzerinden tahmin edilmiştir.
Dolayısıyla 20 milyar dolarlık bu tahmin, resmi ve kesin bir rakamdan ziyade, açıklanan listenin doğruluğuna bağlı olarak teçhizatın yenileme değerine ilişkin analitik bir hesaplama ve olası hasarın ekonomik boyutunu ortaya koyan bir değerlendirme olarak ele alınmalıdır.