Tesnim Haber Ajansı'nın Daily Pakistan gazetesine dayandırdığı habere göre; Pakistan İçişleri Bakanı'nın komşu ülkeye gerçekleştirdiği ziyaretin ardından, Pakistan ve İran arasındaki diplomasi ve ekonomi kulvarında büyük bir eksen değişimi yaşanıyor. Pakistanlı üst düzey güvenlik yetkilisi, İran İçişleri Bakanı İskender Mumeni (İskender Mumeni) ile bir araya geldi. Bölgesel bağlantısallığı güçlendirmeyi ve transit iş birliğini artırmayı hedefleyen iki taraf arasındaki bu üst düzey görüşmelere sınır ticareti konusu damga vurdu.
Pakistan İçişleri Bakanı'nın Tahran Ziyareti
Bu gelişmeler, Pakistan İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi’nin (Muhsin Nakvi) Tahran’a gerçekleştirdiği sürpriz ve plansız ziyaretin ardından yaşandı. Önceden programlanmamış olan bu ziyaret, diplomatik çevrelerin dikkatini hemen üzerine çekti. Nakvi, bu temaslar kapsamında İranlı mevkidaşı ile ikili ilişkiler, sınır güvenliği koordinasyonu ve ticareti kolaylaştırma mekanizmalarına odaklanan derinlemesine toplantılar gerçekleştirdi.
Sınır Ötesi Ticaretin Artırılması Büyük Önem Taşıyor
Bakan Mumeni, her iki tarafın da sınır ötesi ticaretin artırılmasına stratejik bir önem atfettiğini teyit ederek, bu konuyu müzakerelerin en önemli eksenlerinden biri olarak nitelendirdi. Mumeni'nin ifadesine göre, iki taraf da ticaret akışını hızlandırmak adına uygulanabilir reformların aciliyeti konusunda ortak bir anlayışa vardı. Söz konusu reformlar; prosedürlerin sadeleştirilmesini, bürokratik engellerin kaldırılmasını ve Pakistan ile İran arasındaki ekonomik değişimleri uzun süredir yavaşlatan transit operasyonlarının akıcı hale getirilmesini içeriyor.
İran ve Pakistan Arasında Yeni Transit Çerçevesinin Oluşumu
Görüşmelerde ayrıca, resmi ticaret kapılarını önemli ölçüde değiştirebilecek ve sınırın her iki tarafındaki yasal mal hareketliliğini artırabilecek yeni sınır geçiş noktalarının kurulması ihtimali de ele alındı. Bu görüşmeler, Pakistan’ın hızla dönüşen bölgesel ticaret vizyonu ile de örtüşmektedir. Bu ayın başlarında İslamabad, İran mallarının Gwadar ve Karaçi dahil olmak üzere Pakistan'ın büyük limanlarından geçerek uluslararası deniz taşımacılığı rotalarına erişmesine izin veren yeni bir transit çerçevesini kamuoyuna açıklamıştı.
Pakistan Ticaret Bakanlığı tarafından uygulamaya konulan iddialı "Pakistan Üzerinden Mal Transiti 2026" (Transit kâla az tarîg-e Pâkestân 2026) politikası uyarınca, özellikle İran için altı adet özel ticaret koridoru aktifleştirildi. Bu rotalar; İran ihracatının Pakistan limanları üzerinden küresel pazarlara ulaşabilmesi, ithalatın sadeleştirilmiş transit hatlarıyla İran’a akması ve sınırlar arasında daha organize bir mal hareketliliğinin sağlanması amacıyla tasarlanmıştır. Bu hamle, ABD yaptırımları ve uluslararası baskılar nedeniyle deniz ticaretinde halen büyük kısıtlamalarla karşı karşıya kalan İran için stratejik bir ekonomik açılım olarak geniş kabul görüyor.
Artan Diplomatik Rol ve Ekonomik Entegrasyon
Ticaretin de ötesinde, Pakistan’ın bölgesel diplomasideki rolünün hızla genişlediği görülüyor. Raporlar, İslamabad’ın İran ve ABD arasındaki gerilimlere ilişkin arabuluculuk çabalarında rol üstlendiğini ve bu durumun ülkenin bölgesel jeopolitik müzakerelerdeki konumunu yükselttiğini gösteriyor. Son aylarda, ABD ve siyonist rejimin İran'a yönelik askeri saldırganlığının ardından Pakistan, çatışmalara son vermek adına diplomatik temaslarını yoğunlaştırdı. Tahran'a yönelik gerçekleştirilen üst düzey ziyaretlere Başbakan Yardımcısı İshak Dar (İshak Dar), Genelkurmay Başkanı Orgeneral Asım Münir (Asım Münir) ve İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi gibi profili yüksek isimler katıldı. Bu gelişmeler, her iki ülkenin ticaret, transit ve stratejik iş birliğinde daha derin bir entegrasyona doğru ilerlemesiyle Pakistan-İran ilişkilerinde bir dönüm noktası olarak kabul edilebilir.
Bölgesel ittifakların değiştiği, İran üzerindeki yaptırım baskılarının sürdüğü ve jeopolitik gerçekliklerin farklılaştığı bir dönemde, Pakistan ve İran’ın, sınır ticaretinin ana muharrik güç olarak öne çıktığı daha yakın bir ekonomik yakınlaşma ve daha güçlü bir stratejik koordinasyon fazına geçtiği görülüyor.