Tesnim Haber Ajansı – İran İslam Cumhuriyeti'nin Birleşmiş Milletler nezdindeki Maslahatgüzarı, cuma günü yerel saatle Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 81. oturumunda, New York'ta Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın raporuna ilişkin olarak şunları kaydetti: "Nükleer enerji, kalkınma ve enerji güvenliği için vazgeçilmezdir. Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'nın (NPT) 4. maddesi, tüm üye ülkelerin barışçıl amaçlarla nükleer enerji alanında araştırma yapma, üretme ve kullanma hakkını, ayrımcılık gözetilmeksizin ve 1. ile 2. maddelere uygun olarak tartışılmaz biçimde teyit etmektedir."
İran İslam Cumhuriyeti'nin BM nezdindeki kıdemli diplomatı şunları ekledi: "Ancak bazı hükümetler bu hakkı sistematik biçimde şeytani bir şeymiş gibi gösteriyor ve nükleer silahların yayılmasına ilişkin kaygıları, hükümetler üzerinde baskı kurmak ve onları kendi ulusal nükleer yakıt çevrimlerinden vazgeçmeye zorlamak için bir araç olarak kullanıyor."
Darzi, "ABD, NPT'ye taraf bir ülke olmasına rağmen, üye ülkelerin uranyum zenginleştirmesi de dahil olmak üzere tam nükleer yakıt çevrimini sürdürme hakkının varlığını bile açıkça sorguluyor. Barışçıl nükleer enerji hakkını koruduğunu iddia ederken ülkelerin bu vazgeçilmez teknolojiye erişimini engellemesi, 4. maddenin ihlali anlamına geliyor. Hiçbir ülke bu antlaşmayı tek taraflı olarak yeniden yazamaz veya diğer üye ülkelerin meşru hakları üzerinde siyasi vetosunu kullanamaz" dedi.
İran'ın BM nezdindeki Büyükelçisi ve Maslahatgüzarı şöyle konuştu: "İran'ın NPT kapsamındaki tartışılmaz haklarını kararlılıkla savunmasına yanıt olarak ABD ve nükleer silahlarla donanmış İsrail rejimi, 2025 ve 2026 yıllarında İran'a karşı iki saldırgan savaş başlattı ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın güvencelerine tabi barışçıl nükleer tesislerini geniş çapta hedef aldı."
Darzi şunları kaydetti: "Bu saldırılar geniş çaplı yıkıma yol açtı ve aralarında, ünlü fetvasıyla nükleer silahların ve diğer kitle imha silahlarının kullanımını reddeden şehit liderimizin de bulunduğu binlerce kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu. Bu eylemler aynı zamanda uluslararası hukuku, Birleşmiş Milletler Şartı'nı, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın tüzüğünü, Ajansın Genel Konferansı'nın ilgili kararlarını ve Güvenlik Konseyi'nin 487 sayılı kararını (1981'de kabul edilmiştir) ihlal etmiştir."
İran'ın BM nezdindeki Büyükelçisi, "Ne Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın Genel Konferansı, ne Ajansın Guvernörler Konseyi, ne de Genel Direktörü bu saldırıları kınamıştır. Güvenlik Konseyi de aynı şekilde bu saldırıları kınamakta başarısız olmuştur. Genel Direktör, bugün bu gündem maddesi kapsamında yaptığı açıklamada bir kez daha bu saldırıları kınamaktan kaçındı. Bunun yerine mağdura baskı uygulanıyor; saldırganlar ise hesap vermekten kaçıyor" ifadelerini kullandı.
İran'ın BM nezdindeki Büyükelçisi şunları söyledi: "Bazı Batılı heyetler, güvencelerine tabi barışçıl nükleer tesislere yönelik saldırıları kınamaktan kaçınırken hâlâ sözde nükleer silahların yayılması kaygılarına atıfta bulunuyor. Bu yaklaşım, yayılmanın önlenmesine yönelik tutarlı bir bağlılık değil; yayılmanın önlenmesinin siyasi amaçlarla araçsallaştırılmasıdır."
Darzi şunları ekledi: "Bu yaklaşımın ikiyüzlülüğü apaçıktır. 1970'ten bu yana NPT üyesi olan İran, uluslararası yükümlülüklere ve diplomasiye bağlılığını her zaman ortaya koymuştur."
"Ancak İran'ın barışçıl nükleer programı ve güvencelerine tabi tesisleri siyasi baskı ve askerî saldırılara maruz kalmıştır; Sekretarya'nın teknik işbirliği sağlamaktan kaçınması ise İran'ı, Ajansın teşvik etmekle yükümlü olduğu barışçıl nükleer kalkınmanın sağladığı imkânlardan yoksun bırakıyor" dedi.
İran'ın BM nezdindeki Büyükelçisi sözlerini şöyle sürdürdü: "Bu arada, nükleer tesisleri güvence altında olmayan bölgedeki tek nükleer silah sahibi İsrail rejimi, hesap verebilirlikten muafiyetini sürdürüyor. Yayılmanın önlenmesi ölçütlerinin seçici biçimde uygulanması, İran'a yönelik baskıların arkasındaki perde arkası siyasi saikleri gözler önüne seriyor ve uluslararası yayılmanın önlenmesi sisteminin itibarını zayıflatıyor."
Darzi, "Aynı heyetler denetçilerin erişimini talep ederken askerî tehditler sürüyor ve saldırının ardından ortaya çıkan olağanüstü koşulları görmezden geliyor. Şunu açıkça belirtelim: İran ne güvence yükümlülüklerini bir kenara bırakmış ne de bunların uygulanmasını resmen askıya almıştır" dedi.
İran'ın BM nezdindeki Büyükelçisi şöyle konuştu: "Ancak saldırı, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesi için gereken fiziki ve güvenlik koşullarını temelden değiştirmiştir. Ajansın kendi raporları, doğrulama faaliyetlerinin durduğunu ve denetçilerin güvenlik gerekçesiyle bölgeden ayrıldığını kabul ediyor. Denetçilerin geri dönmesini talep ederken aynı güvenlik kaygıları göz ardı edilemez."
Darzi şunları kaydetti: "Güvence yükümlülüklerinin sürmesi, doğrulamanın güvenli ve etkili biçimde yapılabilme imkânının değerlendirilmesi gerekliliğini ortadan kaldırmıyor. Hiçbir ülkeden, askerî operasyonların ortasında ve süregelen tehditler altında, yeterli güvenlik garantisi olmaksızın gerekli erişimi sağlaması beklenemez. Böyle bir ortamın oluşturulmasının sorumluluğu saldırının mağduruna değil, saldırganlara aittir."
İran'ın BM nezdindeki Büyükelçisi sözlerini şöyle tamamladı: "İran, koşullar elverdiği ölçüde Ajansla işbirliğini sürdürecektir. Ancak bu işbirliği, kişilerin, tesislerin veya Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı denetçilerinin güvenliği pahasına olamaz."