به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، حج تمتع یکی از مهمترین فریضههای اسلامی است که میلیونها مسلمان در سراسر جهان هر سال برای انجام آن به عربستان سعودی سفر میکنند. سازمان حج و زیارت جمهوری اسلامی ایران مسئولیت دارد که زمینههای لازم برای اعزام زائران ایرانی را فراهم کند. در سالهای گذشته، به دلیل محدودیتهای مختلف، اعزام زائران با مشکلاتی مواجه شده بود.
فرآیند ثبتنام حج تمتع در ایران بهگونهای است که افراد واجد شرایط میتوانند در سامانههای تعیینشده ثبتنام کنند. اما به دلیل تقاضای بالا و محدودیت ظرفیت، زمان انتظار برای اعزام طولانی است. سازمان حج و زیارت تلاش میکند با مدیریت دقیق و برنامهریزی، شرایط را برای اعزام زائران در اسرع وقت فراهم کند.
یکی از مسائل مهم در اعزام زائران، محدودیتهای کشور میزبان در خصوص ظرفیت هتلها و پروازها است. این محدودیتها باعث شده است که اعزامها بهصورت مدیریتشده و محدود انجام شود. سازمان حج و زیارت در تلاش است تا با هماهنگی با کشور میزبان و مدیریت دقیق کاروانها، زمینه تشرف همه زائران واجد شرایط را فراهم کند.
در این میان، برخی از زائران که در سالهای گذشته به دلیل کرونا یا عوامل دیگر اعزام نشدهاند، امسال دعوت شدهاند تا از ظرفیت ایجادشده استفاده کنند. سازمان حج و زیارت از این زائران خواسته است که برای پیگیری اعزام خود اقدام کنند.
با توجه به محدودیتها و چالشهای موجود، سازمان حج و زیارت کوشیده است تا با برنامهریزی دقیق و مدیریت بهینه، اعزام زائران را به بهترین شکل ممکن انجام دهد. این سازمان امیدوار است که در سالهای آینده، با افزایش ظرفیتها، شرایط بهتری برای اعزام زائران فراهم شود.
در همین راستا، ابوالفضل نوفرستی، مدیرکل حج و زیارت استان قم، در گفتوگو با خبرنگار تسنیم، به تشریح زمانبندی ثبتنام حج تمتع، هزینه و شرایط اعزام زائران پرداخت؛ مصاحبه وی را در ادامه بخوانید.
زمانبندی ثبتنام حج تمتع و نگاه سازمان حج و زیارت
تسنیم: فرآیند ثبتنام حج تمتع و مدتزمان انتظار زائران چگونه است؟
در خصوص ثبتنام حج تمتع، لازم است توضیح داده شود که سازمان حج و زیارت اساساً با شیوه ثبتنام اولیه گسترده در گذشته موافق نبوده است. در مقطعی که ثبتنامها انجام شد، بیش از یک میلیون و 700 هزار نفر برای تشرف به حج واجب ثبتنام کردند.
با توجه به ظرفیت محدود اعزام، حتی اگر سالانه 100 هزار نفر نیز اعزام شوند، حدود 17 سال زمان لازم است تا نوبت همه این افراد فرا برسد. البته در عمل، چنین ظرفیتی هر سال محقق نمیشود، زیرا کشور میزبان مجوز اعزام در این سطح را صادر نمیکند. به همین دلیل، بسیاری از ثبتنامکنندگان سالها در نوبت تشرف باقی ماندهاند.
ثبتنامهای اولیه مربوط به سالهای 1385 و 1386 است و این افراد در نوبت تشرف قرار گرفتند. اصطلاحاً برای بسیاری از این افراد، «استطاعت طریقی» فراهم نشده بود؛ یعنی با وجود ثبتنام، نوبت اعزام آنها فرا نرسیده است. این جمعیت 1 میلیون و 700 هزار نفری در سراسر کشور پراکنده هستند و استان قم نیز میزبان تعداد قابل توجهی از این افراد است.
هر سال، بر اساس اولویتهایی که از سوی سازمان حج و زیارت اعلام میشود، بخشی از این افراد امکان اعزام پیدا میکنند. از سوی دیگر، در سال 99 به دلیل شیوع بیماری کرونا، اعزام بسیاری از زائران متوقف شد و عدهای که اولویت داشتند، موفق به تشرف نشدند.
دعوت مجدد از زائران دارای اولویت تشرف
امسال تلاش کردیم با زائرانی که در سالهای گذشته به دلیل کرونا یا عوامل دیگر اعزام نشده بودند، تماس بگیریم. برای این منظور، پیامک ارسال شد و در مواردی که شماره تماسها تغییر نکرده بود، تماس تلفنی نیز برقرار شد. هدف این بود که این عزیزان از ظرفیت ایجادشده استفاده کنند و در صورت تمایل، برای تشرف اقدام کنند.
ممکن است برخی از این افراد به دلایل مختلف تاکنون توفیق تشرف نداشته باشند، اما اکنون شرایط برای آنها فراهم شده است. از همینجا اعلام میکنیم که همه عزیزانی که در سالهای گذشته دعوت شدهاند و تا امسال موفق به تشرف نشدهاند، میتوانند برای پیگیری اعزام خود اقدام کنند.
وضعیت پیشثبتنامشدگان حج تمتع و محدودیتهای موجود
تسنیم: وضعیت یکمیلیون و 700 هزار نفری که برای حج تمتع پیشثبتنام کردهاند، چگونه است؟
در حج تمتع، حدود یک میلیون و 700 هزار نفر از قبل پیشثبتنام کردهاند که بهمرور زمان، برخی از این عزیزان مشرف شدهاند و برخی دیگر هنوز دعوت نشدهاند، چراکه اولویت تشرف آنها فرا نرسیده است. امیدواریم در سالهای آینده، با افزایش ظرفیتها، شرایط بهتری برای اعزام این افراد فراهم شود؛ ظرفیتی که شامل فرودگاهها و همچنین توان اماکن مقدسه برای پذیرش جمعیت است.
بهطور مشخص، باید توجه داشت که همزمان چه تعداد زائر میتوانند در اطراف کعبه مکرمه طواف خود را انجام دهند و این موضوع نیازمند مدیریت دقیق جمعیت است. در کنار این موضوع، محدودیتهای جدی در ظرفیت اسکان، بهویژه در شهر مدینه وجود دارد که یکی از چالشهای اساسی اعزام زائران محسوب میشود. این محدودیتها نهتنها در حج تمتع، بلکه در عمره مفرده نیز تأثیرگذار است.
دلایل محدودیت اعزام عمره مفرده
ممکن است برخی از عزیزان واقعاً تمایل داشته باشند که در حال حاضر به عمره مفرده مشرف شوند، اما ظرفیت اعزام محدود است. دلیل اصلی این محدودیتها به شرایط کشور میزبان بازمیگردد؛ از جمله محدودیتهای پروازی و ظرفیت پذیرش فرودگاهها.
موضوع مهمتر، ظرفیت اسکان در شهر مدینه است که با محدودیت بسیار جدی مواجه است. در سالهای اخیر، تعدادی از هتلهای مدینه تخریب شدهاند و بهجای آنها هنوز هتلهای جدید ساخته نشده است. در مکه مکرمه مشکل اسکان به آن شدت وجود ندارد، اما در مدینه این مسئله همچنان به قوت خود باقی است.
به دلیل همین کمبود ظرفیت اسکان در مدینه، گاهی امکان فراهمکردن زمینه تشرف به عمره مفرده بهمیزانی که انتظار میرود، وجود ندارد. این موضوع خارج از اراده سازمان حج و زیارت بوده و مستقیماً به زیرساختهای موجود در کشور میزبان مربوط میشود. بنابراین، حتی با وجود آمادگی متقاضیان و برنامهریزیهای انجامشده، اعزامها متناسب با ظرفیتها انجام میشود. در این شرایط، اولویت با حفظ ایمنی، آرامش و کیفیت خدمات به زائران است. به همین دلیل، سازمان ناچار است اعزامها را بهصورت محدود و مدیریتشده انجام دهد.
نکته مهم دیگر این است که عمره مفرده از شهریور ماه آغاز شده و با گذر زمان، برنامههای مهر ماه نیز ادامه پیدا کرده است. در شهریور ماه، مردم عمدتاً دغدغههای مدرسه، انتخاب مدرسه و مسائل تحصیلی دارند؛ بنابراین، استقبال عمومی در این مقطع ممکن است کمتر باشد. با این حال، بر اساس ضوابط و برنامهریزی کشور میزبان، اعزامها طبق سهمیه و پکیجهای مشخص ادامه دارد.
مدیریت ظرفیتها و تخصیص سهمیهها
تسنیم: ظرفیتها چگونه در پروازها و هتلها مدیریت میشود؟
طبیعتاً ظرفیتهای خالی در پروازها و هتلها باید استفاده شوند تا امکانات پیشبینیشده در کشور میزبان بلااستفاده نماند. برای این منظور، بخشی از سهمیهها به دستگاههای مختلف اختصاص داده میشود، از جمله سهمیه دانشجویان، مزدوجین، فرهنگیان و دانشآموزان.
این سهمیهها برای اعزام زائرانی است که قبلاً ثبتنام کردهاند یا حواله ثبتنام دارند؛ این افراد حق دارند از سهمیه خود استفاده کنند. افرادی که حواله ثبتنام ندارند، میتوانند از سهمیههای اختصاصی بهرهمند شوند. سهمیههای اختصاص یافته از شهریور ماه در اختیار دستگاههای متولی قرار گرفته و آنها موظف هستند این سهمیهها را بین استانها توزیع کنند.
زمانبندی و محدودیتهای استفاده از سهمیه
تسنیم: مهلت استفاده از سهمیهها چگونه تعیین شده است؟
ابتدا مقرر شده بود که استفاده از این سهمیهها تا پایان آذرماه امکانپذیر باشد، یعنی زائران باید تا 30 آذر ثبتنام و در کاروانها حضور یابند. با این حال، در برخی موارد، دستگاه متولی سهمیه، دیر اقدام کرده یا زائران نتوانستند به موقع ثبتنام کنند. در نتیجه، مهلت تعیینشده سپری شده و برخی از زائران از فرصت اولیه جا ماندهاند.
این موضوع شامل همه دستگاهها و گروههای مختلف میشود و دلایل متفاوتی دارد؛ از تأخیر در توزیع سهمیه تا مشکلات شخصی زائران. سازمان حج و زیارت تلاش دارد این افراد را در فرصتهای بعدی تحت پوشش قرار دهد.
تأثیر ماههای رجب و شعبان بر ثبتنام عمره
تسنیم: چه چالشی برای زائران در ایام رجب و شعبان وجود دارد؟
زائرانی که از قبل پیشثبتنام کردهاند، تمایل دارند در فضیلت ماههای رجب و شعبان تشرف پیدا کنند.این موضوع باعث میشود نیاز به هماهنگی بیشتر در ظرفیتهای هتلها و پروازها ایجاد شود. خصوصاً ظرفیت اسکان در مدینه، که محدودیت جدی دارد، باید بهموقع و به اندازه کافی فراهم شود.
با مدیریت مناسب، زائران میتوانند از فضیلت این ماههای مبارک بهرهمند شوند. سازمان حج و زیارت امیدوار است با برنامهریزی و هماهنگی، زمینه تشرف همه زائران واجد شرایط فراهم شود.
امیدواری به تکمیل ظرفیتهای هتلی مدینه
تسنیم: چه برنامهای برای رفع محدودیتها و تکمیل ظرفیت هتلها وجود دارد؟
امیدواریم ظرفیتهای هتلی که در مدینه مورد نیاز است، بهموقع فراهم شود تا زائران بتوانند اعزام شوند. این اقدام نیازمند هماهنگی با کشور میزبان و مدیریت دقیق کاروانها است. تلاش سازمان بر این است که هیچ فرصتی از دست نرود و زائران واجد شرایط بتوانند از این سفر معنوی بهرهمند شوند.
با تکمیل ظرفیتها، امکان تشرف در ماههای رجب و شعبان برای علاقهمندان فراهم خواهد شد. بهطور کلی، مدیریت بهینه ظرفیتها، رعایت ضوابط و برنامهریزی منسجم، کلید موفقیت اعزامهای عمره مفرده است.
محدودیت تعداد کاروانها و کاهش ظرفیت عمره مفرده
تسنیم: چرا برخی هفتهها تعداد کاروانهای عمره محدود است و امکان اعزام گسترده وجود ندارد؟
طبیعی است که محدودیتهایی در تعداد کاروانها وجود داشته باشد. در گذشته، زمانی که تعداد ثبتنامکنندگان عمره مفرده نزدیک به 1 میلیون نفر بود، این محدودیت کمتر احساس میشد. اما اکنون با کاهش تعداد متقاضیان به یک چهارم، یعنی حدود 200 هزار نفر در کل کشور، ظرفیت کاروانها محدودتر شده است.
علت اصلی این محدودیت، کاهش تعداد متقاضیان رسمی و همچنین محدودیتهای کشور میزبان در امکانات هتل و پرواز است. بنابراین، نمیتوان به همان شکل گذشته کاروانهای متعدد ایجاد کرد، چراکه باید مدیریت دقیق ظرفیتها انجام شود.
تخصیص سهمیهها برای استفاده بهینه از ظرفیتها
تسنیم: چگونه سهمیهها برای کاروانها و پروازها مدیریت میشود؟
با توجه به کاهش یک چهارمی تعداد متقاضیان عمره از 800 هزار نفر به 200 هزار نفر، سهمیهها بهصورت محدود و مدیریتشده در اختیار کاروانها قرار میگیرد تا از ظرفیتهای خالی هتل و هواپیما استفاده شود. این اقدامات بهویژه در شهریور و مهرماه انجام میشود، زیرا ممکن است افراد به دلایل مدرسه، دانشگاه یا سایر مسائل، از سهمیه خود استفاده نکنند.
سازمان حج و زیارت تلاش میکند این سهمیهها به بهترین شکل مدیریت شود تا امکانات موجود هدر نرود. هدف این است که ظرفیت خالی به حداقل برسد و فرصت تشرف برای کسانی که آمادگی دارند، فراهم شود. به همین دلیل، تعداد کاروانها در هفته محدود است و افزایش بیش از حد کاروانها با محدودیتهای عملی مواجه است.
اهمیت ماههای رجب و شعبان برای اعزام عمره
تسنیم: چه تفاوتی بین شهریور و مهرماه و ماههای رجب و شعبان وجود دارد؟
ماههای رجب و شعبان بهدلیل فضیلت معنوی و تقاضای بالای زائران، دورهای است که استقبال بیشتر است. بر همین اساس، پیشنهاد شده که سهمیههای ویژه در این دو ماه اول عمره تخصیص یابد تا متقاضیان بتوانند از فرصت استفاده کنند. سایر ایام فصل عمره، از جمله رمضان و ایام نوروز، به کسانی اختصاص مییابد که سالها در نوبت تشرف هستند.
این برنامهریزی بهگونهای است که حداکثر بهرهمندی از ظرفیتهای موجود و عدالت در تخصیص سهمیهها رعایت شود. هدف نهایی، پاسخگویی به تقاضای زائران و استفاده بهینه از امکانات موجود است.
اهمیت ارزیابی مدیران کاروانها
تسنیم: ارزیابی و آموزش مدیران کاروانها چگونه انجام میشود؟
سازمان حج و زیارت بهروزرسانی و آموزش مدیران کاروانها را جدی میگیرد. مهمترین سرمایه سازمان، اعتماد مردم به این نهاد است و مدیران و عوامل کاروان باید این اعتماد را پاس بدارند. عوامل کاروان باید از اطلاعات فنی کافی برخوردار باشند؛ از جمله آگاهی درباره کاروانداری، کشور میزبان، جغرافیا، اماکن زیارتی و شرایط سفر. مثلاً مدیران باید بدانند در کربلا و مدینه چه اماکن زیارتی وجود دارد، فرودگاه و هتلها کجا هستند و نحوه مدیریت سفر چگونه است.
علاوه بر اطلاعات فنی، مدیران باید از نظر ادراکی و مدیریتی نیز توانمند باشند تا بتوانند زائران را به بهترین شکل همراهی کنند. هر 3 سال یکبار، مدیران کاروانها تحت دورههای آموزشی و بهروزرسانی توسط بخش حراست قرار میگیرند. هدف این دورهها اطمینان از بینقص بودن عملکرد در طول سفر و جلوگیری از هرگونه مشکل است.
انتهای پیام/