به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، همزمان با تداوم بحران فراگیر اقتصادی در ترکیه، درآمدهای کلان بخش گردشگری به شکلی موثر و نمایان، به دادِ دولت اردوغان رسیده است. آمارهای معتبر حاکی از آن است که ترکیه توانسته همچنان در بین 10 کشور برتر جهان از نظر درآمد گردشگری، جایگاه خود را حفظ کند.
رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه و رهبر حزب حاکم این کشور، درباره وضعیت کنونی درآمدهای گردشگری ترکیه و چشمانداز پیش رو گفته است: «گردشگری ما به دلیل بحرانهای منطقهای با مشکلاتی روبرو بود. ولی سال 2025 را با ثبت ارقام بیسابقه به پایان رساند. طبق آخرین دادههای منتشر شده توسط موسسه آمار ترکیه (TÜİK)، درآمد گردشگری ما در سال 2025 با 6.8 درصد افزایش به 65.2 میلیارد دلار رسید. این رقم حتی از هدف 64 میلیارد دلاری ما فراتر رفت. تعداد بازدیدکنندگان ما که در سال 2002 میلادی در حد 13 میلیون نفر بود، در سال 2025 به 63.9 میلیون نفر رسید. هدف ما برای سال 2026، دستیابی به 68 میلیارد دلار درآمد گردشگری است».
برای کشوری با حجم اقتصادی ترکیه، دستیابی به درآمد 65 میلیارد دلاری در صنعت گردشگری، رقم قابل توجهی است. با این حال شواهد نشان میدهد که در چشم اندازِ پیش رو ابهامات و چالشهایی وجود دارد و ترکیه به شکلی تدریجی، از رقبای خود عقب میافتد.
گردشگری ترکیه از رشد سریع تا حرکتِ آهسته
همچنان که اردوغان نیز اشاره کرده، گردشگری ترکیه در سال 2025 میلادی رشد 6.8 درصدی را تجربه کرده است. اما در ثبت این عدد، یک چالش جدی وجود دارد. چالشی که میتوان آن را تله آماری مرتبط با میزان تورم دانست. یکی از پیامدهای بحران اقتصادی این است که در سال 2025 میلادی، قیمت بسیاری از اقلام اساسی با تورمی بیسابقه روبرو شد. در نتیجه بخش قابل توجهی از رشد درآمد، در واقع ریشه در گران شدن کالا و خدمات دارد.
بدون تردید در دوران زمامداری حزب عدالت و توسعه صنعت گردشگری ترکیه، یک تحول شگرف را تجربه کرد. اما وضعیت اقتصادی چند سال گذشته، حاکی از این است که افزایش سرسامآور قیمتها در این کشور، گردشگری را هم تحت تاثیر قرار داده و ممکن است در یک روند تدریجی، ترکیه از لیست 10 کشور پردرآمد توریسم جهان خارج شود.
در سال 2017 میلادی، ترکیه از نظر درآمد گردشگری در رتبه 15 جهان قرار داشت. ولی تا سال 2024 میلادی ترکیه از نظر درآمد حاصل از گردشگری به رتبه حدود 7 جهان ارتقا یافت که نشاندهنده رشد قوی در تعداد بازدیدکنندگان و هزینهها است.
کارشناسان بر این باورند که گذشته از جذابیتهای فرهنگی و اقلیمی و اثرگذاری مناسب تبلیغات مستقیم و غیرمستقیم، دو عامل دیگر نیز در رشد گردشگری ترکیه نقش ایفا کرده است: اول، تقویت بخش زیرساختها و حمل و نقل به ویژه در بخشهای فرودگاهی و هتلداری. دوم، قیمتهای پایین.
ارزیابی در آمد 65 میلیارد دلاری گردشگری ترکیه، از حیث تعداد گردشگر، حاکی از این است که اغلب گردشگران خارجی کم درآمد، متوسط و متوسط به پایین، ترکیه را به عنوان مقصد خود انتخاب کردهاند.
چرا که تا سال 2024، ترکیه پس از فرانسه، اسپانیا و آمریکا از نظر ورود بازدیدکنندگان بینالمللی به رتبه چهارم جهان رسید. اما از حیث میزان درآمد با آن کشورها، تفاوت جدی دارد. به عبارتی روشن، ترکیه تعداد بسیار زیادی بازدیدکننده را جذب میکند. اما هزینههای هر بازدیدکننده از این کشور، کمتر از دیگر مقاصد جهانی است.
در سال 2025 میلادی، تعداد گردشگران خارجی ترکیه به حدود 64 میلیون نفر رسید. مقایسه این آمار با درآمد 65 میلیارد دلاری، نشان دهنده این است که هر گردشگر خارجی در سفر به ترکیه نهایتاً 1100 دلار خرج کرده که رقم بالایی به حساب نمیآید.
درآمد گردشگری به جیب چه کسی میرود؟
یکی از چالشهای سیاسی – اجتماعی – اقتصادی ترکیه در سالیان گذشته، افزایش جدی شکاف طبقاتی و نابرابری درآمدی بوده است. منتقدین میگویند: «بخش گردشگری ترکیه درآمد کلانی دارد، ولی چیزی به فقرا نمیرسد».
بخش عظیم درآمد صنعت گردشگری در ترکیه – مانند اغلب کشورهای جهان – به جیب آژانسهای مسافرتی، ایرلاینها و هتلدارها میرود.
ضمن این که نابرابری جغرافیایی قابل توجهی هم وجود دارد و بخش عظیم درآمد گردشگری در ترکیه غالباً نصیب استانهای استانبول، آنتالیا و موغلا میشود. بنابراین گردشگری در بررسی دادههای کلان موفق به نظر میرسد، اما در سطح خیابان ناامیدکننده است.
این همان نقطهای است که به باور تحلیلگران، نشان میدهد ترکیه نیز گرفتار سندروم اسپانیا شده است. همان سندرمی که میگوید: در بارسلونا، والنسیا، مالاگا و مادرید، جای سوزن انداختن نیست و هتلها و تاکسیها پول پارو میکنند. اما شهروندان عادی اسپانیایی در این شهرها، تنها چنین دستاوردهایی دارند: ترافیک خودرو و ازدحام انسانی، آلودگی صوتی تا نیمه شب، افزایش بی سابقه آلودگی و زباله، نزاعهای خیابانی و انواع جرایم کوچک و بزرگ. اما دولت نگاه دیگری دارد. چرا که با یک درآمد مالیاتی – عوارضی بالا، امکان آن را به دست میآورد که برای تامین مخارج اداره کشور، منابع مالی قابل توجهی در اختیار داشته باشد.
ترکیه ارزان نیست
تا همین چند سال پیش، سفر به ترکیه و اقامت چند روزه در این کشور، هزینه چندانی دربرنداشت. اما حالا ترکیه به معنای روشن کلمه، یک کشور تورم زده و گران است. در کشوری که قیمت یک نان کنجدی سنتی حلقهای موسوم سیمیت به نیم دلار رسیده و هزینه اقامت در هتل، تاکسی و غذا سر به فلک زده، حتی گردشگران خارجی هم، قدرت خرید بالایی ندارند و ناچارند از هزینههایی همچون خرید سوغاتی غذایی و محصولات صنایع دستی ترکیه، صرف نظر کنند.
حالا به وضوح میتوان گفت: تورم و افزایش قیمت خدمات (به ویژه در هتلها، رستورانها و فرودگاه ها) ترکیه را به سطح قیمتهای مقاصد بینالمللی نزدیکتر کرده است. در نتیجه، برخی از بازدیدکنندگان با بودجه محدود، ترکیه را با گزینههایی مانند یونان مقایسه میکنند. در نتیجه در این مدت، کشورهایی مانند یونان، قبرس، گرجستان و بلغارستان، رفته رفته برای ترکیه تبدیل به رقبایی قدرتمند شدهاند. البته در این میان، باید به این نکته نیز توجه کرد که زیرساختهای حمل و نقل هوایی و همچنین زیرساختهای جادهای و هتلداری در ترکیه نسبت به رقبای مزبور، در حد بسیار بالاتری است. اما از حیث نرخ هزینهها، در خطر از دست دادن تدریجی بخشی از گردشگران است.
در پایان باید گفت: ترکیه دارای تنوع اقلیمی، فرهنگی و جذابیتهای فراوانی است. با این حال، سیاست گذاری گردشگری در این کشور، همواره حول مدل تمرکز بر مناطق ساحلی و گردشگری مبتنی بر دریا – خورشید و شن بوده است. عدم ارتباط شبکهای با ظرفیتهای آناتولی داخلی، شهرهای کوچکتر و مناطق روستایی، یک معضل جدی است و نابرابری به دنبال میآورد.
انتهای پیام/