به گزارش خبرگزاری تسنیم از بجنورد٬ خراسان شمالی با طبیعتی کوهستانی و صعبالعبور، سالها از فقر زیرساختی در حوزه راه رنج میبرد. اما نگاهی به کارنامه چهار دهه اخیر نشان میدهد که "نهضت راهسازی" در این استان، چهره محرومیت را از روستاها زدوده و جادههای مرگ را به شریانهای حیات و توسعه تبدیل کرده است.
داستان راهسازی در خراسان شمالی، روایت جنگ ارادهها با سنگ و کوه است. استانی که تا پیش از تفکیک از خراسان بزرگ و حتی پیش از انقلاب، سهم اندکی از راههای استاندارد داشت، امروز به کارگاه بزرگ راهسازی تبدیل شده است. عبور سالانه بیش از 20 میلیون مسافر و زائر از محورهای این استان، اهمیت استراتژیک راههای خراسان شمالی را دوچندان کرده است.
خروج روستاها از بنبست تاریخی
تا چند دهه پیش، دسترسی به بسیاری از روستاهای مناطق "راز و جرگلان" یا "گیفان" در زمستانها غیرممکن بود. اما امروز آمارهای رسمی اداره کل راهداری و حملونقل جادهای حکایت از تغییری بزرگ دارد.
یکی از اهالی روستای «توت» به خبرنگار ما میگوید: تا همین چند سال پیش، اگر کسی در زمستان بیمار میشد، رساندنش به شهر با تراکتور هم ممکن نبود. اما الان جاده آسفالت تا درِ خانه آمده است. این یعنی زندگی، یعنی امنیت.
طبق آمار، شاخص برخورداری از راه روستایی آسفالت در استان با رشدی 3 درصدی در سالهای اخیر، فاصله خود را با میانگین کشوری به حداقل رسانده است. فقط در امسال٬ احداث 170 کیلومتر راه روستایی تنها در بازه زمانی کوتاه اخیر، نشان از عزم جزم مسئولان برای پایان دادن به غبار محرومیت دارد.
طبق آخرین آمارهای رسمی اداره کل راهداری و حملونقل جادهای، شاخص برخورداری روستاییان خراسان شمالی از راه آسفالته مناسب، طی سالهای اخیر با یک جهش 3 درصدی مواجه شده است؛ عددی که شاید در نگاه اول کوچک به نظر برسد، اما در استانی با پراکندگی بالای روستاها و توپوگرافی خشن، حکایت از یک کار کارشناسی و عملیاتی سنگین دارد.
احداث و آسفالت 170 کیلومتر راه روستایی در بازه زمانی کوتاه اخیر، تنها یک عملیات عمرانی نیست؛ بلکه به معنای پایان بخشیدن به سالها رنج تردد در مسیرهای گلی و برفگیر است. این 170 کیلومتر دقیقاً در نقاطی اجرا شده که پیشازاین، با اولین بارشهای پاییزی، ارتباطشان با مرکز شهرستان قطع میشد و ساکنان برای دسترسی به خدمات درمانی یا تحصیلی با بحران مواجه میشدند.
کارشناسان معتقدند این توسعه زیرساختی، تأثیر مستقیمی بر اقتصاد کشاورزی استان گذاشته است. با توجه به اینکه خراسان شمالی قطب دامداری و کشاورزی است، آسفالت شدن این محورها هزینههای حملونقل نهادههای دامی و انتقال محصولات به بازار را تا 40 درصد کاهش داده و از فساد محصولات در مسیرهای طولانی و ناهموار جلوگیری کرده است.
این جهش آماری نشان میدهد که تمرکز بودجهریزی استان از پروژههای لوکس شهری به سمت محرومیتزدایی واقعی در روستاها تغییر ریل داده است. اکنون اولویت اداره کل راه و شهرسازی، اتمام آسفالت تمام روستاهای بالای 50 خانوار است؛ هدفی که با سرعت فعلی پروژهها، دور از دسترس نیست و میتواند پرونده راههای خاکی پرجمعیت را برای همیشه در “بام ایران” ببندد.
کریدور مرگ که زندگی بخشید
محور بجنورد به جنگل گلستان که سالها به دلیل تصادفات رخبهرخ به "جاده مرگ" شهرت داشت، اکنون در اکثر قطعات به بزرگراه تبدیل شده است.
رضایی یک کارشناس حوزه حملونقل در این باره معتقد است: تبدیل 432 کیلومتر راه اصلی و احداث 166 کیلومتر بزرگراه در استانی با توپوگرافی خشن خراسان شمالی، کاری بسیار دشوارتر و پرهزینهتر از استانهای کویری است. هر کیلومتر راهسازی در اینجا نیازمند حجم عظیمی از خاکبرداری و پلسازی است.
به گفته وی، بخش عمدهای از مسیرهای شریانی خراسان شمالی از مناطق کوهستانی، گردنههای پرشیب، درههای عمیق و پهنههای رانشی عبور میکند؛ شرایطی که باعث میشود هر کیلومتر راهسازی در این استان، نیازمند عملیات سنگین خاکبرداری، تثبیت شیب، احداث پلهای بزرگ، دیوارهای حائل و ابنیه فنی متعدد باشد.
این کارشناس حملونقل با بیان اینکه هزینه ساخت هر کیلومتر بزرگراه در خراسان شمالی گاه تا دو برابر میانگین کشوری برآورد میشود، افزود: در برخی محورها مانند بجنورد–جنگل گلستان یا مسیرهای منتهی به راز و جرگلان، حجم عملیات انفجار سنگ، ترانشهبرداری و پلسازی به حدی است که اجرای پروژهها بدون تزریق مستمر اعتبار عملاً متوقف میشود.
رضایی تأکید کرد: با وجود این چالشها، طی سالهای پس از انقلاب اسلامی، راهسازی در خراسان شمالی نهتنها متوقف نشده، بلکه با رویکرد ایمنسازی و ارتقای محورهای حادثهخیز ادامه یافته است. حذف پیچهای خطرناک، تبدیل مسیرهای دوطرفه به بزرگراه، و اصلاح نقاط پرتصادف، نقش مستقیمی در کاهش سوانح جادهای استان داشته است.
وی ادامه داد: اگر امروز خراسان شمالی به شبکه بزرگراهی کشور متصل شده و نقش مؤثری در کریدور شمالشرق ایفا میکند، نتیجه سرمایهگذاری بلندمدت، صبر مهندسی و کار در شرایط سخت اقلیمی است؛ شرایطی که راهسازی را از یک پروژه عمرانی ساده، به یک عملیات فنی پیچیده تبدیل کرده است.
این کارشناس حوزه راه و ترابری خاطرنشان کرد: توسعه بزرگراهها در خراسان شمالی صرفاً یک پروژه عمرانی نیست، بلکه یک ضرورت راهبردی برای کاهش تصادفات، تسهیل تردد زائران، تقویت اقتصاد محلی و خروج استان از بنبست جغرافیایی محسوب میشود؛ ضرورتی که بدون نگاه ملی و حمایت اعتباری پایدار، تحقق کامل آن ممکن نخواهد بود.
توسعه اقتصادی بر مدار چرخها
توسعه راهها تنها به معنای آسفالتریزی نیست؛ بلکه به معنای تسهیل گردشگری و اقتصاد است. اتصال استان به شبکه ریلی (در دست احداث) و تکمیل شبکه بزرگراهی، خراسان شمالی را از یک "معبر" صرف برای زائران، به یک "مقصد" گردشگری و سرمایهگذاری تبدیل خواهد کرد.
با وجود تمام دستاوردها، هنوز کارهای باقیماندهای وجود دارد. تکمیل کمربندیهای شمالی و جنوبی شهرهای استان و ارتقای ایمنی جادههای فرعی، گامهای بعدی در این مسیر بیپایان توسعه خواهد بود.
انتهای پیام/