به گزارش خبرگزاری تسنیم، سواحل مکران در جنوب شرق ایران، با برخورداری از موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز، تنوع کمنظیر زیستی و چشماندازهای بکر دریایی، یکی از مستعدترین پهنههای کشور برای توسعه گردشگری دریایی به شمار میرود. ظرفیتی که با وجود تأکیدات مکرر در اسناد بالادستی، همچنان مغفول مانده و نیازمند عزم جدی برای تبدیل شدن به موتور محرک اقتصاد دریامحور است.
سواحل مکران که از شرق تنگه هرمز تا مرز پاکستان امتداد یافته و بخش عمدهای از نوار ساحلی استانهای سیستان و بلوچستان و هرمزگان را در بر میگیرد، یکی از راهبردیترین مناطق ساحلی کشور محسوب میشود. قرارگیری در مجاورت آبهای آزاد و دسترسی مستقیم به دریای عمان، این منطقه را به دروازهای مهم برای تعاملات اقتصادی، تجاری و گردشگری با کشورهای حاشیه اقیانوس هند تبدیل کرده است.در میان ظرفیتهای متنوع این منطقه، گردشگری دریایی جایگاهی ویژه دارد.
بندر چابهار به عنوان تنها بندر اقیانوسی ایران، با سواحل صخرهای منحصربهفرد، تالابها و خلیجهای طبیعی، میتواند به قطب ورزشهای دریایی، کروزهای ساحلی و گردشگری ماجراجویانه بدل شود. پدیدههایی همچون کوههای مینیاتوری، سواحل ماسهای بکر و زیستگاههای حفاظتشده دریایی، ظرفیتی کمنظیر برای جذب گردشگران داخلی و خارجی فراهم کردهاند. ظرفیتی که در صورت برنامهریزی هدفمند، میتواند به ایجاد اشتغال پایدار برای جوامع محلی بینجامد.
در سالهای اخیر، سیاستهای کلان کشور بر توسعه اقتصاد دریامحور تأکید داشته و رهبر معظم انقلاب نیز بارها بر ضرورت توجه راهبردی به سواحل مکران تصریح کردهاند. با این حال، سهم گردشگری دریایی در این منطقه همچنان ناچیز است. نبود زیرساختهای مناسب اسکلههای تفریحی، کمبود ناوگان گردشگری دریایی، ضعف شبکه حملونقل هوایی و ریلی و همچنین محدودیت مراکز اقامتی استاندارد، از جمله چالشهایی است که مانع شکوفایی کامل این ظرفیتها شده است.کارشناسان معتقدند تجربه کشورهای موفق در حوزه گردشگری دریایی نشان میدهد که سرمایهگذاری هدفمند در زیرساختهای بندری تفریحی، تسهیل صدور مجوز برای فعالیتهای دریایی و ایجاد مشوقهای مالیاتی برای سرمایهگذاران بخش خصوصی، میتواند در مدت زمانی نهچندان طولانی، بازگشت سرمایه قابل توجهی به همراه داشته باشد.
در شرایطی که بسیاری از کشورهای منطقه از جمله امارات متحده عربی با توسعه ماریناها و بنادر تفریحی، سهم قابل توجهی از بازار گردشگری دریایی را به خود اختصاص دادهاند، سواحل مکران هنوز در آغاز این مسیر قرار دارد!از سوی دیگر، توسعه گردشگری دریایی در مکران صرفاً یک پروژه اقتصادی نیست، بلکه ابعاد اجتماعی و امنیتی نیز دارد. رونق اقتصادی در این منطقه میتواند به کاهش نرخ بیکاری، افزایش درآمد خانوارهای محلی و تقویت پیوندهای اجتماعی منجر شود.
حضور گردشگران و فعالان اقتصادی در چارچوب برنامهریزیشده، همچنین به تثبیت جمعیت و ارتقای زیرساختهای عمومی در این نوار ساحلی کمک خواهد کرد.ظرفیتهای بومگردی دریایی نیز در این منطقه قابل توجه است. روستاهای ساحلی با فرهنگ غنی بلوچ، موسیقی محلی، صنایع دستی و غذاهای دریایی متنوع، میتوانند تجربهای متفاوت از گردشگری را به مسافران ارائه دهند. ترکیب گردشگری فرهنگی با فعالیتهای دریایی همچون غواصی، ماهیگیری تفریحی و تورهای تماشای دلفین، میتواند سبد متنوعی از خدمات گردشگری ایجاد کند که پاسخگوی سلایق مختلف باشد.
با این حال، تحقق این چشمانداز نیازمند هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، تدوین نقشه راه جامع توسعه گردشگری دریایی و پرهیز از اقدامات جزیرهای است. ایجاد مناطق ویژه گردشگری، راهاندازی خطوط منظم گردشگری دریایی میان بنادر جنوبی و حتی طراحی مسیرهای مشترک با کشورهای همسایه، از جمله اقداماتی است که میتواند سواحل مکران را به یکی از مقاصد اصلی گردشگری دریایی در منطقه تبدیل کند.
در نهایت، سواحل مکران نه تنها یک فرصت اقتصادی، بلکه یک سرمایه ملی است که بهرهبرداری هوشمندانه از آن میتواند جایگاه ایران را در معادلات گردشگری منطقهای ارتقا دهد. اکنون که توجه به توسعه متوازن و اقتصاد مبتنی بر ظرفیتهای بومی بیش از گذشته مورد تأکید قرار گرفته، به نظر میرسد زمان آن فرا رسیده است که سواحل مکران از حاشیه سیاستگذاری به متن برنامههای اجرایی کشور منتقل شود و گردشگری دریایی به عنوان یکی از پیشرانهای اصلی توسعه این منطقه، جایگاه شایسته خود را بازیابد.
یادداشت از حمیده عبدالهی ، فعال رسانه