به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، نزدیک به دو ماه از سال 2026 میلادی سپری شده اما بحران اقتصادی در ترکیه، همچنان ادامه دارد. ولی به نظر میرسد دولت اردوغان، در پاسخ به تمام انتقاداتی که در مورد ناکارآمدی سیاستهای اقتصادی بیان میشوند، صرفاً از پیشرفت در صنایع دفاعی حرف بزند.
رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه و رهبر حزب عدالت و توسعه، در سال جدید میلادی، بارها اعلام کرده که حالا ترکیه در خودکفایی دفاعی به جایی رسیده که برای دوستان این کشور اطمینان خاطر و برای دشمنان، ترس و نگرانی به وجود آورده است.
اما شواهد نشان میدهد که اردوغان صرفاً به صنایع پهپادی، جنگ الکترونیک، سامانه گنبد پولادین و خرید هواپیماهای جنگنده دست دوم عمان و قطر راضی نیست و تمایل دارد که درباره برخورداری از هستهای نیز مواضع خود را بیان کند. نکته جالب اینجاست که آغاز این بحث در رسانهها و محافل سیاسی ترکیه، با یک مکث و سکوت معنیدار هاکان فیدان رقم خورد.
زمانی که سردبیر روزنامه حریت در یک مصاحبه تلویزیونی، درباره ضرورت برخورداری از تسلیحات هستهای از هاکان فیدان سوال کرد، او به جای آن که پاسخ روشنی بدهد، به شکل معنی داری مکث و سکوت کرد. اما این مکث در بسیاری از رسانههای ترکیه به این شکل تعبیر شد که او نیز خواهان آن است که ترکیه هر چه زودتر وارد لیست قدرتهای هستهای شود.
زمینهسازی رسانهای و روانی
پیداست که دولت اردوغان میخواهد با برجسته کردن زورمحوری نگرش ترامپ، اهمیت برخورداری از قدرت هستهای را مطرح کند.
سینان تاووکچی از تحلیلگران ترکیه نوشته است: «در این دوره که قوانین و مقررات بینالمللی اثر الزامآور خود را از دست دادهاند و دکترین تامین صلح از طریق زور در سطح جهانی اجرا میشود و ایدههای دونالد ترامپ در حال تبدیل شدن به یک الگو است، بسیاری از کشورها درباره تضمین امنیت ملی خود، نگران هستند. حالا بسیاری از کشورهای غیرهستهای، به این جمعبندی رسیدهاند که داشتن قدرت هستهای حقی برای تضمین امنیت ملی آنهاست».
تاووکچو در ادامه گفته: «درست در مقطع زمانی حساسی که بحث گسترش سلاحهای هستهای مطرح است و بادهای جنگ میوزند، مکث و سکوت هاکان فیدان درباره این موضوع که آیا بهتر است ترکیه باید سلاح هستهای داشته باشد یا خیر، نه تنها در داخل، بلکه در مطبوعات بینالمللی نیز طنینانداز شد. رسانههای بسیاری از کشورها سکوت فیدان و عدم پاسخ کلامی او را برجسته کردند و آن را به عنوان یک پیام استراتژیک تفسیر کردند. نکته قابل توجه، گزارش اسرائیل هیوم بود که بر حرکات و حالات چهره فیدان تمرکز داشت و اظهار داشت که حتی لبخند او پیامی را منتقل میکند که باید به طرفهای مربوطه ارسال شود. پیام هاکان فیدان این بود که ترکیه قصد خود برای داشتن سلاحهای هستهای را انکار نمیکند».
پروژه زیردریایی هستهای ترکیه
10 ماه پیش، در ماه مه 2025 میلادی، دریاسالار ارجمند تاتلی اوغلو در مصاحبهای اختصاصی با مجله Warships IFR، پروژه ساخت زیردریایی هستهای ترکیه را مطرح کرد.
در عین حال، اذعان خاموش فیدان، نشان از اجماع نظر و همفکری نظامیان و دیپلماتهای ترکیه درباره این موضوع دارد.
دریاسالار تاتلی اوغلو در مصاحبه مزبور گفته بود: «ما گامی مهم در جهت ساخت زیردریاییهای هستهای برخواهیم داشت که برای توانایی بازدارندگی بلندمدت ما و چشمانداز ما برای تبدیل شدن به یک قدرت متوسط با نفوذ جهانی ضروری است. برای 139 سال، آرزوی ملی ما ساخت زیردریاییای بوده است که فرآیند طراحی و ساخت آن کاملاً تحت کنترل خودمان، عاری از وابستگی خارجی و پاسخگوی تمام نیازهای عملیاتی ما باشد».
زیردریاییهای هستهای مورد اشاره فرمانده نیروی دریایی ترکیه، دارای سیستم رانش توسط راکتورهای هستهای بوده و داشتن آنها، میتواند ترکیه را از نظر نفوذ جهانی به لیگ برتر ارتقا دهد. سرعت بالا و برد عملیاتی گسترده این زیردریاییها، همراه با توانایی آنها در سکوت و برای مدت طولانی در آبهای عمیق، به ترکیه قدرت حرکت آزادانه در دریای سیاه، مدیترانه، دریای سرخ، خلیج فارس و اقیانوسها را خواهد داد.
حالا ممکن است سوال شود: چرا زیردریاییهای هستهای؟ تاووکچی در پاسخ به این سوال میگوید: «ماده چهارم پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) و همچنین ماده 1 پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT)، تحقیق، تولید و استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای را به عنوان حقوق غیرقابل انکار قلمداد کرده است. این ماده از پیمان (NPT) به کشورهای فاقد سلاح هستهای (NNWS) اجازه میدهد تا زیردریاییهای هستهای یا غنیسازی اورانیوم برای مصارف دریایی بسازند».
زیردریاییهای هستهای عموماً با مواد شکافتپذیر غنیشده تا سطح غنیسازی اورانیوم 20٪ یا بسیار نزدیک به آن کار میکنند. هنگامی که اورانیوم به آستانه غنیسازی 20٪ (HEU) برسد، سوخت آن پتانسیل تبدیل شدن به سلاح را در مدت کوتاهی دارد.
در حال حاضر، 6 کشور از 9 کشور دارای سلاح هستهای دارای زیردریاییهای هستهای هستند: آمریکا، روسیه، فرانسه، چین، انگلیس و هند. همچنین قرار است آمریکا و انگلیس، برای استرالیا، زیردریاییهای هستهای بسازند که با راکتور هستهای PWR-S با استفاده از اورانیوم غنیشده با غنای بالا (HEU) کار می کند. البته تعیین این واقعیت که آیا فعالیت غنیسازی صرفاً برای نیروی محرکه دریایی است یا خیر، دشوار است. اما از آنجایی که ساخت زیردریاییهای هستهای، پیمان NPT را نقض نمیکند، مورد توجه ترکیه نیز قرار گرفته است. با این حال، این جنگ افزار، از سوی متخصصین دفاعی، به عنوان پوششی بالقوه برای توسعه سلاحهای هستهای نگریسته میشود.
ترکیه پیمان NPT و قدرتهای هستهای
موسسه اندیشههای استراتژیک ترکیه (SDE) در گزارشی به این اشاره کرده که بسیاری از ابعاد پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای، منصفانه نیست و عملاً به نفع ابرقدرتهای نظامی جهان تدوین شده است.
این گزارش میگوید: «طبق پیمان NPT، کشورهای غیر هستهای (NNWS) متعهد میشوند که سلاحهای هستهای یا سایر وسایل انفجاری هستهای را تولید نکنند یا به دست نیاورند. از آن سو، کشورهای هستهای (NWS) متعهد میشوند که به هیچ کشور غیر هستهای برای تولید یا به دست آوردن سلاحهای هستهای یا سایر وسایل انفجاری هستهای کمک نکنند. این متن، یک توافق به شدت نابرابر بین کشورها است، زیرا کشورهای غیر هستهای را مجبور میکند تا عملاً اقدامی انجام ندهند. این در حالی است که دارندگان، به تعهدات خود ملزم نیستند و آن دسته از دارندگان نیز که وارد این پیمان نشدهاند، یک خطر بالقوه هستند».
طبق پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT)، که در 5 مارس 1970 لازمالاجرا و در 11 مه 1995 به طور نامحدود تمدید شد، کشورهای دارای سلاح هستهای (NWS) به کشورهایی گفته میشوند که قبل از 1 ژانویه 1967 سلاحهای هستهای یا سایر دستگاههای انفجاری هستهای را تولید و منفجر کردهاند.
پنج کشوری که تحت این تعریف قرار میگیرند عبارتند از روسیه، آمریکا، چین، فرانسه و انگلیس که در عین حال، عضو شورای امنیت سازمان ملل متحد و دارای حق وتو هستند! پس از این تاریخ، هند، پاکستان و کره شمالی نیز اعلام کردند که دارای سلاح هستهای هستند.
جدا از این موارد، رژیم صهیونیستی، به عنوان دارنده سلاح هستهای، سیاست «ابهام هستهای» را دنبال میکند و داشتن این سلاحها را نه تأیید و نه تکذیب میکند. تا به امروز، 191 کشور به عضویت پیمان NPT درآمدهاند.
البته هند، پاکستان، رژیم صهیونیستی و سودان جنوبی این پیمان را امضا نکردهاند و کره شمالی در سال 2003 از آن خارج شد.
ترکیه در سال 1979 پیمان NPT را تصویب کرد. از سال 1981، این کشور همچنین با آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) توافق پادمانی داشته و پروتکل الحاقی این توافق از سال 2001 لازم الاجرا بوده است. البته ذکر این نکته نیز لازم است که بخشی از کلاهکهای هستهای آمریکا در فرودگاه نظامی اینجرلیک ترکیه قرار دارد، اما کنترل کامل این پایگاه عملاً در دست نیروهای آمریکایی است و آنکارا تحت هیچ شرایطی نمیتواند درباره این کلاهکها، تصمیم یا اقدام خاصی داشته باشد.
ادامه دارد....
انتهای پیام/