به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم به نقل از سیجیتیان، با ورود حملات نظامی مشترک ایالات متحده و اسرائیل به ایران به هفته پنجم و اینکه هیچ مسیر روشنی برای حل و فصل آن وجود ندارد، پسلرزههای اقتصادی در حال گسترش به فراتر از خاورمیانه هستند.
آنچه که ابتدا به عنوان یک نقطه اشتعال ژئوپلیتیکی آغاز شد، به یک شوک اقتصادی گسترده تبدیل گردیده و در بازارهای انرژی، زنجیرههای تأمین صنعتی و مسیرهای حیاتی دریایی تأثیر گذاشته است. با ادامه درگیری، اثرات آن بهطور فزایندهای تابآوری اقتصاد جهانی که در حال بازسازی است را مورد آزمایش قرار میدهد.
شوک نفتی جهانی
ایران به عنوان بخشی از پاسخ خود به اقدام نظامی یالات متحده و اسرائیل، ناوبری از طریق تنگه هرمز را محدود کرده و کشتیهای مرتبط با آمریکا و اسرائیل را هدف قرار داده است. مسدود کردن این مسیر حیاتی انرژی جهانی، قیمت نفت و گاز را در سراسر جهان افزایش داده است.
روز دوشنبه، قیمت نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا برای تحویل در ماه مه، برای اولین بار از جولای 2022، به بالای 100 دلار رسید. همچنین، نفت خام برنت با قیمت 112.78 دلار در هر بشکه معامله شد و در حال ثبت رکورد افزایش ماهانه بیش از 50 درصد در ماه مارس است.
بروس کاسمن، رئیس اقتصاد جهانی در جی پی مورگان، در مصاحب با تایمز انگلیس گفت: «سناریویی که در آن تنگه برای یک ماه دیگر بسته بماند، با افزایش قیمت نفت به 150 دلار در هر بشکه و محدودیتهایی برای مصرفکنندگان صنعتی عرضه انرژی سازگار خواهد بود.»
تنشها در خاورمیانه نیز بازارهای سهام جهانی را متزلزل کرد. از زمان شروع درگیریها، شاخصهای اصلی ایالات متحده بیش از 7 درصد کاهش یافتهاند، در حالی که شاخص STOXX 600 پان-اروپایی بیش از 8 درصد کاهش یافته است. بازارهای آسیایی نیز زیانهای گستردهای را ثبت کردهاند.
در اروپا که به شدت به واردات انرژی وابسته است و در حال حاضر با پیامدهای بحران اوکراین دست و پنجه نرم میکند، این شوک برای صنایع و خانوارها حتی شدیدتر است.
دان استرویون، رئیس مشترک تحقیقات کالاهای جهانی در گلدمن ساکس، تخمین زد که حدود 60 درصد از قیمت برق اروپا به گاز طبیعی مرتبط است و این امر، منطقه را در معرض شوکهای انرژی قرار میدهد.
اثرات موجی در صنایع
فراتر از نفت، جنگ با ایران به شدت بازارهای جهانی کالا را تحت تاثیر قرار داده، به ویژه در بخشهای انرژیبر و حساس به زنجیره تأمین. تنگه هرمز که معمولاً پر تردد است، نه تنها یک مسیر مهم برای انتقال نفت خام، بلکه یک شریان حیاتی برای صادرات غذا و کود به سراسر جهان نیز به شمار میرود.
طبق دادههای انجمن بینالمللی کود، کشورهای خلیج فارس تقریباً یک سوم صادرات جهانی اوره و کودهای مبتنی بر نیتروژن را تأمین میکنند.
کشاورزان در سراسر جهان این فشار را به وضوح احساس میکنند. کاهش عرضه کود باعث میشود بازده محصولات کاهش یابد و قیمت مواد غذایی افزایش یابد. این تاثیر احتمالاً در زنجیرههای تأمین مواد غذایی گسترش یافته و بر قیمتهای گوشت و کالاهای فرآوری شده نیز تأثیر خواهد گذاشت. در نهایت، این شرایط میتواند تهدیدی برای امنیت غذایی جهانی به وجود آورد.
فشار بر سایر کالاهای کلیدی نیز در حال افزایش است. هلیوم، یک گاز صنعتی حیاتی که در تولید نیمه رساناها و تجهیزات پزشکی استفاده میشود، به دلیل اختلالات در میان تولید کنندگان بزرگ، از جمله قطر، با کمبودهای احتمالی مواجه است.
آلومینیوم، بهعنوان یک فلز صنعتی مهم که در تولید خودرو، ساختوساز و بستهبندی کاربرد دارد، در پی کاهش تولید در منطقه خلیج فارس، محدودیتهای لجستیکی و حملات ایران به دو تولیدکننده منطقهای در آخر هفته که عرضه را کاهش داد، با افزایش قیمت مواجه شده است.
همچنین، رشد هزینههای پتروشیمی باعث افزایش قیمت پلاستیک شده و طیف گستردهای از صنایع، از نساجی تا بستهبندی مصرفی، را تحت تأثیر قرار داده است.
لجستیک تحت فشار
با ادامه جنگ، ایران از تسلط خود بر تنگه هرمز استفاده کرده و تردد کشتیها را از طریق یکی از حیاتیترین آبراههای جهان به پایینترین حد تاریخی رسانده است. طبق گزارش کپلر، یک پلتفرم تحلیل داده، تا 29 مارس (9 فروردین)، حدود 150 فروند کشتی از زمان شروع جنگ از گلوگاه باریک بین خلیج فارس و خلیج عمان عبور کردهاند. معمولاً روزانه حدود 120 کشتی از آن عبور میکنند.
بر اساس تخمین S&P Global Market Intelligence، نزدیک به 3 هزار کشتی در همان نزدیکی تنگه هرمز منتظر هستند.
تغییر مسیر یک گزینه است، اما لزوماً ترجیح داده نمیشود. وست کوست شیپینگ، یک ارائهدهنده خدمات حمل و نقل بینالمللی، گفت که تغییر مسیر آسیا-اروپا در اطراف آفریقا معمولاً بیش از 3500 مایل دریایی (6482 کیلومتر)، تقریباً 10 تا 14 روز، به هر سفر اضافه میکند.
فرودگاههای اصلی دبی، ابوظبی و دوحه - مراکز مهم حمل بار که اروپا را به آسیا و آفریقا متصل میکنند - در اثر حملات ایران در پاسخ به حملات آمریکا و اسرائیل از کار افتادهاند و باعث ایجاد اختلالات لجستیکی حاد برای شرکتهای داروسازی غربی در زمینه مدیریت داروهای سرطان و سایر درمانهای حساس به دما شدهاند.
انتهای پیام/