به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، «آرتم کرپیچنوک» روزنامهنگار و مورخ روس، در یادداشتی تحلیلی در رسانه کالیبر جمهوری آذربایجان، به بررسی سراب امنیت در امارات و شکنندگی مدل اقتصادی دبی پرداخته است.
وی در این یادداشت، روند تبدیل دبی از یک ویترین پر زرقوبرق به یک سیبل امنیتی آسیبپذیر را کالبدشکافی کرده است.
این تحلیلگر در ابتدای یادداشت خود مینویسد: برای یک دوره زمانی طولانی، حاکمان امارات متحده عربی با دقت و صرف هزینههای گزاف، تصویری مصنوعی از دبی به عنوان یک امارت استثنایی در خاورمیانه ایجاد کردند؛ شهری که گویی تافتهای جدابافته از این منطقه پرالتهاب است. در حالی که در چند قدمی این شهر، جنگهای ویرانگری شعلهور بود، دولتها فرو میپاشیدند، کودتاها رخ میدادند و میلیونها انسان آواره میشدند، اینگونه القا میشد که این بحرانها هیچ گزندی به این «واحه زیبا در دل صحرا» نمیرساند. دبی با هتلهای لوکس، مراکز خرید عظیم و معافیتهای مالیاتی جذاب، به دنبال تثبیت جایگاه خود به عنوان «سنگاپور خاورمیانه» بود؛ شهری که ظاهراً فارغ از هرج و مرج پیرامونش، به شکوفایی اقتصادی خود ادامه میداد.
از دهکده ماهیگیری تا رویای آسمانخراشها
کرپیچنوک در ادامه گزارش خود خاطرنشان میکند: بسیاری از ناظران خارجی همواره به این نکته اشاره میکنند که فضای حاکم بر این امارت، با نوعی احساس استثنا بودن همراه است. با این حال، نباید فراموش کرد که روند شکلگیری این تصویر پر زرق و برق، دههها به طول انجامیده است. در اواسط قرن بیستم، این شهر تنها یک بندر محقر برای ماهیگیران و صیادان مروارید بود.
این مورخ روس با اشاره به تاریخچه توسعه امارات میافزاید: نقطه عطف این ماجرا به سال 1958 بازمیگردد، زمانی که شیخ راشد بن سعید آل مکتوم به قدرت رسید. او در زمره نخستین شیوخ حاشیه خلیج فارس بود که درک کرد تکیه صرف بر درآمدهای نفتی، ضامن بقا نخواهد بود. پروژههایی نظیر ساخت فرودگاه، لایروبی خور دبی و احداث یک بندر دریایی مدرن، شالوده مدل اقتصادی امروز این شهر را بنا نهادند. اگرچه در دهه 1970 اقتصاد دبی همچنان زیر سایه نفت قرار داشت، اما به تدریج دبی از یک بندر ساده، به سکویی برای تجارت منطقهای تغییر ماهیت داد.
در این یادداشت تاکید شده است که نیویورک یکی از الگوهای اصلی توسعه این امارت بود. رویای ساختن شهری مملو از آسمانخراشها زمانی در ذهن حاکمان دبی شکل گرفت که در دهه 1960 بر فراز ساختمان «امپایر استیت» ایستادند. امروز، سهم نفت در تولید ناخالص داخلی دبی به کمتر از یک درصد سقوط کرده و جای آن را املاک لوکس و گردشگری گرفته است؛ این در حالی است که ابوظبی همچنان به شدت به درآمدهای بخش انرژی وابسته است.
رونق روی ویرانههای منطقه
نویسنده یادداشت به نکتهای قابل تامل و عبرتآموز اشاره کرده و مینویسد: شکوفایی دبی، تا حد زیادی بر پایه ویرانی و بیثباتی دیگر کشورهای منطقه بنا شده است. در دهههای گذشته، بیروت نقش پایتخت مالی خاورمیانه را ایفا میکرد، اما جنگ داخلی در دهه 1970 به این دوران پایان داد. پس از آن بحرین تلاش کرد این جایگاه را تصاحب کند، اما ظهور دبی، منامه را به حاشیه راند. پیام اصلی دبی به سرمایهداران این بود: ارائه یک جایگزین باثبات برای مراکز مالی پیشین که قربانی بحرانهای خاورمیانه شده بودند.
کرپیچنوک تصریح میکند: سرمایههای فراری از جنگها و بحرانها همواره به سوی دبی سرازیر شده است. از آوارگان ثروتمند جنگ سوریه گرفته تا خانوادههای متمولی که از تحولات موسوم به بهار عربی گریختند و اخیراً موج مهاجرانی از روسیه و اوکراین؛ همگی سرمایههای خود را به این امارت منتقل کردند که نتیجه آن، افزایش انفجاری جمعیت امارات به 11.3 میلیون نفر در سال 2024 بوده است.
پایان توهم امنیت؛ دبی در تیررس
در بخش دیگری از این گزارش تحلیلی آمده است: زیربنای موفقیت دبی، مدلی است که در آن موقعیت جغرافیایی با معافیتهای مالیاتی پیوند خورده است. اما سرمایه بیش از هر چیز تشنه «امنیت و پیشبینیپذیری» است. با این وجود، جنگ اخیر در منطقه، اساس این باور خام را به شدت متزلزل کرده است.
این روزنامهنگار روس تاکید میکند: این واقعیت که کشورهای حاشیه خلیج فارس در تیررس حملات موشکی و پهپادی قرار گرفتند، حقیقتی تلخ را برملا کرد: دبی همچنان در قلب خاورمیانه قرار دارد. به طور ناگهانی، این شهر از یک ویترین لوکس، به یک سیبل و هدف کاملاً آسیبپذیر تبدیل شد. حملات پهپادی و موشکی، ضربه حیثیتی سنگینی به این امارت وارد کرد و جهان شاهد تصاویری از خروج دهها هزار گردشگر در سایه تهدید زیرساختهای حیاتی بود.
آیا مدل دبی به پایان رسیده است؟
نویسنده در پایان با بررسی وضعیت فعلی بازار میافزاید: با وجود این ضربات، برخی کارشناسان اقتصادی معتقدند که هنوز برخی از ثروتمندان حاضرند سرمایههای خود را در این بازار پرریسک وارد کنند. محمد العبار، رئیس شرکت اعمار، در مصاحبهای مدعی شده است که دبی بحرانهای متعددی را پشت سر گذاشته و تهدیدات فعلی تنها یک تلاطم موقت است. کریستوفر دیویدسون، کارشناس اقتصاد سیاسی نیز معتقد است که این حملات تنها در کوتاهمدت به اعتبار دبی لطمه میزند.
«آرتم کرپیچنوک» در جمعبندی یادداشت خود نتیجهگیری میکند: اگرچه شاید امروز نتوان با قطعیت از «پایان کار دبی» سخن گفت، اما ادعای اینکه «هیچ خطری دبی را تهدید نمیکند» نیز به یک توهم تبدیل شده است. این امارت همچنان ثروتمند است، اما واقعیتهای میدانی، سوالات و ابهامات بنیادینی را درباره آینده «مدل دبی» مطرح کرده است؛ مدلی که نشان داد در برابر طوفان تحولات منطقه، بسیار آسیبپذیرتر از آن چیزی است که تصور میشد.
انتهای پیام/