به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، در جریان جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران که از 37 روز پیش آغاز شد، نه تنها ساختمانهای آموزشی و پژوهشی، بلکه قلب فناوریهای راهبردی کشور نیز هدف قرار گرفت.
در حمله هوایی صبح امروز 17 فروردین 1405 به دانشگاه صنعتی شریف، ساختمان مرکز محاسبات و مرکز پردازنده گرافیکی (GPU) این دانشگاه که یکی از زیرساختهای مهم علمی کشور محسوب میشود، مورد اصابت قرار گرفت.
بر اساس گزارشهای میدانی، بخشهایی از ساختمان رازی و زیرساختهای مرتبط با سامانههای پردازشی و تجهیزات محاسباتی آسیب دیده است. نکته حائز اهمیت آنکه این مرکز داده، زیرساخت پلتفرم هوش مصنوعی کشور و هزاران سرویس دیگر را تأمین میکرد.
سکوی ملی هوش مصنوعی که اواخر سال 1403 رونمایی شد و تمام پروژههای هوش مصنوعی کشور به آن متصل است، در محدوده این آسیب قرار گرفته است. آمریکا و رژیم صهیونیستی با این اقدام، آشکارا به زیرساختهای حیاتی فناوری ایران ضربه زدند. اما آیا خود آمریکا و متحدانش در منطقه، چنین داراییهای آسیبپذیری ندارند؟ گزارش پیش رو، زیرساختهای هوش مصنوعی و مراکز محاسباتی وابسته به آمریکا را در کشورهای همسایه ایران شناسایی و معرفی میکند.
مراکز GPU و ابررایانه و زیرساخت محاسباتی مبتنی بر هوش مصنوعی در کشورهای همسایه کدامند؟
درست همانطور که ایران یک مرکز GPU و ابررایانه در دانشگاه شریف داشت، کشورهای همسایه میزبان دانشگاههای آمریکایی نیز به وفور از چنین زیرساختهایی برخوردارند. این مراکز داده و ابررایانهها نه تنها «مشابه» هستند، بلکه در بسیاری موارد بسیار بزرگتر، مدرنتر و حیاتیتر برای اقتصاد و فناوری آن کشورها و همچنین برای منافع آمریکا محسوب میشوند.
در ادامه، مهمترین این زیرساختها به تفکیک معرفی میشوند:
امارات متحده عربی – ابوظبی؛ پروژه عظیم «استارگیت» (Stargate) و پردیس هوش مصنوعی امارات-آمریکا
امارات متحده عربی در حال ساخت یکی از بزرگترین پروژههای زیرساخت هوش مصنوعی در جهان است. این پروژه با همکاری مستقیم شرکتهای آمریکایی OpenAI، Oracle و انویدیا (NVIDIA) در حال اجراست.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور وقت ایالات متحده، در جریان سفر چهارروزه خود به خلیجفارس، وارد ابوظبی شد و با شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات متحده عربی، دیدار کرد.
در این سفر، طرفین توافقهایی به ارزش بیش از 200 میلیارد دلار امضا کردند که مهمترین آنها توافق راهبردی هوش مصنوعی بود. ترامپ و شیخ محمد بن زاید در مراسمی در ابوظبی، از بزرگترین پردیس هوش مصنوعی خارج از آمریکا رونمایی کردند. این رویداد با حضور مدیران ارشد شرکتهای آمریکایی از جمله جنسن هوانگ (مدیرعامل انویدیا) و سم آلتمن (مدیرعامل OpenAI) برگزار شد.
کاخ سفید نیز به طور رسمی از این مشارکت به عنوان «پردیس هوش مصنوعی امارات-آمریکا» (UAE–US AI Campus) یاد کرد. ارزش این مرکز داده بیش از 30 میلیارد دلار برآورد شده است و بزرگترین مرکز داده استقرار یافته در خارج از ایالات متحده محسوب میشود.
در ژانویه 2026 وزیر هوش مصنوعی امارات، رسماً اعلام کرد که هزینه ساخت این پروژه به بیش از 30 میلیارد دلار افزایش یافته که 50 درصد بیشتر از برآورد اولیه 20 میلیارد دلاری در بهار 2025 است. پروژههای کلان زیرساخت هوش مصنوعی امارات در ابوظبی، با سرمایهگذاری نهادهایی مانند G42 و صندوق هوش مصنوعی MGX و با مشارکت استراتژیک غولهای فناوری آمریکا (مانند مایکروسافت)، توسعه مراکز داده در مقیاس گیگاوات را هدفگذاری کردهاند.
فازهای اولیه این پروژههای عظیم قرار است به ظرفیت 1 گیگاوات (GW) محاسباتی برسند. برای مقایسه، این مقیاس صدها برابر بزرگتر از هر مرکز داده معمولی است.
هدف نهایی این سرمایهگذاریهای مشترک، ایجاد شبکهای از زیرساختهای محاسباتی با توان ترکیبی تا 5 گیگاوات است. این مرکز داده عظیم، که با انرژی هستهای و خورشیدی تأمین میشود، برای ارائه خدمات هوش مصنوعی به نیمی از جمعیت جهان طراحی شده است.
در صورت تکمیل، شرکت OpenAI از این زیرساخت برای آموزش و اجرای نسل بعدی مدلهای زبانی بزرگ خود (مانند GPT) استفاده خواهد کرد و هرگونه اختلال پایدار در آن، بر تمامی محصولات و سرویسهای وابسته به زیرساخت ابری آمریکا تأثیر مستقیم خواهد گذاشت.
2. امارات متحده عربی – ابوظبی: ابررایانه «بوتینه» (BuTinah) در دانشگاه نیویورک ابوظبی (NYUAD)
دانشگاه نیویورک ابوظبی (NYUAD) که یک شعبه مستقیم از دانشگاه نیویورک آمریکاست، دارای یک مرکز تحقیقات محاسباتی پیشرفته است. ابررایانه «بوتینه» (BuTinah) در این مرکز، تا همین چند سال پیش عنوان سریعترین ابررایانه امارات را یدک میکشید. این سیستم توسط شرکت Hewlett-Packard ساخته شده و در مرکز داده شرکت Injazat در ابوظبی نگهداری میشود و به شبکه ملی تحقیقات و آموزش امارات (Ankabut) متصل است.
این سیستم در زمان راهاندازی مجهز به 512 گره محاسباتی استاندارد (هر گره با 12 هسته پردازنده و 48 گیگابایت رم) و 16 گره پردازش گرافیکی (GPU) بود که هر یک به یک پردازنده NVIDIA Tesla M2070 (نسل Fermi) مجهز شدهاند. عملکرد کلی این ابررایانه حدود 70 ترافلاپس بوده و در رتبهبندی ژوئن 2012 TOP500 (فهرست 500 ابررایانه برتر جهان) در رتبه 397 قرار داشته است. بوتینه همچنین از پردازندههای گرافیکی خود برای توابع تخصصی مانند تبدیل داده به تصویر و پردازشهای موازی سنگین بهره میبرد.
گفتنی است NYUAD در سالهای اخیر زیرساخت محاسباتی خود را بهروزرسانی کرده و اکنون خوشه «جوبیل» (Jubail) با قدرت 3.9 پتافلاپس و بهرهمندی از پیشرفتهترین پردازندههای NVIDIA A100، H100 و H200، نقش اصلی را در پشتیبانی از پژوهشهای هوش مصنوعی و علم داده این دانشگاه ایفا میکند. با این حال، ابررایانه بوتینه به عنوان اولین گام جدی امارات در حوزه محاسبات با کارایی بالا و نقطه اتکای پژوهشهای هوش مصنوعی در نسل اولیه خود، از جایگاه تاریخی و راهبردی مهمی برخوردار است.
3. قطر – دوحه: ابررایانههای مستقر در شهر آموزش (Education City)
هر یک از شش دانشگاه آمریکایی مستقر در شهر آموزش قطر، دارای زیرساختهای محاسباتی قدرتمندی هستند که برخی از آنها به طور مشخص برای هوش مصنوعی و دادههای حجیم طراحی شدهاند.
دانشگاه تگزاس ای اند ام در قطر (TAMUQ)
این دانشگاه یکی از قدیمیترین و قدرتمندترین سیستمهای محاسبات با کارایی بالا (HPC) را در منطقه دارد. گروه Research Computing آن از سال 2008 فعالیت خود را آغاز کرده است. ظرفیت محاسباتی آن از 1 ترافلاپس در سال 2008 به بیش از 120 ترافلاپس در سال 2017 رسیده و این روند همچنان ادامه دارد. این سیستم پیشرفته برای حل مسائل پیچیده مهندسی و شبیهسازیهای پیشرفته استفاده میشود و بیش از 120 کاربر از آن بهره میبرند.
دانشگاه کارنگی ملون در قطر (CMU-Q)
این دانشگاه در سال 2009، یعنی سالها پیش از فراگیر شدن مفهوم رایانش ابری، آزمایشگاه محاسبات ابری خود را تأسیس کرد و به عنوان پیشگام این فناوری در قطر و خاورمیانه شناخته میشود. این آزمایشگاه ابری متشکل از 300 کامپیوتر است که در اختیار دانشمندان و پژوهشگران قرار دارد. شعبه اصلی این دانشگاه در پیتسبورگ نیز از کلاسترهای پیشرفته و قدرتمند GPU با صدها پردازنده انویدیا بهره میبرد و همکاریهای گستردهای را با شرکتهایی مانند گوگل برای دستیابی به کلاسترهای ابری مقیاسپذیر دنبال میکند. انتظار میرود شعبه قطر نیز از چنین زیرساختهای مشابهی بهرهمند باشد.
کالج پزشکی وایل کرنل در قطر (WCM-Q)
این کالج برای تحلیل دادههای ژنومی و بیوانفورماتیک، به یک مرکز داده پیشرفته دسترسی دارد. طبق اسناد رسمی این مرکز، زیرساخت محاسباتی آن شامل 1,000 هسته پردازنده (CPU)، 2.5 ترابایت حافظه رم (RAM) و 1.2 پتابایت فضای ذخیرهسازی (Storage) است. این حجم از توان محاسباتی، نشاندهنده عزم جدی این مرکز برای انجام پروژههای کلان داده و تحقیقات پیشرفته در حوزه پزشکی و ژنومیک است.
4. بحرین و کویت – زیرساختهای ابری وابسته
دانشگاه آمریکایی بحرین (AUBH) و دانشگاه آمریکایی کویت (AUK) نیز به نوبه خود، برای پشتیبانی از برنامههای مهندسی، کسبوکار و هوش مصنوعی خود، از زیرساختهای ابری ارائهشده توسط غولهای فناوری آمریکایی مانند مایکروسافت آزور (Azure) و آمازون وب سرویس (AWS) استفاده میکنند.
دانشگاه آمریکایی بحرین از ابتدای تأسیس در سال 2019، Microsoft O365 و Teams را راهاندازی کرده و به عنوان اولین دانشگاه در بحرین، از AWS Workspace و Cloud بهره گرفته است. همچنین در سال 2020، رویدادی را با همکاری سفارت آمریکا در بحرین، اتاق بازرگانی آمریکا، آمازون وب سرویس و مایکروسافت برگزار کرده است. دانشگاه آمریکایی کویت نیز سابقه همکاری با مایکروسافت کویت و برگزاری سمینارهای تخصصی درباره MS Azure را دارد و آگهیهای استخدام این دانشگاه نیز مدیریت Azure، AWS و Oracle Cloud را به عنوان مهارتهای ضروری قید کرده است.
این زیرساختهای ابری اگرچه فیزیکاً در خود دانشگاه نیستند، اما دادههای حساس دانشگاهی و پژوهشی روی سرورهایی ذخیره میشوند که مالکیت آنها در نهایت به شرکتهای آمریکایی بازمیگردد.
استارگیت امارات، ابررایانه بوتینه در NYUAD و کلاسترهای GPU در دانشگاههای قطر، همگی به همان اندازه (و حتی به مراتب بیشتر) در معرض اقدام متقابل ایران قرار دارند. ایران نه تنها از نظر حقوقی و اخلاقی حق مقابله به مثل دارد، بلکه از نظر فنی و عملیاتی نیز اهداف مشخص و متعددی در اختیار دارد.
آنچه از بررسی میدان فناوری در کشورهای شورای همکاری خلیجفارس برمیآید، این است که ایالات متحده نه تنها شبکه گستردهای از دانشگاههای وابسته، بلکه بزرگترین و پیشرفتهترین زیرساختهای هوش مصنوعی و محاسباتی خود را در همسایگی ایران مستقر کرده است.
از پروژه عظیم «استارگیت» در ابوظبی با توان 1 تا 5 گیگاوات گرفته تا ابررایانه «بوتینه» در دانشگاه نیویورک ابوظبی و کلاسترهای GPU در دانشگاههای قطر، همگی داراییهایی هستند که مستقیماً با مشارکت شرکتهای فناوری آمریکا مانند مایکروسافت، انویدیا و اوپنایآی در حال ساخت یا بهرهبرداری میباشند.
در شرایطی که آمریکا و رژیم صهیونیستی زیرساخت حیاتی هوش مصنوعی ایران را بدون هیچ توجیه حقوقی هدف قرار دادند، ایران نیز از حق قانونی و اخلاقی مقابله به مثل برخوردار است.
استارگیت امارات، ابررایانه بوتینه، سیستمهای HPC در دانشگاه تگزاس ای اند ام قطر و سایر مراکز داده وابسته به آمریکا در منطقه، همگی اهداف مشخص و در دسترسی هستند که آسیبپذیری آنها کمتر از مرکز GPU دانشگاه شریف نیست. جمهوری اسلامی ایران از توانایی فنی و عملیاتی لازم برای اعمال اقدام متقابل علیه این داراییهای راهبردی برخوردار است.
انتهای پیام/