به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، واکاوی ابعاد جغرافیا در حکمرانی ملی، موضوعی است که پس از تحولات «جنگ رمضان» به یکی از اصلیترین دغدغههای نخبگان سیاسی و نظامی مبدل شده است. در همین راستا، نشست علمی «حکمرانی اقتصاد منطقهای با تمرکز بر تنگه هرمز» به میزبانی دانشگاه شیراز و با سخنرانی دکتر احسان یاری، عضو هیئت علمی بخش علوم سیاسی این دانشگاه برگزار شد.
دکتر یاری با اشاره به سیر تحول نظریات جغرافیایی اظهار داشت: «هرچند در قرن بیستم تصور میشد تکنولوژی بر جغرافیا غلبه کرده و نظریه پایان عصر جغرافیا مطرح شد، اما واقعیتهای جنگ اخیر تلنگری جدی بود تا بفهمیم هویت و قدرت ایران تا چه حد با جغرافیا گره خورده است. سرنوشت ملتها در گرو فهم درست از جغرافیاست؛ بهطوریکه هر زمان حکمرانان ایران راهبردی مبتنی بر جغرافیا اتخاذ کردند، ایران به کانون قدرت جهانی بدل شد.»
وی با نقد رویکرد تهاجمی دولت ترامپ افزود: «سلطهگران پیشین بهدلیل شناخت دقیق از محدودیتهای جغرافیایی ایران دست به تهاجم نزدند، اما ترامپ با فقدان این درک، خود را در یک باتلاق گرفتار کرد. امروزه ثابت شده است که ظرفیت بازدارندگی جغرافیای ایران حتی از بمب هستهای نیز کارآمدتر است.»
استاد علوم سیاسی دانشگاه شیراز با کالبدشکافی اهمیت خلیج فارس در سه بُعد فرهنگی، اقتصادی و راهبردی، این منطقه را مبدأ پیدایش تمدن و چهارراه ارتباطی شرق و غرب نامید. وی تصریح کرد: «خلیج فارس تنها مخزن 50 درصد نفت و 25 درصد گاز مایع جهان نیست، بلکه از منظر ژئواستراتژیک، مرکز ریملند در نظریات جهانی است. طبق نگاه راهبردی پرتغالیها در قرون گذشته، هر کسی بر سه تنگه هرمز، مالاکا و بابالمندب مسلط باشد، بر جهان مسلط است؛ با این تفاوت که تنگه هرمز کلید تسلط بر دو تنگه دیگر و تنها تنگه بدون بدیل در جهان است.»
یاری در ادامه به تشریح دلایل فنی تسلط ایران بر این گذرگاه پرداخت و گفت: «پهنای اندک 38 کیلومتری، وجود جزایر راهبردی همچون قشم (با وسعت دو و نیم برابر بحرین)، خارک و تنبها، امکان مانور فوقالعادهای به ایران میدهد. علاوه بر این، شکل صخرهای و مرتفع سواحل شمالی که تا 200 متر بر دریا مسلط است، در کنار عمق "پسکرانه" طولانی ایران، اجازه نمیدهد هیچ ارتش کلاسیکی بهراحتی بر این سرزمین غلبه کند.»
عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز در پایان این نشست، امکان مسدودسازی یا مدیریت تنگه هرمز توسط آمریکا را منتفی دانست و خاطرنشان کرد: «حتی در صورت تغییر نظام سیاسی نیز، آمریکا نمیتواند شرایط سابق را بر تنگه هرمز حاکم کند؛ زیرا راهبرد جنگ نامتقارن ایران، ناامنی را نهادینه خواهد کرد. عدم همراهی همپیمانان آمریکا در جنگ اخیر نیز ناشی از همین فهم دقیق از موقعیت ایران بود. عقل حکم میکند که آمریکا با پذیرش این قدرت جغرافیایی، مسیر سازش با ایران را برگزیند.»
انتهای پیام/