به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، الکسی اورچوک، معاون نخستوزیر روسیه طی سخنانی در نشست تخصصی شورای تجاری جمهوری آذربایجان و روسیه که در شهر باکو برگزار شد، اظهارات مهمی را در خصوص توسعه مناسبات فرهنگی و آموزشی میان دو کشور بیان کرد.
وی در این نشست رسمی صراحتاً اعلام کرد که در حال حاضر، نیاز ملموس و تقاضای فزایندهای برای تدریس و آموزش زبان آذربایجانی در داخل قلمرو فدراسیون روسیه احساس میشود.
این مقام ارشد روس در ادامه سخنان خود، ضمن قدردانی از رویکرد مثبت دولت باکو، به حفظ و صیانت دقیق از جایگاه زبان روسی در جمهوری آذربایجان اشاره کرد و با تأکید بر اهمیت این موضوع یادآور شد که زبان روسی به طور گسترده و مستمر در سیستم آموزشی و مدارس جمهوری آذربایجان تدریس میشود و دانشآموزان این کشور با علاقه به فراگیری آن میپردازند.
معاون رئیس دولت روسیه همچنین در بخش دیگری از اظهارات خود، توجه حاضران را به علاقهمندی و تمایل جدی مقامات باکو برای تحکیم و گسترش هرچه بیشتر پیوندهای علمی و آکادمیک میان دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی جمهوری آذربایجان و فدراسیون روسیه جلب کرد.
الکسی اورچوک خاطرنشان ساخت که در جریان مذاکرات روز پنجشنبه، چشماندازها و امکانسنجیهای لازم برای تأسیس و راهاندازی یک دانشگاه جدید و مشترک روسی-آذربایجانی مورد بحث و بررسی دقیق قرار گرفته است. بر اساس برنامهریزیهای انجامشده، این کلانپروژه مهم علمی و آموزشی قرار است با مشارکت مستقیم و فعالانه دانشگاه دولتی معتبر سنپترزبورگ وارد فاز اجرایی و عملیاتی شود.
اورچوک در ادامه با تأکید بر رویکرد متقابل مسکو تصریح کرد: «ما نیز به نوبه خود به خوبی این واقعیت را درک میکنیم که در فدراسیون روسیه نیز نیاز و تقاضای روزافزونی برای یادگیری و مطالعه زبان آذربایجانی وجود دارد و بدون شک، ما با تمام توان از این روند حمایت کرده و تسهیلات لازم را برای تحقق آن فراهم خواهیم آورد.»
وی در تکمیل سخنان خود در حوزه دیپلماسی فرهنگی، این موضوع را نیز رسانهای کرد که مسکو رسماً به مقامات باکو پیشنهاد داده تا مسئله پیوستن جمهوری آذربایجان به «سازمان بینالمللی زبان روسی» را به صورت جدی مورد بررسی و مداقه قرار دهند.
ریشهیابی تقاضا برای آموزش زبان آذربایجانی در روسیه
در همین ارتباط، رضوان حسینوف، مدیر مرکز تاریخ قفقاز در گفتوگو با خبرنگاران، به تشریح و واکاوی ابعاد این موضوع پرداخت و دو گروه اصلی از شهروندان روس را که در حال حاضر موتور محرک و عامل اصلی ایجاد این تقاضا برای آموزش زبان آذربایجانی در سطح مدارس و دانشگاههای روسیه هستند، معرفی کرد.
این تحلیلگر ارشد مسائل قفقاز در وهله نخست اظهار داشت: «در درجه اول، این تقاضا به احتمال بسیار قوی از سوی آن دسته از آذربایجانیهایی نشأت میگیرد که در حال حاضر در فدراسیون روسیه اقامت داشته و مشغول به کار و فعالیت اقتصادی هستند؛ گروهی که شامل شهروندان دارای تابعیت روسیه و همچنین فرزندان نسل جدید آنها میشود. ما به وضوح شاهد آن هستیم که بیشترین حجم از درخواستها برای ایجاد بستر آموزش زبان آذربایجانی، از جانب خانوادههایی مطرح میشود که فرزندانشان در خاک روسیه متولد شده، در همین کشور رشد یافته و قد کشیدهاند و اکنون اشتیاق فراوانی برای مطالعه ادبیات غنی و شناخت فرهنگ اصیل آذربایجانی دارند؛ هدفی که دستیابی به آن بدون تسلط بر زبان مادری عملاً غیرممکن است.»
وی افزود: «جمهوری آذربایجان پیش از این نیز پروژههای آموزشی و فرهنگی مشابهی را برای آذربایجانیزبانان مقیم در کشورهایی نظیر عراق، سوریه، افغانستان و حتی پاکستان - که جمعیت قابلتوجهی از آذربایجانیهای ترکمان در آنجا سکونت دارند - با موفقیت اجرا کرده و اکنون دقیقاً همین الگو و پروژه میتواند با همان کیفیت در قلمرو فدراسیون روسیه نیز پیادهسازی و اجرا شود.»
رضوان حسینوف در ادامه تبیین این پدیده اجتماعی-فرهنگی افزود: «گروه هدف دوم را متخصصان، دانشجویان و پژوهشگران دانشگاهی تشکیل میدهند؛ نکته جالب توجه اینجاست که این افراد لزوماً منحصراً در حوزه مطالعات قفقازشناسی فعالیت نمیکنند. باید در نظر داشت که در سراسر جهان جمعیت آذربایجانیزبان زندگی میکنند. به عنوان مثال، حتی در کشوری مانند افغانستان نیز استانی به نام قرهباغ وجود دارد که ساکنان آن را آذربایجانیهایی تشکیل میدهند که در دوران قرون وسطی از منطقه قرهباغ به آنجا مهاجرت کردهاند.»
تأثیر دیپلماسی زبانی بر تعمیق راهبردی مناسبات مسکو و باکو
این کارشناس و منطقهشناس برجسته در بخش دیگری از این مصاحبه تصریح کرد که گسترش دامنه آشنایی با زبان آذربایجانی و توسعه آموزش آن در روسیه، دقیقاً همان تأثیر مثبت و شگرفی را بر روی روابط دوجانبه مسکو و باکو خواهد گذاشت که سطح بالای دانش و تسلط بر زبان روسی در جامعه مدرن و امروزی جمهوری آذربایجان به همراه داشته است.
وی در این باره خاطرنشان کرد: «همانطور که بر همگان روشن است، دولت جمهوری آذربایجان اهمیت بسیار بالا و ویژهای برای آموزش زبان روسی قائل است؛ به طوری که در حال حاضر چند صد مدرسه با بخشها و کلاسهای ویژه آموزش به زبان روسی در این کشور با ظرفیت کامل در حال فعالیت هستند و فرصتهای بیشماری برای ادامه تحصیلات تکمیلی و دریافت مدارک آموزش عالی به زبان روسی در دانشگاههای این کشور فراهم شده است. حال اگر این روند به صورت متقابل در روسیه نیز رخ دهد و شاهد رشد علاقه به یادگیری زبان آذربایجانی و نهادینه شدن رویه تدریس آن در این کشور باشیم، بدون هیچ شک و تردیدی این امر بازتابی کاملاً سازنده و دستاوردهای مثبتی برای تحکیم پیوندها و مناسبات همهجانبه دو کشور به دنبال خواهد داشت.»
حسینوف در پایان تحلیل خود از این روند یادآور شد: «باید به این نکته کلیدی توجه داشته باشیم که حمایت از زبان و فرهنگ روسی در داخل مرزهای جمهوری آذربایجان، صرفاً یک پروژه سیاسی یا تحمیلی از بالا نیست، بلکه پاسخی کاملاً طبیعی، ارگانیک و برآمده از درون سیستم آموزشی به نیازها و درخواستهای واقعی بدنه جامعه و شهروندان است. بسیار جالب و قابل تأمل است که نسل جوان و پویای آذربایجانیها امروز حتی با اشتیاق و انگیزه بسیار بیشتری نسبت به گذشته، به دنبال یادگیری زبان روسی و آشنایی عمیقتر با فرهنگ این کشور هستند و باز هم تکرار میکنم که دلیل این امر نه در سیاستگذاریهای زبانی و بخشنامههای دولتی، بلکه در علاقه و تمایل ذاتی خود جامعه نهفته است. در همین راستا، بسیار مایه خرسندی و امیدواری است که امروز میبینیم درخواست و تمایل مشابهی نیز در بطن جامعه روسیه برای یادگیری زبان و شناخت فرهنگ آذربایجانی جوانه زده است. این تقاضای متقابل، در آیندهای نزدیک یک حلقه ارتباطی قدرتمند و شبکه تعاملی گستردهای را میان افرادی ایجاد خواهد کرد که به واسطه برخورداری از دانش مشترک نسبت به زبانها و فرهنگهای هر دو کشور، به یکدیگر پیوند خوردهاند و میتوانند به عنوان پلهای ارتباطی مستحکمی میان مسکو و باکو ایفای نقش کنند.»
انتهای پیام/