به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، استان خراسان جنوبی، با موقعیت جغرافیایی منحصربهفرد خود در نوار شرقی کشور، همواره پتانسیلهای فراوانی برای ایفای نقش محوری در تجارت منطقهای و بینالمللی داشته است. در سال 1404، پایانه مرزی ماهیرود به عنوان یکی از مهمترین گذرگاههای اقتصادی استان، نه تنها توانست جایگاه خود را به عنوان یک مسیر حیاتی تجاری تثبیت کند، بلکه با ثبت آمارهای خیرهکننده در حوزه صادرات و به ویژه ترانزیت، عمق استراتژیک خود را به عنوان یکی از ارکان «پدافند غیرعامل اقتصادی» به اثبات رساند.
با استناد به گزارشهای رسمی و آمارهای منتشر شده، به بررسی ابعاد مختلف این دستاوردها و اهمیت راهبردی پایانه مرزی ماهیرود در چشمانداز اقتصادی خراسان جنوبی و کل کشور میپردازیم.
اهمیت استراتژیک ماهیرود: فراتر از یک مرز صرف
در دنیای امروز، امنیت اقتصادی و تابآوری در برابر بحرانها، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. وابستگی صرف به تعداد محدودی از مسیرهای تجاری، میتواند کشور را در برابر فشارهای خارجی، تحریمها یا اختلالات لجستیکی آسیبپذیر سازد. در چنین شرایطی، پایانه مرزی ماهیرود، با اتصال به افغانستان و سپس به بازارهای آسیای مرکزی، نقشی حیاتی به عنوان یک «کریدور جایگزین و مکمل» ایفا میکند.
توسعه و بهرهبرداری مؤثر از این مرز، مصداق بارز تحقق اهداف «پدافند غیرعامل اقتصادی» است. این به معنای ایجاد تنوع در مسیرهای دسترسی به بازارهای جهانی، کاهش ریسک وابستگی به یک یا دو گذرگاه اصلی، و تضمین تداوم جریان کالا و خدمات در هر شرایطی است. ماهیرود، با ایجاد یک «کانون ثقل تجاری» در شرق کشور، قدرت چانهزنی و انعطافپذیری اقتصادی ایران را در منطقه ارتقا میبخشد.
چهار ستون توسعه ماهیرود
برای دستیابی به این سطح از موفقیت، چهار اقدام کلیدی توسعه زیرساخت ها، هوشمندسازی گمرک، جذب سرمایه و دیپلماسی اقتصادی ضروری است که به نظر میرسد در سال 1404، گامهای مؤثری در این راستا برداشته شده است که در زمینه توسعه زیرساخت ها بهبود مستمر جادههای دسترسی، افزایش ظرفیت انبارهای گمرکی، ایجاد پایانههای بارانداز مدرن و تأمین امکانات رفاهی برای رانندگان و مسافران، از جمله اقدامات زیرساختی لازم است.
همچنین در حوزه هوشمندسازی گمرک، بهکارگیری فناوریهای نوین در فرآیندهای گمرکی، از جمله سامانههای پنجره واحد تجارت فرامرزی، استفاده از هوش مصنوعی در ارزیابی و کنترل کالا، و تسریع فرآیندهای صدور مجوز، میتواند زمان و هزینه ترخیص کالا را به شدت کاهش دهد.
بعلاوه در زمینه جذب سرمایه نیز ایجاد جذابیت برای سرمایهگذاران داخلی و خارجی جهت احداث واحدهای تولیدی، صنعتی، خدماتی و لجستیکی در منطقه آزاد تجاری-صنعتی ماهیرود، میتواند ارزش افزوده بالایی ایجاد کرده و اشتغالزایی قابل توجهی را به همراه داشته باشد.
در نهایت این که دیپلماسی اقتصادی، تقویت روابط دوجانبه با کشور افغانستان، امضای تفاهمنامههای همکاریهای تجاری و حملونقلی، و برگزاری نشستهای مشترک با حضور فعالان اقتصادی دو کشور، برای رفع موانع و تسهیل تسهیلات تجاری امری حیاتی است.
عملکرد تجاری خراسان جنوبی در سال 1404؛ آماری که سخن میگویند
جزئیات آماری عملکرد تجاری خراسان جنوبی در سال 1404، تصویری شگرف از پتانسیلهای بالفعل و بالقوه این استان ارائه میدهدبه طوری که عبور ارزش کل صادرات استان از رقم 1٫028 میلیارد دلار، دستاوردی بیسابقه و نقطهعطفی در تاریخ تجارت خارجی خراسان جنوبی محسوب میشود.
افزون براین افزایش 66٪ در ارزش ریالی و 55٪ در وزن صادرات قطعی (شامل محصولاتی نظیر شمش آهن، سیمان، هیدروکربن و مواد معدنی)، نشاندهنده افزایش حجم تولید و توان رقابتی صادرات استان در بازارهای منطقهای و جهانی است. این رشد، حاصل سرمایهگذاری در بخش معدن و صنایع معدنی و همچنین بهرهگیری از ظرفیتهای تولیدی بومی است.
دیگر این که رشد 138٪ در ارزش واردات قطعی، که بخش عمده آن مربوط به ماشینآلات و تجهیزات خطوط تولید (به ویژه در حوزه معدن) و پنلهای خورشیدی بوده است، دو پیامد مهم دارد. اولاً، نشاندهنده سرمایهگذاری فعال در بخشهای مولد اقتصاد، بهویژه در صنعت و معدن است که نویدبخش افزایش ظرفیت تولید در آینده نزدیک است. ثانیاً، واردات پنلهای خورشیدی، گامی اساسی در راستای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی است.
همچنین شاید چشمگیرترین و شگفتیآورترین آمار، مربوط به رشد 1303٪ (در وزن) و 2071٪ (در ارزش) ترانزیت مبدأ از افغانستان از طریق پایانه مرزی ماهیرود باشد. این ارقام، ماهیرود را از یک گذرگاه صرف، به یک «هاب ترانزیتی منطقهای» تبدیل کرده است.
این موفقیت، نتیجه مستقیم بهبود زیرساختها، تسهیلگری در فرآیندهای گمرکی، و افزایش اعتماد تجار افغانستانی به توانمندیهای لجستیکی و امنیتی مرز ایران است. این امر، موقعیت ایران را به عنوان یک پل ارتباطی کلیدی بین آسیای مرکزی، جنوب آسیا و بازارهای جهانی تثبیت میکند.
در نهایت این که افزایش 40٪ در تعداد مسافران بینالمللی از طریق فرودگاه بیرجند و رشد 218٪ در وزن مرسولات پستی، نشاندهنده پویایی در سطوح مختلف ارتباطات تجاری و گردشگری است. این آمار، مکمل رشد تجارت کلان بوده و به تقویت ارتباطات مردمی و تجاری در مقیاس کوچکتر کمک میکند.
نتیجهگیری و چشمانداز آینده
عملکرد درخشان پایانه مرزی ماهیرود و آمارهای تجاری خراسان جنوبی در سال 1404، گواهی بر اثربخشی برنامهریزیهای راهبردی، سرمایهگذاری هدفمند در زیرساختها، هوشمندسازی فرآیندها، و تلاشهای دیپلماتیک در حوزه اقتصادی است. این دستاوردها، فراتر از اعداد و ارقام، نمادی از اقتدار اقتصادی، تابآوری در برابر چالشها، و تحقق عملی اهداف پدافند غیرعامل در حوزه تجارت خارجی است.
برای تداوم این مسیر رو به رشد و تحقق کامل پتانسیلهای ماهیرود، لازم است رویکردهای کلان ذکر شده (توسعه زیرساخت، هوشمندسازی، جذب سرمایه و دیپلماسی اقتصادی) با قوت بیشتری پیگیری شوند. پایانه مرزی ماهیرود، اکنون بیش از هر زمان دیگری، به عنوان یک فرصت راهبردی برای تقویت جایگاه ایران در تجارت منطقهای و جهانی مطرح است و میتواند نقشی کلیدی در توسعه پایدار شرق کشور ایفا کند.
یادداشت از: هاجر فرخنژاد، خبرنگار و فعال رسانهای
انتهای پیام/