به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، مقامات ارشد جمهوری قزاقستان در حال همکاری تنگاتنگ با بانکهای توسعه بینالمللی و برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) هستند تا با بحران فزاینده و نگرانکننده کمبود آب در این کشور مقابله کنند؛ بحرانی که پتانسیل آن را دارد که روند رشد اقتصادی این کشور را به شدت کند و حتی متوقف سازد.
تحلیلگران مسائل منطقهای بر این باورند که کسری شدید منابع آبی، در کنار نیاز مبرم به افزایش چشمگیر ظرفیت تولید برق، دو مورد از بزرگترین و پیچیدهترین موانع پیش روی آستانه برای تحقق برنامههای بلندپروازانه نوسازی و توسعه ملی، که توسط قاسم جومارت توکایف، رئیسجمهور قزاقستان تدوین شده است، به شمار میرود.
بحران آب؛ چالش استراتژیک اقتصاد کلان قزاقستان
«گنیات ایسین»، تحلیلگر برجسته بازارهای اقتصادی، در یادداشتی که در پلتفرم خبری «کسبوکار ملی قزاقستان» منتشر کرد، نوشت: «کمبود این منبع حیاتی اکنون به طور قطع وارد دستهبندی چالشهای شدید اقتصاد کلان شده است؛ چالشی که اهمیت آن با دسترسی به سرمایههای کلان یا تولید پایدار برق برابری میکند. آب در حال تبدیل شدن به یک عامل کمیاب در فرآیند تولید است و به اندازه بخش انرژی یا زیرساختهای بنیادین، اهمیتی استراتژیک یافته است. این مقولههای کلان اکنون به شکل جداییناپذیری به یکدیگر گره خوردهاند.»
یکی از پروژههای کلان و نمادین قزاقستان، یعنی احداث نیروگاه هستهای در سواحل دریاچه بالخاش، به شدت تحتالشعاع کاهش احتمالی سطح آب این دریاچه قرار گرفته است.
ایسین در این باره مینویسد: «کشور در حال میزبانی بزرگترین پروژه انرژی یک دهه اخیر خود در سواحل پهنه آبی است که پایداری و بقای آن به هیچ وجه تضمین شده نیست.»
آستانه؛ کانون رایزنیهای زیستمحیطی در آسیای مرکزی
شهر آستانه، پایتخت قزاقستان، قرار است در روزهای 22 تا 24 آوریل، میزبان یک «نشست منطقهای زیستمحیطی» باشد؛ اجلاسی که در آن موضوع حیاتی کمبود آب در آسیای مرکزی به طور ویژه بررسی خواهد شد. هدف از برگزاری این گردهمایی، ایجاد یک سازوکار هماهنگ با مشارکت دولتهای منطقهای و ذینفعان کلیدی جهانی، از جمله بانکهای توسعه چندجانبه (MDBs)، برای مقابله با چالشهای ناشی از تغییرات اقلیمی است. این نشست استراتژیک قصد دارد «با الگوبرداری از آسیای مرکزی، به جامعه جهانی نشان دهد که چگونه همکاریهای بینمنطقهای میتواند تلاشهای جهانی را در این عرصه تقویت کند.»
زنگ خطر سازمان ملل؛ سقوط 6 درصدی تولید ناخالص داخلی
بر اساس ارزیابیهای دقیق برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP)، قزاقستان ممکن است تا سال 2040 میلادی با کمبود آبی معادل 50 درصد از نیازهای بخش تجاری و خانگی خود مواجه شود. این نهاد بینالمللی میافزاید که این کسری آب ویرانگر میتواند تا سال 2050 میلادی، تولید ناخالص داخلی (GDP) قزاقستان را تا سقف 6 درصد کاهش دهد.
این آژانس وابسته به سازمان ملل خاطرنشان میکند که حدود 44 درصد از جریان آب رودخانههای ورودی به قلمرو قزاقستان، از کشورهای همسایه از جمله چین سرچشمه میگیرد و تصریح میکند: «این کسری در وهله نخست، به دلیل استفاده بیرویه و فشرده از منابع آبی در کشورهای همسایه رخ خواهد داد.»
فرسودگی زیرساختها؛ هدررفت 60 درصدی طلای آبی
فرسودگی بیش از حد زیرساختها در سراسر شبکه آبیاری قزاقستان، یکی دیگر از عوامل اصلی تشدیدکننده این بحران ملی است.
طبق گزارش برنامه توسعه سازمان ملل متحد: «بهرهوری آب کشاورزی در قزاقستان در مقایسه با سایر کشورها، شش تا هشت برابر کمتر است.» در شرایط فعلی، تنها حدود یکسوم از شبکه آبیاری موجود در این کشور از فناوریهای حفظ منابع آب بهره میبرند و تقریباً 50 درصد از کانالهای انتقال آب در وضعیت فرسودگی شدید قرار دارند.
در گزارش بهروزشده برنامه توسعه سازمان ملل متحد آمده است: «در نتیجه این وضعیت، راندمان انتقال آب در سطح بحرانی قرار دارد: از هر یک میلیون متر مکعب آبی که از رودخانهها استخراج میشود، تنها 400 تا 450 هزار متر مکعب آن به زمینهای کشاورزی میرسد؛ این در حالی است که معیار مطلوب باید رسیدن دستکم 700 هزار متر مکعب آب باشد. هدررفت کلی در این سیستم به رقم وحشتناک 60 درصد میرسد و در عین حال، میزان بهرهوری زمینهای آبی نیز دو تا چهار برابر کمتر از کشورهای مشابه است.»
سرمایهگذاری میلیاردی برای نجات شریانهای آبی
وزارت منابع آب و آبیاری جمهوری قزاقستان در تلاش است تا با استفاده از اعتبارات بانکهای توسعه چندجانبه، نیازهای مبرم نوسازی خود را برطرف سازد. به عنوان نمونه، در اواخر سال 2024 میلادی، بانک توسعه اسلامی پروژهای حیاتی به ارزش 1.15 میلیارد دلار را به منظور ایجاد «ظرفیتهای مدیریت آب» نهادی پیشرفتهتر، گسترش استفاده از فناوریهای نوین، احداث سدهای ذخیرهسازی جدید و ارتقای سیستم کانالهای آبرسانی آغاز کرد.
در نشستی که در فوریه سال جاری میلادی برگزار شد، نمایندگان ارشد بانک توسعه اسلامی اعلام کردند که مرحله «اجرای ساختاریافته» این پروژه عظیم به زودی کلید خواهد خورد.
علاوه بر این، در ماه نوامبر سال گذشته، بانک توسعه اوراسیا (EDB) یک کمک بلاعوض 5.3 میلیون دلاری را به منظور یاری رساندن به دولت قزاقستان برای تأسیس «مراکز منطقهای آبیاری نوین» و همچنین توسعه مدلهای پیشبینی دقیقتر جهت ارتقای سطح بهرهوری در تخصیص منابع آب، به تصویب رساند تا گامی دیگر در مسیر مهار این بحران برداشته شود.
انتهای پیام/