در شرایطی که جمهوری اسلامی ایران درگیر نبردی تمامعیار با جبهه استکبار به ویژه در عرصه اطلاعاتی و امنیت سایبری است، حادثه تروریستی اخیر در تهران که با بهرهگیری از همان پنجرههای محدود اتصال به شبکه جهانی طراحی و خنثی شد، نشان میدهد که هر گشایش بیضابطه در این حوزه میتواند به مسیر نفوذ و اقدامات تخریبی تبدیل شود. حال سؤال این است: آیا مطالبه اینترنت بینالمللی برای «بقای کسبوکارها» منطقی است یا پوششی برای حفظ جریان درآمدی گروههایی که اساساً مدل اقتصادی آنها بر وابستگی به پلتفرمهای فرامرزی استوار است؟
1. واقعیت کسبوکارهای دیجیتال در ایران: فروش بدون اینستاگرام ممکن است
تمامی فروشگاههای آنلاین معتبر، پلتفرمهای داخلی مثل دیجیکالا، ترب، باسلام، روبیکا، آیگپ، سروش، ایتا و هزاران سایت اختصاصی به فعالیت خود ادامه میدهند. حتی در اوج محدودیتها، تراکنشهای بانکی، درگاههای پرداخت، سامانههای حملونقل هوشمند و ارتباطات صنعتی از طریق شبکه ملی اطلاعات و بسترهای داخلی بدون اختلال جدی فعال بودهاند. پس ادعای «تعطیلی کسبوکارها» یا «توقف اشتغال» پایه آماری و تجربی ندارد.
2. چه کسانی واقعاً آسیب دیدهاند؟ اینفلوئنسرها و تولیدکنندگان محتوای وابسته به خارج
آسیب اصلی متوجه افرادی است که مدل درآمدی آنها مبتنی بر اینستاگرام، یوتیوب، فیسبوک و سایر پلتفرمهای خارجی است. این گروه با حذف تبلیغات و کاهش بازدید، مدل «دلالی توجه» خود را از دست دادهاند. آنها برای حفظ درآمدهای میلیاردی پیشین، با هزینههای اندک، افراد را به اعتراضات ساختگی دعوت میکنند. جالب آنکه هیچ یک از این افراد حاضر نیستند برای پلتفرمهای داخلی محتوا تولید کنند، چرا که مدل کسبوکارشان بر اساس الگوریتمهای خارجی و دسترسی فرامرزی طراحی شده، نه بر مبنای ارزشآفرینی واقعی برای اقتصاد کشور.
3. تجربه جهانی: کشورهای مقاوم، اقتصاد دیجیتال مستقل ساختهاند
روسیه پس از تحریمهای گسترده، چین با دیوار آتش بزرگ، و حتی ونزوئلا در بحبوحه فشار حداکثری، شبکههای داخلی خود را تقویت کردند. امروز در روسیه، پلتفرم VK و Telegram (با سرورهای محلی) جایگزین اینستاگرام و یوتیوب شده و اینفلوئنسرهای حرفهای به راحتی در آنها درآمدزایی میکنند. دلیل موفقیت آنها نه تحریم، بلکه اراده برای حرکت در بسترهای امن و بومی است. چرا سلبریتیهای ایرانی حاضر نیستند همین مسیر را طی کنند؟ مگر محتوای ارزشمند فقط در شات اینستاگرام خلاصه میشود؟
4. پیشنهاد راهبردی: پنجره امن و مشروط به جای اتصال بیقاعده
به عنوان مشاور کسبوکار، به دولت و شورای عالی فضای مجازی توصیه میشود:
· ایجاد «پنجرههای امن تجاری» برای کسبوکارهای دارای مجوز که واقعاً نیاز به ارتباط با مشتریان خارجی یا سرویسهای ابری بینالمللی دارند (مثل استارتاپهای صادرات محور).
· تعریف «صندوق حمایت از مهاجرت دیجیتال» برای اینفلوئنسرهایی که حاضر به انتقال محتوا به پلتفرمهای داخلی هستند.
· شفافسازی صورتهای مالی ادعای بیکاری؛ آیا واقعاً یک فروشنده خُرد اینترنتی به اینستاگرام وابسته است یا اینفلوئنسری که حقوقهای کلان از خارج دریافت میکرده؟
نتیجهگیری: امنیت، خط قرمز است
مردم ایران حق دسترسی به شبکههای اجتماعی و سرگرمی را دارند، اما نه به بهای امنیت جان خود و فرزندانشان. تجربه نا امنی ها و حوادثی مانند کودتای دی ما 1404 و حادثه تروریستی اخیر ثابت کرد که هر پنجره اتصال بدون ضابطه، تبدیل به کانال عملیات روانی و سازماندهی اغتشاش میشود. اگر مدعیان حقوق کسبوکارها صادقند، اجازه دهند کسبوکارشان بدون وابستگی به پلتفرمهای جاسوسی خارجی، درون شبکه ملی اطلاعات رشد کند. در غیر این صورت، مشخص است که دغدغه آنها «نان مردم» نیست، بلکه «نان خود» در برابر امنیت ملی است.
* علی کرامت
انتهای پیام/