به گزارش خبرگزاری تسنیم از بوشهر در روزهای اخیر، فضای رسانهای جهان به شکلی کمسابقه تحت تأثیر موجی از تحلیلها، پیامها و هشدارهایی قرار گرفته که از احتمال وقوع جنگ سخن میگویند و این پیامها از سوی رسانهها، دولتها و کاربران شبکههای اجتماعی تکرار میشود.
شدت این فضا به گونهای است که برخی آن را نوعی عملیات روانی گسترده برای ایجاد اضطراب، بیاعتمادی و ناامیدی در میان جوامع منطقه توصیف میکنند؛ فضایی که گاهی فاصله زیادی با واقعیتهای میدانی دارد.
بر اساس شواهد تاریخی، جنگهای بزرگ همواره با مقدمات رسانهای و بزرگنمایی تهدیدات همراه بودهاند و این دوره نیز نشانههایی از همان الگوهای رفتاری را در خود دارد در میان این هیاهوی رسانهای، یک حقیقت مهم مورد غفلت قرار میگیرد و آن اینکه تحلیل شرایط تنها بر اساس فضای رسانهای، نمیتواند تصویری دقیق از موازنه قدرت و روندهای واقعی منطقه ارائه دهد.
تجربههای گذشته نشان میدهد برخی قدرتهای بزرگ در مواقع تنش، از عنصر غافلگیری و عملیات روانی به عنوان بخشی از راهبرد خود استفاده کردهاند؛ راهبردی که هدف آن تغییر محاسبات طرف مقابل پیش از هر اقدام عملی است.
در مقابل، تحولات چند سال اخیر نشان داده است که ساختارهای امنیتی، نظامی و مدیریتی برخی کشورها نسبت به گذشته تقویت شده و ظرفیتهای جدیدی برای مدیریت بحرانهای احتمالی شکل گرفته است.
سناریوهایی که کارشناسان احتمال میدهند شامل مجموعهای از فشارها، تهدیدات زیرساختی، تحرکات محدود یا اقدامات سازمانیافته برای ایجاد آشوب است که هرکدام پیامدهای خاص خود را دارند با این حال، تجربههای گذشته ثابت کرده است که واکنشها و آمادگیهای داخلی میتواند میزان اثرگذاری این سناریوها را کاهش داده و نقش اساسی در خنثیسازی تهدیدات ایفا کند.
در چنین شرایطی، اهمیت مدیریت افکار عمومی، انسجام اجتماعی و آرامش درونی جامعه بیش از هر زمان دیگری مورد توجه قرار میگیرد و بهعنوان یکی از ابزارهای مهم قدرت نرم شناخته میشود از سوی دیگر، فرهنگ دینی جامعه نیز در چنین شرایطی نقش مهمی در تقویت امید و روحیه جمعی دارد و آموزههای آن بارها در دوران بحرانهای سخت مورد استفاده قرار گرفته است.
قرآن کریم در آیه «أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِیبٌ» به امیدبخشی و نزدیک بودن گشایش اشاره میکند؛ آیهای که در فرهنگ عمومی مردم به عنوان یادآور صبر و پایداری در برابر مشکلات شناخته میشود آیه «وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ» نیز بر حفظ آرامش، ایستادگی و مقاومت در شرایط دشوار تأکید دارد و همواره در بحرانهای اجتماعی مورد استناد قرار گرفته است.
در سطح تحلیلهای اجتماعی نیز گفته میشود ملتهایی که در دوران آرامش در مسیر توسعه، خودسازی و آمادگی قدم برداشتهاند، در دوران بحران نیز توان عبور سریعتر از مشکلات را خواهند داشت بسیاری از ناظران نیز بر این باورند که شرایط فعلی، صرفاً تقابل دو قدرت یا دو ارتش نیست، بلکه مرحلهای از رقابتهای عمیقتر و طولانیتر در منطقه است که ابعاد فرهنگی، اقتصادی و تاریخی نیز دارد.
در چنین فضایی تأکید بر صبر، هوشیاری، انسجام و ادامه مسیر توسعه، به عنوان اصلیترین عوامل عبور از شرایط ناپایدار مطرح میشود و این رویکرد در فرهنگ ایرانی و دینی جایگاه ویژهای دارد قرآن کریم در پایان این مسیر یادآور میشود: «إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الصَّابِرِینَ»؛ آموزهای که در میان مردم به عنوان دعوتی به ثبات، صبر و امید در برابر بحرانها شناخته میشود و نقش مهمی در تقویت آرامش جمعی دارد.
نویسنده: محمود خدری استاد دانشگاههای استان بوشهر
انتهای پیام/