به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم ، حجتالاسلام والمسلمین مهدی علیزاده، مدیر حوزه علمیه خواهران کشور، امروز چهارشنبه نهم اردیبهشت ماه در مراسم رونمایی از پوستر همایش ملی «اخلاق و روانشناسی» که در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی برگزار شد، با تبریک دهه کرامت و میلاد امام علی بن موسیالرضا(ع) اظهار داشت: برای همه رزمندگان اسلام و بهویژه رهبر معظم انقلاب آرزوی سلامت، سرافرازی و توفیقات الهی دارم و امیدوارم ملت ایران به فتح و ظفر نهایی دست یابد.
وی با تقدیر از پژوهشکده اخلاق و معنویت برای اهتمام به برگزاری یک کار علمی فاخر و ارزنده، گفت: امروز بیش از هر زمان نیازمند گفتوگوی مؤثر میانرشتهای هستیم. در غیر این صورت، جامعه علمی ما همچون جزایری دورافتاده از یکدیگر جدا خواهند شد و گسلهایی شکل میگیرد که نظام کلان دانایی را از کارآیی میاندازد.
علیزاده با تأکید بر اینکه انسان و پدیدههای اجتماعی ماهیتی چندوجهی و پیچیده دارند، افزود: هر رشته علمی تنها بخشی از این واقعیت را با ادبیات و سنت خاص خود توصیف میکند و اگر این سنتها به گفتوگو فراخوانده نشوند، امکان فهم جامع و کارآمد از دست میرود. از این رو سرمایهگذاری بر مطالعات میانرشتهای یک ضرورت راهبردی است.
مدیر حوزه علمیه خواهران کشور با اشاره به دغدغه بومیسازی علم در کشورهای مختلف پس از دوران استعمار، خاطرنشان کرد: ما در ایران علاوه بر بومیسازی علم، با توجه به نگاه خود، به اسلامیسازی علوم میاندیشیم. اسلامیسازی علوم نیازمند فراخواندن ظرفیتهای دانشهای اسلامی از یک سو و علوم جدید بهویژه در حوزه علوم رفتاری و اجتماعی از سوی دیگر است. بدون توجه جدی به سنتهای علمی خودمان، ویرایش و پیرایش علوم مدرن غربی از جمله روانشناسی ممکن نیست یا بسیار دشوار و دور از دسترس خواهد بود.
وی تأکید کرد: این همایش ارزشمند که باید سالها پیش برگزار میشد، امروز گامی مبارک برای تقویت تعامل میان اخلاق و روانشناسی است. اگرچه اکنون شاهد پنجمین همایش اخلاق و روانشناسی هستیم، اما چنین حرکتی باید دههها زودتر آغاز میشد.
علیزاده در ادامه با ارائه سیاههای از دوازده محور پژوهشی در حوزه تعامل اخلاق و روانشناسی، آنها را بهعنوان مسیرهای جدی تحقیقاتی مطرح کرد.
وی چهار محور نخست را چنین برشمرد: مورد اول مبانی انسانشناختی در اخلاق اسلامی و امکان بهرهگیری از آنها برای چابکسازی و تنقیح انگارههای بنیادین روانشناسی مدرن. مورد دوم عوامل روانشناختی و نقش آنها در شناخت اخلاقی و قضاوت اخلاقی. مورد سوم سازوکارهای روانشناختی در شکلگیری انگیزش اخلاقی و تحولات مرتبط با آن، از جمله مسئله گسست میان نظر و عمل (آکراسیا) و ضعف اخلاقی و مورد چهارم تأثیرات دوسویه هیجانات روانشناختی بر فضائل و رذائل اخلاقی و تأثیرات فضائل و رذائل اخلاقی بر هیجانات.
علیزاده تصریح کرد: هر یک از این عرصهها مشتمل بر پرسشها و مسائل جزئی فراوانی است که باید در فضای تخصصی مورد بررسی قرار گیرد.
مدیر حوزه علمیه خواهران کشور، با اشاره به ضرورت تحلیل مفاهیم اخلاقی از منظر روانشناسی، بر لزوم بازنگری در رویکردهای غالب روانشناسی غربی تأکید کرد.
وی در تشریح روشها و تکنیکهای سنجش اخلاق، مفروضات روانشناختی در حوزه جنسیت و اخلاق، سازوکارهای رشد اخلاقی، و همچنین تکنیکهای شکلدهی رفتار و عادتهای اخلاقی، به تعاملات روششناختی میان مکاتب اخلاقی و نظریههای روانشناسی اشاره کرد.
علیزاده، پیشنیازها و پیامدهای روانی مدل "زیست اخلاقی" و همچنین مقوله کاربردی "مشاوره اخلاق" را از جمله مباحث مهم در این حوزه برشمرد و با بیان اینکه در علوم انسانی سه پارادایم کلی تجربی، تفسیری و انتقادی وجود دارد، اظهار داشت: روانشناسی غربی که عمدتاً ذیل پارادایم تجربی شکل گرفته، باید با تاملات عمیقتر علمی، از دستاوردهای پارادایمهای تفسیری و انتقادی بهرهمند شود.
مدیر حوزه علمیه خواهران کشور، روانشناسی فرهنگی را به عنوان نمونهای از مطالعاتی معرفی کرد که میتواند به غنیسازی دانش روانشناختی یاری رساند و با اشاره به نقد متفکران در پارادایم انتقادی به منابع تولید دانش غربی به دلیل سوگیریهای سیاسی و اجتماعی، این پرسش را مطرح کرد که آیا در مطالعات روانشناختی، تبعیضهایی در فهم انسان و یا یک «آپارتاید معرفتی» نسبت به انسان غربی وجود دارد یا خیر.
علیزاده با استناد به مطالعات خود، به دیدگاه برخی علمای مسلمان مبنی بر "گونهگون بودن انسان" اشاره کرد و بیان داشت: قرآن کریم، انسانها را از منظر قانونمندیهای روانی شناختی و رفتاری به سه دسته مؤمن، کافر و فاسد تقسیم میکند که هر کدام سازوکارهای روانشناختی، باورها، عواطف و رفتارهای اختصاصی خود را دارند.
مدیر حوزههای علمیه خواهران کشور تاکید کرد: تمایز میان فرهنگهای شرقی و غربی، از جمله جمعگرایی در شرق و فردگرایی در غرب، پیامدها و مدلهای رفتاری و ارزشگذاری متفاوتی را به دنبال دارد.
وی روانشناسی فرهنگی را نمونهای آزموده شده و پیشرفته دانست که با کنار گذاشتن اصرار بر متدولوژی صرفاً تجربی، میتواند بر اساس منابع وحیانی غنیسازی شده و به توجه به ارزشهای اخلاقی ماخوذه از این منابع در مدل اخلاق توحیدی کمک کند.
رویکردهای علوم غربی در تبیین رفتار ایرانی مسلمان ناموفق بود
مدیر حوزه علمیه خواهران کشور، با اشاره به مطالعات روانشناختی در جوامع ایمانی همچون ایران، گفت: رویکردهای نظام سرمایهداری لیبرال و نظام سلطه در پیشبینی رفتار انسان ایرانی مسلمان ناموفق بوده است.
وی با بیان اینکه اندیشکدهها و پژوهشکدههای وابسته به این نظامها که به حمایت از مناسبات سیاسی و روابط بینالملل میپردازند، در درک رفتار جامعه ایرانی دچار چالش هستند، افزود: آنچه با واژگان فرهنگ دینی و در نگاه رهبری معظم انقلاب اسلامی از آن تحت عنوان «مبعوث شدن امت و ملت» یاد میشود، امروز در تبیینهای علوم اجتماعی و رفتاری با ابزارهای علم مدرن غربی به خوبی قابل واکاوی و توضیح نیست.
مدیر حوزه علمیه خواهران کشور تاکید کرد: این موضوع نشان میدهد که ما نیازمند بازنگری در دیدگاههایمان هستیم و باید با نگاهی نو به مسائل بنگریم.
وی ضرورت بهرهگیری از سامانههای دانشی و ابزارهای متفاوت با بنیانهای متفاوت را مورد تأکید قرار داد و بیان داشت: این همایش میتواند دانش «اخلاق توحیدی» را به عنوان عاملی پیشبرنده و اصلاحکننده در کنار انگارههای تثبیتشده جامعهشناسی و روانشناسی به میدان بیاورد.
علیزاده خاطرنشان کرد: اخلاق اسلامی نیز میتواند از پیشرفتهای چشمگیر روانشناسی در جهت پیشبرد اهداف خود بهرهمند شود.
انتهای پیام/