به گزارش خبرگزاری تسنیم از بجنورد٬ خراسان شمالی با حدود 1 میلون و بیست هزار نفر جمعیت و بیش از 700 روستا از استانهایی است که بخش قابل توجهی از ساکنان آن در روستاها زندگی میکنند و معیشت آنها بر کشاورزی، دامپروری و فعالیتهای خرد روستایی استوار است.
براساس گزارشهای وزارت راه و شهرسازی و سازمان راهداری، در سطح کشور بیش از 200 هزار کیلومتر راه روستایی وجود دارد که حدود نیمی از آن طی دو دهه اخیر آسفالت شده است؛ در خراسان شمالی نیز طول راههای روستایی آسفالته و شوسه چند هزار کیلومتر برآورد میشود که بخشی از آن نیازمند بهسازی، تعریض و تکمیل است. این وضعیت نشان میدهد هر گونه تأخیر در توسعه و نگهداری راههای روستایی مستقیماً بر کیفیت زندگی بخش قابل توجهی از جمعیت استان اثر میگذارد.
از منظر ایمنی، آمارهای رسمی پلیس راه و سازمان راهداری نشان میدهد سهم راههای فرعی و روستایی در تلفات جادهای کشور قابل توجه است؛ در برخی سالها حدود یکسوم تصادفات منجر به فوت در محورهای فرعی و روستایی رخ داده است. خراسان شمالی نیز که در کریدور شمال–شمالشرق قرار دارد، به دلیل تعدد راههای روستایی فرعی و اتصال روستاها به محورهای شریانی، با چالشهای مشابه روبهرو است. نبود شانه مناسب، عرض کم راه، نبود علائم و تجهیزات ایمنی و نیمهتمام ماندن برخی پروژهها، خطر بروز حوادث را افزایش میدهد. تکمیل، تعریض و ایمنسازی راههای روستایی میتواند به شکل مستقیم در کاهش حوادث، بهویژه برای خودروهای حامل دانشآموزان، روستاییان و ناوگان حمل محصولات کشاورزی، نقشآفرین باشد.
از بعد اقتصادی، مطالعات متعددی در ایران و جهان – از جمله پژوهشهای منتشر شده در «Journal of Infrastructure Development» – نشان دادهاند که سرمایهگذاری در زیرساخت راه روستایی، یکی از مؤثرترین ابزارها برای توانمندسازی اقتصادی مناطق روستایی است. در خراسان شمالی که سهم قابل توجهی از تولیدات کشاورزی و دامی به روستاها وابسته است، نبود راه استاندارد، هزینه حملونقل محصولات را افزایش داده، بخشی از سود تولیدکننده را میبلعد و در برخی موارد، باعث اتلاف محصولات فسادپذیر میشود. دسترسی سریعتر به بازارهای شهری، صنایع تبدیلی و مراکز خدماتی، بهطور مستقیم به افزایش درآمد روستاییان، ایجاد انگیزه برای ماندگاری در روستا و کاهش مهاجرتهای ناخواسته منجر میشود.
از منظر عدالت منطقهای و دسترسی به خدمات عمومی، راه روستایی نقش کلیدی در دسترسی مردم به خدمات بهداشتی، آموزشی و اداری دارد. در گزارشهای وزارت بهداشت و آموزشوپرورش بارها اشاره شده است که یکی از موانع اصلی حضور پزشک، نیروی آموزشی و ارائه خدمات پایدار در نقاط روستایی، نبود یا ضعف زیرساختهای حملونقل است. در استان خراسان شمالی، فاصله برخی روستاها از مرکز شهرستانها و نبود راه استاندارد، در فصلهای سرد سال، رفتوآمد بیماران، دانشآموزان و معلمان را با مشکلات جدی مواجه میکند. تکمیل راههای روستایی، علاوه بر تسهیل جابهجایی، به تحقق شعار «دسترسی عادلانه به خدمات عمومی» کمک کرده و نقش مهمی در کاهش شکاف شهری–روستایی دارد.
با توجه به این ملاحظات، برنامهریزی دقیق برای تکمیل پروژههای نیمهتمام راه روستایی خراسان شمالی، نظارت جدی بر مصرف اعتبارات تملک دارایی و تلاش هدفمند برای جذب اعتبارات ملی و ابلاغی، از مطالبات جدی مردم و از محورهای مورد تأکید دستگاههای نظارتی از جمله دیوان محاسبات است. استمرار این رویکرد میتواند در افق میانمدت، نقشه راه خراسان شمالی را از استان با راههای روستایی پرخطر و نیمهتمام، به استانی با شبکه حملونقل روستایی ایمن، کارآمد و توسعهگرا تبدیل کند.
دستگاههای نظارتی در مسیر توسعه راههای روستایی
کریم اسماعیلپور مدیرکل دیوان محاسبات استان در بازدید و نظارت میدانی از ادارهکل راهداری و حملونقل جادهای خراسان شمالی با اشاره به اهمیت پروژههای زیرساختی و نقش آن در توسعه متوازن استان اظهار داشت: تسریع در اجرای پروژههای راه روستایی باید در اولویت برنامههای راهداری قرار گیرد، چراکه این طرحها بهطور مستقیم بر بهبود شرایط زندگی مردم روستاها و افزایش ایمنی تردد تأثیرگذار است.
وی در بخش دیگری از سخنانش با تأکید بر ضرورت نظارت دقیق بر پروژههایی که از محل اعتبارات تملک دارایی سرمایهای تأمین مالی میشوند، بیان کرد: پروژههایی که از این محل تأمین اعتبار شدهاند باید با دقت، شفافیت و نظارت کامل پیش بروند تا از هرگونه انحراف احتمالی جلوگیری شود.
اسماعیلپور همچنین لزوم جذب کامل اعتبارات ملی و ابلاغی در حوزه راه را مورد تأکید قرار داد و افزود: عدم جذب اعتبارات، موجب تأخیر در تکمیل پروژههای مهم خواهد شد و باید دستگاههای اجرایی نهایت اهتمام را برای استفاده از ظرفیت بودجهای کشور بهکار بگیرند.
وی در پایان تصریح کرد: دیوان محاسبات استان بهطور مستمر فرآیند اجرای پروژهها را رصد کرده و با همکاری دستگاههای اجرایی تلاش میکند روند توسعه زیرساختهای حیاتی استان با شتاب بیشتری دنبال شود.
انتهای پیام/311/.