به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، در پی سفر مقامهای عالی وزارت میراث فرهنگی به شرق کشور، پرونده ثبت جهانی مساجد تاریخی خراسان جنوبی وارد فاز جدیدی شده است. در این میان، چهار اثر برجسته شامل مساجد جامع قائن، رقه بشرویه، هندوالان درمیان و تون فردوس به عنوان نمایندگان هنر و تمدن اسلامی این دیار، برای پیوستن به فهرست یونسکو مورد بازبینی قرار گرفتهاند.
سید احمد برآبادی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی در گفتوگو با خبرنگار تسنیم از بیرجند، از برنامههای جدی این ادارهکل برای جهانیسازی شکوه معماری مذهبی استان خبر داد. وی با اشاره به اینکه پرونده «مساجد ایران» در فهرست ثبت جهانی یونسکو در حال تکمیل است، سهم خراسان جنوبی را در این پرونده بسیار برجسته دانست.
مسجد جامع قائن؛ در یک قدمی ثبت جهانی
برآبادی با بازخوانی روند بررسی پروندهها در سال 1403 اظهار داشت: در نشست تخصصی شیراز که به منظور بررسی اولیه مساجد کاندیدا برگزار شد، چهار پرونده از سوی خراسان جنوبی ارائه گردید. در آن مقطع، مسجد جامع قائن به عنوان اولویت اصلی استان پذیرش شد و بلافاصله پس از آن، عملیات مطالعه، مرمت و بهسازی این بنای باشکوه با اعتباری بالغ بر یک میلیارد تومان آغاز گردید
بازگشت سه مسجد تاریخی دیگر به فهرست یونسکو
مدیرکل میراث فرهنگی خراسان جنوبی در ادامه از رایزنیهای جدید برای افزایش سهم استان در این پرونده جهانی خبر داد و افزود: هرچند در ابتدا تنها یک مسجد در اولویت قرار گرفت، اما در پی سفر قائممقام وزیر میراث فرهنگی به استان و با دستور مستقیم ایشان، پرونده سه مسجد دیگر یعنی مساجد جامع فردوس، رقه بشرویه و هندوالان شهرستان درمیان مجدداً در چرخه مطالعه و پذیرش قرار گرفت. با توجه به شرایط منطقهای، این پروندهها در حال بازبینی نهایی هستند تا به جمع آثار جهانی ایران بپیوندند.
برآبادی در پایان ابراز امیدواری کرد: با تکمیل مرمتها و نهایی شدن مطالعات پژوهشی، این آثار ارزشمند به عنوان سندی از تمدن و هنر اسلامی خراسان جنوبی، در فهرست میراث ماندگار یونسکو به ثبت برسند.
میراث 1100 ساله؛ از آتشکده ساسانی تا ایوان تیموری
مسجد جامع قائن که اکنون کانون توجه کارشناسان بینالمللی است، با قدمتی بیش از 11 قرن، بلندترین عمارت تاریخی شهر قائن محسوب میشود. این بنا که بر روی پایههای یک آتشکده ساسانی استوار شده، به «مسجد دو قبلهای» شهرت دارد. کتیبههای موجود، تاریخ ساخت بنای فعلی را سال 796 هجری قمری و به دستور امیر جمشید قارنی نشان میدهند.
ایوان اصلی این مسجد با 18 متر ارتفاع و معماری مشابه مسجد گوهرشاد، شاهکاری از دوره ایلخانی و تیموری است که با نقاشیهای سبک اصفهانی و معرقکاریهای ظریف تزئین شده است. شکوه این بنا در سدههای گذشته مورد ستایش جهانگردان بزرگی همچون ناصرخسرو، مارکوپولو و حمدالله مستوفی قرار گرفته است.
مسجد جامع رقه؛ ردپای ناصرخسرو در قلب بشرویه
یکی از مهمترین آثار این پرونده، مسجد جامع رقه در 18 کیلومتری بشرویه است. این بنا که بخشهای زیادی از آن متعلق به دوره ایلخانی است، هویت خود را از اوایل دوران اسلامی وام گرفته است. ایوان رفیع این مسجد که ناصرخسرو در سفرنامه خود به عظمت آن اشاره کرده، در کنار خط آسمان متنوع و معماری باستانیاش، گویای شکوه مذهبی منطقه در سدههای نخستین هجری است. موقعیت فعلی مسجد در میانه فضایی باز، حکایت از جابهجایی تاریخی روستا و ماندگاری این نگین معماری دارد.
مسجد هندوالان؛ شاهکار تیموری در درمیان
در شهرستان درمیان، مسجد جامع هندوالان به عنوان شکوهمندترین بنای تاریخی منطقه، کاندیدای دیگر این پرونده است. این مسجد که در دوره شاهرخ تیموری (حدود سال 850 هـ.ق) بنا شده، با گنبدخانه مرکزی و فیلپوشهای هنرمندانه، اوج مهارت معماران آن عصر را به رخ میکشد. تزئینات آجری متنوع، رسمیبندی محرابها و شبستان ستوندار، این بنا را به یکی از غنیترین الگوهای معماری مذهبی خراسان تبدیل کرده است.
مسجد جامع تون؛ یادگار هزارساله سلجوقیان
مسجد جامع قدیم فردوس یا همان مسجد جامع تون، با قدمتی هزارساله، دیگر ضلع این پرونده جهانی است. این بنا که یادگار دوره سلجوقیان است، در دل شهر تاریخی تون قرار گرفته و از معدود سازههایی است که از تلاطمهای تاریخی و طبیعی سدههای گذشته سربلند بیرون آمده و همچنان به عنوان نمادی از هویت تاریخی مردم فردوس تلقی میشود.
انتهای پیام/