به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری تسنیم، نشست بررسی برنامههای تحولی مرکز مشارکتهای مردمی و توسعه ظرفیتهای اجتماعی و فرهنگی سازمان بهزیستی کشور با حضور سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور، سید محمدجواد حسینی رئیس مرکز مشارکتهای مردمی و توسعه ظرفیتهای اجتماعی و فرهنگی، معاونان، کارشناسان و مشاوران این مرکز برگزار شد.
در این نشست، عملکرد سال 1404 و برنامههای تحولی سال 1405 در حوزه مشارکتهای مردمی، توسعه ظرفیتهای اجتماعی، شبکهسازی داوطلبان، مسئولیت اجتماعی، پویشهای ملی و ... مورد بررسی قرار گرفت. هدف نهایی این برنامهها، استقرار زیستبوم جامع مشارکت در سازمان بهزیستی و بهرهگیری نظاممند از ظرفیتهای مردمی برای پیشگیری، توانمندسازی و اجتماعیسازی خدمات است.
همچنین تدوین و اجرای مجموعهای از راهبردهای توسعهای برای شکلدهی به زیستبوم جامع مشارکت مورد بررسی قرار گرفت.
12 راهبرد کلیدی برای توسعه زیستبوم مشارکت
12 راهبرد اصلی برای تحول در حوزه مشارکتهای مردمی بدین شرح است.
- تسریع در صدور مجوزها
- نظارت و توانمندسازی از طریق شبکههای غیردولتی
- توسعه جغرافیایی خدمات
- توسعه قشری
- توسعه موضوعی
- شبکهسازی
- برندسازی
- تسهیل تعامل با بخش غیردولتی
- شبکهسازی داوطلبان
- پویشهای موضوعی و رویدادمحور
- تولید بستههای مشارکتی شفاف
- توسعه مسئولیت اجتماعی و شبکههای مشارکت
مشارکت واقعی مردم محور تحول در سازمان بهزیستی
سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور در این نشست با اشاره به ضرورت ایجاد فهم مشترک از مفهوم مشارکت گفت: هدف از برگزاری این جلسات آن است که همه مدیران و کارشناسان درباره راهبردها و اهداف سازمان به ادبیات مشترک برسند.
وی افزود: در بسیاری از کشورها، توسعهیافتگی اقتصادی بدون توجه به فرهنگ امکانپذیر نبوده است و این موضوع در اندیشههای دینی و رهنمودهای رهبر شهید انقلاب نیز مورد تأکید قرار میگرفت. در برخی حوزههای فرهنگی با ضعف ساختاری مواجه هستیم، در حوزه معاونت فرهنگی سه محور اصلی باید تقویت شود؛ نخست توانمندسازی و توسعه توانبخشی هنری، معنوی و ورزشی که از موضوعات مهم سازمان است.
وی ادامه داد: همکاری بینبخشی در جامعه همچنان ضعیف است و یکی از وظایف مهم حوزه توانبخشی، توجه به ابعاد فرهنگی و هنری در کنار خدمات تخصصی است. در بسیاری از کشورها، توسعهیافتگی اقتصادی بدون توجه به فرهنگ امکانپذیر نبوده است و این موضوع در اندیشههای دینی و رهنمودهای رهبر معظم انقلاب نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
رئیس سازمان بهزیستی کشور محلهمحوری را یکی از مهمترین سازوکارهای اجرای برنامههای اجتماعی دانست و گفت: فرهنگ، اصلیترین عنصر برای عملیاتی شدن طرح محلهمحوری است و معاونت فرهنگی باید برای اجرای طرح «سلام محله» برنامههای مشخص فرهنگی ارائه دهد. بخش مناسبتها، رویدادها و جشنوارههای قرآنی از نقاط قوت سازمان است، اما این ظرفیتها باید به برنامههای اثربخش و نظاممند تبدیل شوند.
حسینی با اشاره به طرح «بانک زمان» گفت: این طرح در حال آغاز است و نیازمند حضور فعال حوزه فرهنگی در سطح محلات است تا پیش از اجرای برنامهها، زمینهسازی فرهنگی و تبیین ضرورت آن برای جامعه هدف انجام شود.
وی با اشاره به اینکه پیش از هر برنامهریزی باید تعریف روشنی از مفهوم مشارکت ارائه شود، افزود: وقتی از مشارکت سخن میگوییم باید مشخص کنیم چه نوع مشارکتی مدنظر ماست. مشارکت میتواند به سه شکل تشریفاتی، محدود و واقعی شکل بگیرد.
حسینی توضیح داد: مشارکت تشریفاتی، مشارکتی بدون اثرگذاری واقعی است و صرفاً برای نمایش حضور مردم و پر کردن سالنها انجام میشود. مشارکت محدود زمانی است که از مردم خواسته میشود صرفاً برای اجرای برنامهای از پیش تعیینشده همکاری کنند. اما در مشارکت واقعی، مردم در تمامی مراحل طراحی، اجرا، نظارت و بهرهبرداری حضور مؤثر و تصمیمساز دارند. آنچه در سازمان بهزیستی دنبال میکنیم، مشارکت واقعی است مشارکتی که تقاضامحور است نه عرضهمحور با مردم انجام میشود نه برای مردم و به صورت نهادمند، تشکیلاتی و نظاممند شکل میگیرد نه به شکل پراکنده، فردی و غیرسازمانیافته.
رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به گونههای دیگر مشارکت گفت: مشارکت نمادین مانند حضور مردم در حمایت از نیروهای مسلح و مشارکت مقطعی مانند شرکت در انتخابات هرچند ارزشمند هستند اما آنچه برای سازمان بهزیستی اهمیت دارد مشارکت نهادین است یعنی مشارکتی مستمر، سازمانیافته و پایدار که در ساختار و بدنه سازمان جاری شود و بتواند به حل مسائل اجتماعی و توانمندسازی جامعه هدف کمک کند.
حسینی درباره 12 راهبرد تصریح کرد: هر راهبرد باید دارای اقدام مشخص، شاخص عملکرد و نتیجه قابل اندازهگیری باشد تا بتوان تأثیر واقعی آن را در افزایش مشارکتها مشاهده کرد.
نیت خیر مردم ایران بالاتر از میانگین جهانی است
رئیس سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر ظرفیت بالای جامعه ایرانی در انجام فعالیتهای خیرخواهانه گفت: نیت خیر مردم ایران از میانگین جهانی بالاتر است و این موضوع ریشه در فرهنگ شرقی، روحیه جمعگرایی و آموزههای دینی دارد.
وی افزود: بررسیهای محتوایی بر منابع دینی از جمله کتاب «اصول کافی» نشان میدهد که بیش از 80 درصد احادیث بر مفاهیمی مانند دیگرخواهی، همدلی، تعاون و حمایت از نیازمندان تأکید دارند بنابراین بستر فرهنگی و اعتقادی مناسبی برای توسعه مشارکتهای اجتماعی در کشور وجود دارد.
حسینی با اشاره به نتایج برخی مطالعات بینالمللی در حوزه سنجش سخاوت و فعالیتهای خیرخواهانه اظهار کرد: حدود 62 درصد ایرانیان در طول سال در نوعی از فعالیتهای خیرخواهانه مشارکت میکنند اما تنها 11 درصد این فعالیتها به صورت سازمانیافته و تشکیلاتی انجام میشود. این نشان میدهد که ظرفیت بسیار بالایی در کشور وجود دارد که باید از شکل سنتی و پراکنده به مشارکت نهادمند و هدفمند تبدیل شود.
رئیس سازمان بهزیستی کشور خاطرنشان کرد: بخش قابل توجهی از کمکهای مردمی امروز بر موضوعات معیشتی و اعانهای متمرکز است. این نوع حمایتها ضروری است اما باید دامنه مشارکت را به حوزههای نوین نیز گسترش دهیم از جمله فناوریهای نو، هوش مصنوعی، خدمات تخصصی، توانبخشی، سلامت اجتماعی و پروژههای توسعهمحور.
وی با تأکید بر ضرورت شکلگیری خیریههای تخصصی در موضوعات جدید گفت: سازمان بهزیستی در سالهای اخیر دانش و تجربه ارزشمندی در حوزههای مختلف به دست آورده است اما اجرای برنامههای تحولآفرین بدون مشارکت مردم و اجتماعیسازی خدمات امکانپذیر نیست.
حسینی توسعه قشری مشارکتها را از اولویتهای سازمان دانست و افزود: باید مشارکت و حمایتهای اجتماعی را در میان اقشار مختلف از جمله طلاب، دانشآموزان، دانشجویان، دانشگاهیان و سایر گروههای اجتماعی گسترش دهیم و جوانان را بیش از گذشته در فعالیتهای خیرخواهانه و داوطلبانه مشارکت دهیم.در گذشته منتظر بودیم افراد و گروهها به سراغ سازمان بیایند اما امروز رویکرد ما فعالانه است و خودمان به سراغ ظرفیتهای اجتماعی میرویم. تفاهمنامه با حوزههای علمیه و سایر نهادهای تخصصی نمونهای از این رویکرد جدید است.
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به تقویت مراکز مثبت زندگی گفت: این مراکز از مهمترین دستاوردهای سازمان هستند و با واگذاری پروندهها، افزایش تعرفهها و استفاده از ظرفیت پایگاههای سلام محله بیش از گذشته تقویت خواهند شد. مدیران مراکز مثبت زندگی نقش محوری در اداره این پایگاهها خواهند داشت و تمام فعالیتهای اجتماعمحور در این بستر ساماندهی میشود.
حسینی با بیان اینکه تاکنون 2750 پایگاه «سلام محله» در سراسر کشور ایجاد شده است، اظهار کرد: این پایگاهها باید به مراکز فعال رفتوآمد مردم تبدیل شوند و نقش مهمی در شناسایی نیازهای محلی و جذب مشارکتهای مردمی ایفا کنند.
وی افزود: هرچه بتوانیم نیازهای مردم و ظرفیتهای خیرخواهانه را بهصورت دقیق و نظاممند تعریف کنیم، مشارکتها پایدارتر، اثربخشتر و نهادینهتر خواهند شد. چنین مشارکتی فقط تأمینکننده منابع مالی نیست بلکه منابع انسانی، تخصصی و اجتماعی را نیز به خدمت میگیرد. مشارکت در ذات خود پیشگیری، توانمندسازی و اجتماعیسازی را به همراه دارد و حتی اگر منجر به پرداخت مالی نشود، نقش مهمی در حل مسائل اجتماعی دارد.
حسینی از اجرای طرح جام (جمعآوری ایدههای مطلوب) خبر داد و گفت: در سراسر کشور افراد و گروههایی وجود دارند که دارای ایدهها و تجربیات ارزشمند هستند. شناسایی، سازماندهی و انتقال این ایدهها به سایر استانها نیز نوعی از مشارکت مؤثر است.
وی همچنین بر ضرورت استقرار نظام تصمیمگیری مشارکتی تأکید کرد و گفت: تمام بخشهای سازمان باید در خدمت تحقق برنامههای تحول قرار گیرند و مهمترین انتظار ما از حوزه مشارکتها، اجرای کامل 12 راهبرد زیستبوم جامع مشارکت در سازمان بهزیستی است.تعریف بستههای مشارکتی شفاف و مشخص، انگیزه خیرین را برای مشارکت افزایش میدهد. زمانی که دقیقاً مشخص شود سهم هر فرد در تأمین جهیزیه، مسکن، ویلچر یا سایر نیازها چیست، مشارکتها هدفمندتر و مؤثرتر خواهد شد. رشد چشمگیر مشارکتها از جمله افزایش 328 درصدی کمکهای ماه رمضان نتیجه اجرای همین رویکرد تحولی در سازمان بهزیستی است.
رئیس سازمان بهزیستی با تأکید بر نقش مراکز مثبت زندگی گفت: این مراکز یکی از مهمترین دستاوردهای سازمان هستند و باید با واگذاری پروندهها، افزایش تعرفهها و اجرای طرحهای محلهمحور تقویت شوند.
سال ادغام برنامههای فرهنگی با حوزههای تخصصی
سید محمدجواد حسینی رئیس مرکز مشارکتهای مردمی و توسعه ظرفیتهای اجتماعی و فرهنگی سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر ضرورت ارتقای جایگاه فرهنگ در برنامههای این سازمان گفت: در حوزه فرهنگی با وضعیت مطلوب فاصله داریم، اما در سالهای اخیر اتفاقات خوبی در این زمینه رقم خورده است. سال 1405 سال ادغام برنامههای فرهنگی با برنامههای حوزههای تخصصی خواهد بود؛ اقدامی که یک کار تاسیسی و تحولی محسوب میشود و تاکنون تجربه جدی و منسجمی در سازمان نداشته است.
حسینی با اشاره به ضرورت بررسی پیوند میان برنامههای فرهنگی و حوزههای تخصصی گفت: موضوعاتی مانند ارتباط فرهنگی با برنامههایی نظیر 1480 یا توانبخشی مبتنی بر جامعه (CBR) باید بهصورت دقیق بررسی شود. البته این فرآیند ممکن است با مقاومتهایی از سوی برخی حوزهها همراه باشد، اما اقدامات اولیه آغاز شده و جلسات مشترک با حوزه توانبخشی نیز برگزار شده است.
رشد چشمگیر مشارکتهای مردمی در سال 1404
همچنین مجتبی حسین نژاد معاون مشارکتهای مردمی با ارائه گزارشی از عملکرد این حوزه گفت: در جریان جنگ 40 روزه، مردم 518 میلیارد تومان کمک نقدی و غیرنقدی به سازمان بهزیستی اهدا کردند. مشارکتهای نقدی و غیرنقدی در ماه رمضان با رشد 328 درصدی از 378 میلیارد تومان به یک هزار و 243 میلیارد تومان رسید. مجموع مشارکتهای نقدی، غیرنقدی و خدماتی با رشد 53 درصدی از 4 هزار و 729 میلیارد تومان به 7 هزار و 227 میلیارد تومان افزایش یافت. زکات فطره با رشد 102 درصدی از 83 میلیارد تومان به 167 میلیارد تومان رسید.
وی افزود: سال گذشته حدود یک همت (هزار میلیارد تومان) از طریق پویشهای مردمی جذب شد.
به گفته وی، پویشهای ملی نقش مهمی در جذب کمکهای مردمی ایفا کردهاند. از جمله این پویشها عبارتند از ولیمه مهربانی حجاج: 81 میلیارد تومان. یلدای مهربانی: 108 میلیارد تومان. همه حاضر: 222 میلیارد تومان. همچنین پویش مثبت ماه 1404 در حوزه مسکن، جهیزیه و ویلچر کودکان با تعیین سهم هر استان اجرا شد و توانست 292 درصد هدف تکمیل واحدهای مسکونی را محقق کند. 52 درصد هدف تأمین جهیزیه را پوشش دهد. 75 درصد هدف تأمین ویلچر کودکان را محقق سازد.
در سال 1404، 68 میلیارد تومان اعتبار دولتی برای تأمین جهیزیه اختصاص یافت که منجر به تهیه جهیزیه برای 2 هزار و 267 نفر شد. همچنین خیرین با مشارکت 128 میلیارد تومانی، 3 هزار و 188 سری جهیزیه تأمین کردند. در مجموع 5 هزار و 467 نفر از خدمات جهیزیه بهرهمند شدند. 7 هزار و 365 نفر همچنان در نوبت دریافت قرار دارند. حدود 70 درصد نیاز موجود پوشش داده شده است.
در ادامه حسینی رئیس مرکز مشارکتهای مردمی و توسعه ظرفیتهای اجتماعی و فرهنگی سازمان بهزیستی کشور با تشریح اولویتهای این مرکز در چارچوب راهبردهای زیستبوم جامع مشارکت گفت: از میان 12 راهبرد اصلی حوزه مشارکتهای مردمی، چهار محور به طور مستقیم در حوزه مأموریت این مرکز قرار دارد و یک محور جدید نیز برای تقویت زیرساختهای حقوقی و فناورانه در دستور کار قرار گرفته است. نخستین محور، توسعه شبکه داوطلبان است که سال گذشته به صورت آزمایشی در چهار استان کرمانشاه، گلستان، خراسان جنوبی و خوزستان اجرا شد و نتایج مطلوبی به همراه داشت.
حسینی ادامه داد: دومین محور، تولید بستههای مشارکتی شفاف و پروژهمحور است. مشارکت باید به صورت مشخص، هدفمند و دارای نقطه آغاز و پایان تعریف شود تا خیرین بدانند دقیقاً در چه پروژهای و برای چه نیازی مشارکت میکنند. این رویکرد در ماه رمضان سال گذشته اجرا شد و بستههای عملیاتی مشخصی برای حوزههایی مانند جهیزیه، مسکن و تجهیزات توانبخشی طراحی شد.
وی با اشاره به ضرورت نیازسنجی دقیق گفت: یکی از چالشهای اصلی سازمان، احصای کامل و دقیق نیازهاست. زمانی که بدانیم دقیقاً چه میخواهیم، میتوانیم بستههای مشارکتی مؤثرتر و شفافتری طراحی کنیم.
رئیس مرکز مشارکتهای مردمی، سومین محور را اجرای پویشهای موضوعی و رویدادمحور عنوان کرد و افزود: طراحی پویشهای مناسبتی و تخصصی، نقش مهمی در افزایش مشارکتهای مردمی دارد و تجربه موفق ماه رمضان و سایر مناسبتها نشان داد این رویکرد میتواند منابع قابل توجهی را جذب کند.
وی چهارمین محور را توسعه مسئولیت اجتماعی شرکتها دانست و گفت: مسئولیت اجتماعی در بسیاری از استانها به یک موضوع جدی و مؤثر تبدیل شده و ظرفیت بالایی برای حل مسائل جامعه هدف بهزیستی ایجاد کرده است.
حسینی همچنین از اضافه شدن محور پنجم خبر داد و گفت: تقویت زیرساختهای قانونی، حقوقی و فناورانه حوزه مشارکتها در دستور کار قرار دارد. در این راستا، موضوع ساماندهی حسابهای مشارکت با همکاری مجلس شورای اسلامی پیگیری میشود و سامانه جامع جلب و جذب مشارکتهای مردمی نیز تا تابستان سال 1405 راهاندازی خواهد شد.با استقرار این سامانه، تمام واریزها و اطلاعات مربوط به مشارکت خیرین به صورت الکترونیکی، شفاف و یکپارچه ثبت خواهد شد.
رئیس مرکز مشارکتهای مردمی سازمان بهزیستی با اشاره به اهمیت فرهنگسازی در استانها گفت: تقویت روحیه مشارکتطلبی و توسعه فرهنگ مشارکت در سراسر کشور از اولویتهای اصلی ماست، زیرا برخی استانها هنوز از این ظرفیت به شکل مطلوب بهرهبرداری نکردهاند.
وی از راهاندازی «خیریه دانشآموزی» در سال جاری خبر داد و گفت: این طرح با هدف آشنا کردن نسل نوجوان با فرهنگ خیرخواهی و مسئولیت اجتماعی و بهرهگیری از ظرفیت مدارس در حمایت از جامعه هدف بهزیستی اجرا خواهد شد.
همچنین حمید قلی پور مشاور مرکز در حوزه مسئولیت اجتماعی با اشاره به توسعه مسئولیت اجتماعی شرکتها گفت: تاکنون بیش از 850 میلیارد تومان از محل مسئولیت اجتماعی در 20 استان جذب شده است و از جمله دستاوردهای این حوزه تأمین 610 ویلچر کودک توسط شرکتهای پتروشیمی. خرید اقلام حمایتی به ارزش بیش از 70 میلیارد تومان از سازمان اموال تملیکی. طراحی الگوی زیستبوم مسئولیت اجتماعی استانها.
وی افزود: سهم مسئولیت اجتماعی از کل مشارکتهای مردمی در سال 1405 به بیش از 20 درصد خواهد رسید.
اجرای طرح «هر شهر، یک پروژه»
قلی پور ادامه داد: در قالب این طرح برای هر شهر بر اساس نیازهای بومی یک پروژه اجتماعی تعریف میشود.با توجه به وجود حدود 1500 شهر در کشور، قرار است در سال 1405 دستکم 500 پروژه در این محورها عملیاتی شود: مسکن و اسکان. توانبخشی و سلامت. انرژی و تأسیسات مراکز غیردولتی. حل مسائل اجتماعی محلی.
همچنین برنامههای در دست اجرا در این حوزه عبارتند از: بازنگری دستورالعمل جلب و هزینهکرد مشارکتها. تدوین شیوهنامه شبکه داوطلبان. پیگیری معافیتهای مالیاتی برای خیرین. نظام رتبهبندی خیرین. اعطای نشان مسئولیت اجتماعی «شهید فیاضبخش». ایجاد بانک ملی پروژههای اجتماعی
شبکه ملی داوطلبان؛ ثبتنام بیش از 360 هزار نفر
در ادامه این نشست مسعود ساور رئیس امور مردمیسازی سازمان بهزیستی با اشاره به اینکه سازمان تاکنون فاقد زیرساخت اجرایی منسجم در حوزه داوطلبان بوده است، گفت: در سال 1404 سرفصلهای آموزشی در سه سطح برای مددکاران، داوطلبان و کارکنان دولتی طراحی شد و زیرساختهای لازم برای شبکهسازی داوطلبان شکل گرفت.
وی افزود: این طرح به صورت پایلوت در استانهای کرمانشاه، گلستان، خراسان جنوبی و خوزستان اجرا شد و طی آن 2 هزار و 348 داوطلب 8 هزار و 428 خدمت تخصصی ارائه کردند. هزار و 975 گروه جهادی، 57 هزار و 147 خدمت ارائه دادند. 19 هزار و 643 نفر در شرایط ویژه از خدمات داوطلبانه بهرهمند شدند.
ساور درباره ثبتنام و بهرهمندی از ظرفیت داوطلبان گفت: 360 هزار و 229 داوطلب در سامانه ثبتنام کردهاند. ایران همدل: 23 هزار و 279 نفر. همیاران مهر: 7 هزار و 134 نفر و سلام محله: 329 هزار و 816 نفر.
از مهمترین برنامههای سال 1405 در این حوزه عبارتند از:شبکه سازی داوطلبان ملی استان شهرستانی.فرهنگ سازی فعالیت داوطلبانه.جذب مشارکتهای نقدی و غیرنقدی.توسعه فرهنگ مشارکت طلبی.توسعه زیر ساختهای فناورانه مشارکت.توسعه تعامل و همکاری مشترک با ظرفیتهای ملی استانی شهرستانی و استقرار زیست بوم مسولیت اجتماعی.
جواد مرزانی، معاون مؤسسات و مراکز غیردولتی سازمان بهزیستی با اشاره به راهبرد «سرعت در مجوزدهی» گفت: زمان صدور مجوزها از سقف 60 روز تعیینشده در درگاه ملی مجوزها به کمتر از یک ماه و در برخی موارد به کمتر از 20 روز کاهش یافته است.
وی افزود: بروکراسیهای زائد حذف شده است. الزامات غیرضروری کاهش یافتهاند. سازمان بهزیستی در میان دستگاههای اجرایی رتبه سوم کشور در صدور مجوزها را کسب کرده است.
مرزانی همچنین از توسعه مراکز مثبت زندگی از 2500 مرکز به 3400 مرکز و رشد 5 تا 7 درصدی مؤسسات خیریه در مناطق کمبرخوردار خبر داد و گفت: در مرحله نخست واگذاری 20 درصد پروندههای مستمریبگیران توزیعنشده به مراکز مثبت زندگی در ابتدای سال اجرا میشود. تا پایان سال، پوشش واگذاری پروندهها به 100 درصد خواهد رسید. تعرفه یارانه جبران خدمات این مراکز 50 درصد افزایش یافته است. 2750 پایگاه «سلام محله» در سراسر کشور ایجاد شده و تمام فعالیتهای اجتماعمحور در این پایگاهها متمرکز خواهد شد.
انتهای پیام/