به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، ائتلاف سیاسی «هایاستان» به رهبری روبرت کوچاریان، رئیسجمهور پیشین این کشور که اکنون به عنوان یکی از جریانهای اصلی و کلیدی اپوزیسیون وارد کارزار رقابتهای انتخاباتی شده، با اتخاذ مواضعی قاطع، پروژه جنجالی مسیر ترامپ موسوم به «TRIPP» را مورد انتقاد شدید و علنی قرار داد.
این پروژه ترانزیتی که تحت حمایت و هدایت مستقیم آمریکا قرار دارد، با هدف تامین مسیر ارتباطی میان جمهوری آذربایجان و منطقه خودمختار نخجوان از طریق خاک حاکمیتی ارمنستان (استان سیونیک) در دستور کار قرار گرفته است.
هشدار درباره حضور آمریکا در مرزهای همجوار با ایران
روبرت کوچاریان در جریان سخنرانیهای انتخاباتی خود با اشاره به تنشهای ژئوپلیتیک و سیاستهای خصمانه واشنگتن در منطقه، اظهار داشت: «امروزه آمریکا در شرایط تقابل با ایران قرار دارد. با این اوصاف، شما چگونه تصور میکنید که واگذاری کنترل مرزهای حساس ارمنستان و ایران به یک شرکت آمریکایی اقدامی منطقی است؟ آیا واقعاً چنین تصمیمی را عادی و پذیرفتنی میدانید؟ تهران چگونه این اقدام را ارزیابی و تحمل خواهد کرد؟ از مقامات ایروان میخواهم که حداقل برای یک لحظه خود را در جایگاه ایران قرار دهند و از زاویه دید تهران به این تهدید امنیتی نگاه کنند.»
رئیسجمهور پیشین ارمنستان با رد قاطعانه ادعاها و تضمینهای دولت نیکول پاشینیان مبنی بر اینکه اجرای این طرح آمریکایی هیچگونه مشکلی در روابط مستحکم با ایران ایجاد نخواهد کرد، به دغدغهها و نگرانیهای امنیتی که هرازچندگاهی از سوی مقامات تهران در خصوص تغییرات ژئوپلیتیک منطقه مطرح میشود، اشاره کرد.
وی برای رفع این نگرانیهای مشروع، فرمول جایگزینی را پیشنهاد داد که محوریت آن، مشارکت دادن فعالانه روسیه در این معادله است.
کوچاریان در این خصوص تصریح کرد: «ما ملزم هستیم کشورهایی را در این کلانپروژه منطقهای مشارکت دهیم که ایران نگاه مثبت و سازندهای نسبت به آنها دارد. راهکار دیگر این است که خودمان به صورت کاملاً مستقل این مسیر ترانزیتی را احداث کنیم و با صدای بلند اعلام کنیم که این خود ما، یعنی جمهوری ارمنستان هستیم که این امکان را برای برقراری ارتباط میان نخجوان و سایر بخشهای جمهوری آذربایجان فراهم کردهایم و از آنها بخواهیم از آن بهرهبرداری کنند.»
وی که پیشتر نیز به صراحت «مسیر ترامپ» را به عنوان بزرگترین و خطرناکترین تهدید علیه امنیت ملی ارمنستان توصیف کرده بود، در برنامهها و مانیفست انتخاباتی خود صراحتاً قید کرده است که رفع محاصره خطوط ارتباطی و مسیرهای ترانزیتی منطقهای باید در دستور کار قرار گیرد، اما اولویت اصلی و نخستین گام در این مسیر، باید بازسازی و احیای خطوط ارتباطی ریلی از مسیر منطقه «آبخازیا» باشد.
گفتنی است منطقه آبخازیا با مداخله نظامی روسیه اعلام استقلال کرده است، در حالی که دولت گرجستان همچنان این منطقه را بخشی از اراضی اشغالشده خود تلقی میکند.
موضع محتاطانه ائتلاف «ارمنستان قوی»؛ لزوم بازنگری در قراردادها
از سوی دیگر، ائتلاف سیاسی «ارمنستان قوی» به رهبری سامول کاراپتیان، رویکرد متفاوتی را اتخاذ کرده است. این جریان سیاسی قصد ندارد به طور کامل از پروژه آمریکایی مسر ترامپ «TRIPP» عقبنشینی کند، اما بر ضرورت بازنگری و تجدیدنظر در مفاد آن پافشاری میکند.
سامول کاراپتیان در این زمینه خاطرنشان کرد: «ما قصد نداریم هیچ فرآیندی را از نقطه صفر آغاز کنیم. برنامه ما بررسی و ارزیابی دقیق شرایط است؛ چنانچه اجرای این طرح در راستای تأمین منافع عالی و استراتژیک دولت ما باشد، حتی با وجود اینکه پاشینیان پای این سند را امضا کرده است، ما روند آن را ادامه خواهیم داد. اما در صورتی که این طرح کوچکترین زیانی به منافع ملی ما وارد کند، فارغ از اینکه چه کسی آن را امضا کرده، ما آن را ملغی کرده و مذاکرات جدیدی را از سر خواهیم گرفت.»
نارک کاراپتیان، برادرزاده این تاجر ارمنی و کاندیدای بالفعل مقام نخستوزیری از سوی این حزب، با صراحت بیشتری به تشریح این موضوع پرداخت.
وی با اشاره به اینکه آنها مخالفتی با حضور آمریکاییها ندارند، افزود: «حضور بزرگترین کشور جهان در این فرمول دستاوردی است، اما واشنگتن اکنون صرفاً در جایگاه یک ناظر و شاهد قرار دارد. ما باید با دیپلماسی فعال به نقطهای برسیم که ایالات متحده نقش یک ضامن را ایفا کند. ما هیچگونه اعتمادی به کشور همسایه (جمهوری آذربایجان) و برخی دیگر از کشورهای منطقه نداریم. با این حال کشورهایی در همسایگی ما حضور دارند که کاملاً آمادهاند نقش ضامن و حافظ تمامیت ارضی جمهوری ارمنستان را بر عهده بگیرند.»
اگرچه منظور نارک کاراپتیان از این کشورهای همسایه، قدرتهایی نظیر ایران و روسیه است، اما وی در پاسخ به این پرسش که چگونه واشنگتن، تهران و مسکو که هر یک در جبهههای کاملاً متفاوتی قرار دارند، میتوانند به صورت مشترک این مسیر را عملیاتی کنند، تنها به این جمله بسنده کرد که تحقق این امر نیازمند یک «مذاکرهکننده ماهر» است.
نگاه مشروط حزب «ارمنستان شکوفا» به جادههای ترانزیتی
در همین چارچوب، گاقیک تساروکیان، رهبر حزب «ارمنستان شکوفا» نیز مخالفت مطلقی با پروژه مسیر ترامپ TRIPP ندارد، اما شروط و ملاحظات بسیار جدی و راهبردی را برای آن مطرح میکند.
وی با تاکید بر لزوم حفظ حاکمیت ملی اظهار داشت: «این طرح میتواند سودآور باشد، اما این مسیر به هیچ وجه ملک و دارایی جمهوری آذربایجان نیست، بلکه جزء لاینفک قلمرو ماست. ما باید وارد یک دیپلماسی چندجانبه شویم و با چین، روسیه و ایران نیز وارد مذاکره شویم. ما اعلام میکنیم که جاده باز است تا سودآوری اقتصادی به همراه داشته باشد، اما اینگونه نخواهد بود که در داخل خاک حاکمیتی خودمان هیچ حق و حقوقی نداشته باشیم. بازگشایی این مسیر باید کاملاً حسابشده باشد.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که در متن اعلامیه واشنگتن، تصریح شده که حقوق گمرکی و اختیارات امنیتی برای طرف ارمنی محفوظ خواهد بود؛ هرچند دولت مستقر در ایروان ممکن است اجرای آن را به یک واسطه یا ساختار نیابتی واگذار کند. با وجود این، در برنامه انتخاباتی حزب «ارمنستان شکوفا»، هیچ نامی از «مسیر ترامپ» برده نشده، اما به صورت برجسته تاکید شده است که در حوزه ارتباطات حملونقل، متحدان اصلی ارمنستان باید روسیه و ایران باشند.
کنگره ملی ارمنی و طرح جایگزین «TRIPP+BRICS»
در جبههای دیگر، لئون تر-پتروسیان، نخستین رئیسجمهور ارمنستان و رهبر «کنگره ملی ارمنی»، برنامهای جامعتر برای بسط و گسترش پروژه TRIPP در سر میپروراند. ایده محوری این حزب، دعوت و مشارکت دادن کشورهای عضو سازمان بریکس (BRICS) نظیر چین و روسیه در این کلانپروژه است.
اعضای این حزب در تبیین این دیدگاه تصریح میکنند: «ما به خوبی آگاهیم که منطقه استراتژیک سیونیک، به عنوان یک دارایی ترانزیتی فوقالعاده باارزش برای ابرقدرتهای جهانی شناخته میشود. وظیفه ما این است که در این میان، یک الگوی مهندسی شده برای هماهنگسازی منافع این قدرتها پیدا کنیم و آن طرح جایگزین، برنامهای نیست جز "TRIPP+BRICS".»
اصرار دولت پاشینیان بر محوریت آمریکا
در مقابل تمام این انتقادات و طرحهای جایگزین، دولت مستقر ارمنستان به رهبری نیکول پاشینیان، این پیشنهادات اپوزیسیون را کاملاً غیرواقعبینانه ارزیابی میکند.
مقامات دولتی ارمنستان همچنان با پافشاری مدعی هستند که پروژه ترانزیتی مسیر ترامپ TRIPP تنها و منحصراً با میانجیگری و هدایت آمریکا قابلیت عملیاتی شدن را دارد و در عین حال ادعا میکنند که این فرآیند، هیچگونه آسیبی به منافع استراتژیک ایران و روسیه وارد نخواهد کرد.
انتهای پیام/