به گزارش خبرگزاری تسنیم از سوادکوه، زمین تنها خاکی برای زیستن نیست؛ دفتر گستردهای از آفرینش است که در هر برگ، هر شاخه، هر رود و هر جانوری، نشانی از حکمت و زیبایی خالق را به نمایش میگذارد. محیط زیست، صحنه بیپایان حیات است؛ جایی که در آن، از عمیقترین ریشههای درختان تا بلندترین پرواز پرندگان، از جاری بودن رودها تا نفس کشیدن جنگلها، همه و همه در چرخهای هماهنگ، استمرار زندگی را رقم میزنند.
در این گستره شگفتانگیز، حیات تنها به انسان محدود نمیشود؛ گونههای جانوری، گیاهی و آبزی هر یک بخشی از این منظومه بزرگاند؛ منظومهای که قرنها با توازن طبیعی خود، زمین را زنده نگه داشته است. اما در سوی دیگر این زیبایی، ردپای مداخلههای انسانی نیز دیده میشود؛ مداخلاتی که گاه با توسعهطلبیهای بیضابطه، طمع اقتصادی، تخریب زیستگاهها و بهرهبرداریهای ناپایدار، تنوع زیستی را تا مرز تهدید و حتی نابودی پیش بردهاند.
در چنین شرایطی، حافظان محیط زیست در قامت پاسداران خاموش طبیعت، در تلاشاند تا گونهای از خطر انقراض نجات یابد، درختی از تیغ سودجویی مصون بماند، خاک از فرسایش رها شود و رودها همچنان زلال بمانند. این نبرد، نبردی برای حفظ نفس زمین است؛ برای آنکه جنگلهای هیرکانی همچنان ریشه در تاریخ داشته باشند، پرندگان همچنان آسمان را با بالهای خود معنا کنند و زمین، حیات را در آغوش بگیرد.
در میان استانهای سرسبز کشور، مازندران بیتردید یکی از درخشانترین جلوههای این نعمت الهی است؛ سرزمینی که در هر گوشهاش، ترکیبی از جنگل، کوه، رود و حیات جریان دارد. در این میان، سوادکوه همچون نگینی سبز در قلب البرز مرکزی میدرخشد؛ منطقهای که جنگلهای هیرکانیاش، میراثی میلیونسالهاند و دامنههای کوهستانیاش، زیستگاه گونههایی کمنظیر از جانوران و گیاهان.
اما این بهشت طبیعی، در کنار همه زیباییها و ارزشهایش، با تهدیدهای جدی نیز روبهروست؛ تهدیدهایی که اگر بهموقع مهار نشوند، میتوانند بخشی از این ثروت ملی را برای همیشه از میان ببرند. از تخریب زیستگاهها و ویلاسازیهای بیرویه گرفته تا شکار غیرمجاز، قاچاق چوب، آلودگی رودخانهها و پیامدهای تغییرات اقلیمی؛ همه این عوامل در کمین تنوع زیستی سوادکوه نشستهاند.
برای بررسی وضعیت تنوع زیستی این شهرستان، ظرفیتهای زیستمحیطی و مهمترین تهدیدهای پیشروی آن، خبرنگار تسنیم گفتوگویی با محمد شکوهی، رئیس اداره حفاظت محیط زیست سوادکوه و سوادکوه شمالی انجام داده است.
گنجینهای در دل جنگلهای هیرکانی و دامنههای البرز
رئیس اداره حفاظت محیط زیست سوادکوه و سوادکوه شمالی در گفتوگو با خبرنگار تسنیم، با اشاره به جایگاه ویژه این منطقه در نقشه زیستمحیطی کشور، اظهار کرد: شهرستان سوادکوه به دلیل قرارگیری در قلب جنگلهای هیرکانی و دامنههای البرز مرکزی، از تنوع زیستی بسیار بالایی برخوردار است و یکی از ارزشمندترین زیستگاههای طبیعی شمال کشور به شمار میرود.
وی افزود: این منطقه از نظر پوشش گیاهی، مجموعهای غنی از گونههای ارزشمند را در خود جای داده است؛ از درختان کهنسال و باشکوهی مانند راش، ممرز، توسکا، انجیلی و افرا گرفته تا صدها گونه گیاه دارویی، بومی و اندمیک که برخی از آنها تنها در همین زیستبوم یافت میشوند.
شکوهی ادامه داد: در حوزه تنوع جانوری نیز سوادکوه یکی از مناطق ممتاز کشور است. گونههایی مانند پلنگ ایرانی، خرس قهوهای، مرال (گوزن قرمز هیرکانی)، شوکا، سیاهگوش، گرگ، روباه، شغال، گراز، کل و بز وحشی و قوچ و میش در زیستگاههای مختلف این منطقه حضور دارند و هر یک بخشی از هویت طبیعی این سرزمین محسوب میشوند.
وی همچنین به تنوع غنی پرندگان اشاره کرد و گفت: حضور گونههایی چون هما، کرکس، عقاب، سارگپه، قرقاول، کبک، کبک دری، دارکوب و بلدرچین، نشاندهنده سلامت نسبی زیستبوم منطقه است. افزون بر این، انواع دوزیستان و خزندگان نیز در اکوسیستم سوادکوه زیست میکنند که هر یک نقشی مهم در تعادل طبیعی دارند.
چهار منطقه حفاظتشده و دو منطقه شکار ممنوع
رئیس اداره حفاظت محیط زیست سوادکوه با اشاره به اقدامات حفاظتی انجامشده در این شهرستان اظهار داشت: برای حفاظت از این سرمایه ارزشمند طبیعی، چهار منطقه حفاظتشده شامل ششرودبار، اساس، خیبوس و انجیلسی و آبشار تحت نظارت مستقیم محیطبانان قرار دارد.
وی افزود: علاوه بر این، دو منطقه شکار ممنوع سوادکوه و لفور نیز از جمله مناطق مهم حفاظتی شهرستان هستند که با هدف صیانت از گونههای جانوری و جلوگیری از تخریب زیستگاهها، بهصورت مستمر پایش میشوند.
تهدیدهایی که نفس طبیعت را گرفتهاند
شکوهی در بخش دیگری از سخنان خود، مهمترین تهدیدهای پیشروی تنوع زیستی سوادکوه را برشمرد و گفت: یکی از اصلیترین چالشها، تخریب زیستگاهها بر اثر گسترش ویلاسازی، ساختوسازهای غیراصولی، جادهسازی بدون ملاحظات زیستمحیطی و تغییر کاربری اراضی جنگلی است؛ اقداماتی که به تدریج پیوستگی زیستگاهها را از بین میبرند و بقای بسیاری از گونهها را تهدید میکنند.
وی شکار غیرمجاز را از دیگر تهدیدهای جدی عنوان کرد و افزود: متأسفانه همچنان مواردی از شکار گونههای ارزشمندی مانند مرال، کل و بز و حتی پلنگ ایرانی در برخی مناطق مشاهده میشود؛ مسئلهای که میتواند ضربهای جبرانناپذیر به جمعیت این گونهها وارد کند.
رئیس اداره حفاظت محیط زیست سوادکوه همچنین به قاچاق چوب و قطع درختان کهنسال هیرکانی اشاره کرد و گفت: جنگلهای هیرکانی میراثی میلیونسالهاند و هر درخت کهنسال در این جنگلها، بخشی از تاریخ طبیعی زمین است؛ از دست دادن آنها، تنها از بین رفتن یک درخت نیست، بلکه حذف بخشی از هویت زیستی کشور است.
وی رهاسازی زبالههای گردشگری، ورود فاضلاب به رودخانهها، آلودگی منابع آبی، خشکسالی، آفتزدگی درختان و افزایش تلفات جادهای حیات وحش را از دیگر تهدیدهای مهم دانست و تأکید کرد: تغییرات اقلیمی نیز فشار مضاعفی بر اکوسیستمهای حساس منطقه وارد کرده است.
حفاظت از طبیعت، مسئولیتی همگانی
شکوهی در پایان با تأکید بر ضرورت مشارکت عمومی در حفاظت از محیط زیست گفت: حفاظت از تنوع زیستی، تنها وظیفه محیطبانان یا دستگاههای دولتی نیست؛ این مسئولیتی همگانی است که همه شهروندان باید خود را در آن سهیم بدانند.
سوادکوه، تنها یک منطقه جغرافیایی نیست؛ بخشی از میراث طبیعی ایران است. اگر امروز در حفظ جنگلها، رودها و گونههای جانوری آن کوتاهی کنیم، فردا چیزی برای نسلهای آینده باقی نخواهد ماند.
در روزگاری که زمین بیش از هر زمان دیگری به مراقبت نیاز دارد، حفاظت از سوادکوه، حفاظت از بخشی از نفس ایران است.
انتهای پیام/