به گزارش خبرگزاری تسنیم از نطنز، دعای عرفه امام حسین (ع) فقط یک متن عبادی برای خلوتِ عاشقانه با خدا نیست؛ این دعا را باید یکی از عمیقترین صحنههای تربیتِ سیاسی و معنوی در تاریخ اسلام دانست.
در عرفات، امام حسین (ع) نهتنها با پروردگار خویش نجوا میکند، بلکه جامعهای را برای آیندهای پرحادثه آماده میسازد؛ آیندهای که در آن، حقیقت باید در برابر قدرتِ فاسد بایستد و کرامتِ انسان در برابر استبداد اموی حفظ شود.
عرفه در این نگاه، یک «میدانِ بسیجِ نرم» است؛ بسیجی که با شمشیر آغاز نمیشود، بلکه با آگاهی، توحید، خودشناسی و بصیرت شکل میگیرد و امام حسین (ع) در این دعا، انسان را از وابستگی به غیرخدا میرهاند.
امام حسین(ع) به انسان یادآور میشود که هیچ قدرتی، هیچ هیمنهای و هیچ دستگاهی، نمیتواند جایگاه حقیقی انسان را تعیین کند و این همان نقطهای است که دعا از سطح مناجات فردی فراتر میرود و به یک پروژهی اجتماعی بدل میشود.
در روزگار اموی، خطر اصلی فقط شمشیر و سرکوب نبود؛ خطر بزرگتر، تحریف دین و عادیسازیِ ظلم بود و حکومت میکوشید با تکیه بر ظاهرِ دین، حقیقتِ دین را پنهان کند. دعای عرفه دقیقاً در برابر همین انحراف میایستد.
امام حسین (ع) با زبان دعا، نهفقط نعمتهای خدا را یادآوری میکند، بلکه نسبت انسان با جهان، با خویشتن و با قدرت را بازتعریف میکند و این بازتعریف، همان چیزی است که جامعه را از تسلیمِ خاموش به مقاومتِ آگاهانه میرساند.
دعای عرفه، مدرسه خودشناسی است، اما خودشناسی در اینجا به معنای دروننگریِ صرف نیست؛ انسانی که در عرفه خود را میشناسد، جایگاهش را در برابر خدا درمییابد و در نتیجه دیگر در برابر باطل سر خم نمیکند.
او میفهمد که فقر ذاتی دارد، اما همین فقر اگر به خدا متصل شود به عزت تبدیل میشود لذا از همینجا است که دعا به منشورِ آزادی درونی و استقلال رأی بدل میشود.
امام حسین (ع) در عرفه، پیش از آنکه در کربلا به میدان خون برود، در میدان معنا و معرفت پیروز میشود لذا عاشورا بدون عرفه قابل فهم نیست و اگر کربلا اوجِ مقاومت سخت است، عرفه آغازِ بسیج نرم قلمداد میشود.
بسیجی که دلها را از ترس خالی میکند، عقلها را از فریب میرهاند و انسانها را برای ایستادن بر سر حقیقت آماده میسازد.
در جهانی که همچنان با تحریف، فریب و استبداد دستبهگریبان است، دعای عرفه فقط میراثی معنوی نیست؛ یک پیام زنده است و پیامِ این دعا روشن است که تا انسان در درون آزاد نشود، در بیرون نیز آزاد نخواهد شد. و تا جامعهای به بصیرت نرسد، مقاومتش پایدار نخواهد ماند.
عرفه، مدرسه بیداری پیش از میدان است و امام حسین(ع) در این مدرسه، انسانِ مؤمنِ عزتمند، آگاه و مستقل را تربیت میکند.
یادداشت از رضا زمانی، دکتری علوم سیاسی
انتهای پیام/804