به گزارش خبرگزاری تسنیم دفتر جزایر خلیج فارس، در روزگاری که رقابت میان مقاصد گردشگری دیگر فقط بر سر برخورداری از جاذبههای طبیعی و تاریخی نیست و کیفیت مدیریت، حفاظت و روایتگری از میراث سرزمینی به یکی از شاخصهای اصلی برتری تبدیل شده، ژئوپارک جهانی قشم جایگاهی فراتر از یک عنوان نمادین پیدا کرده است.
این ظرفیت کمنظیر امروز به یکی از مهمترین مزیتهای راهبردی جزیره قشم در مسیر توسعه پایدار، افزایش تابآوری اقتصادی، ارتقای جایگاه بینالمللی و صیانت از میراث طبیعی بدل شده و میتواند نقشی تعیینکننده در آینده این جزیره ایفا کند.
ژئوپارک جهانی قشم، به عنوان نخستین ژئوپارک ثبتشده در خاورمیانه در شبکه جهانی یونسکو، فقط مجموعهای از پدیدههای زمینشناختی شگفتانگیز نیست، بلکه روایتی زنده از پیوند زمین، انسان، فرهنگ و زندگی بومی در یکی از خاصترین زیستبومهای ایران به شمار میرود.
از دره ستارگان و تنگه چاهکوه تا غار نمکدان، جنگلهای حرا و سواحل متفاوت جزیره، هر یک بخشی از یک منظومه طبیعی و فرهنگی هستند که اگر به درستی شناخته، معرفی و مدیریت شوند، میتوانند نه فقط گردشگر جذب کنند، بلکه الگوی تازهای از توسعه متوازن را در جنوب کشور شکل دهند.
ژئوپارک قشم و اقتصاد بومی
اهمیت ژئوپارک قشم از این جهت دوچندان است که مفهوم توسعه در آن، صرفاً بر افزایش آمار ورود گردشگر استوار نیست. در الگوی ژئوپارک، توسعه زمانی معنا پیدا میکند که حفاظت از منابع طبیعی، مشارکت جامعه محلی، آموزش عمومی، تقویت اقتصاد بومی و بهرهبرداری مسئولانه از ظرفیتها به موازات یکدیگر پیش بروند.
این همان نقطه تمایز ژئوپارک با بسیاری از مدلهای رایج گردشگری است که گاه بدون ملاحظه ظرفیت محیطی، تنها به مصرف سریع منابع طبیعی میانجامند و در بلندمدت چیزی جز فرسایش زیستمحیطی و نارضایتی اجتماعی بر جای نمیگذارند.
قشم در سالهای اخیر به یکی از شناختهشدهترین مقاصد سفر در کشور تبدیل شده است، اما آنچه میتواند این جزیره را از یک مقصد پررفتوآمد به یک مقصد ماندگار، معتبر و الهامبخش تبدیل کند، تکیه بر مزیتهای کیفی آن است.
ژئوپارک جهانی دقیقاً چنین ظرفیتی را فراهم میکند. این عنوان بینالمللی به قشم امکان میدهد تا از تصویر محدود یک مقصد خرید یا سفر کوتاه فاصله بگیرد و به عنوان مقصدی برای طبیعتگردی مسئولانه، آموزش محیطزیستی، سفرهای علمی، گردشگری فرهنگی و تجربه زیسته بومی معرفی شود.
تغییر نگاه به میراث طبیعی از یک دارایی خام به یک سرمایه تمدنی
یکی از ارزشمندترین دستاوردهای ژئوپارک جهانی قشم، تغییر نگاه به میراث طبیعی از یک دارایی خام به یک سرمایه تمدنی و اقتصادی است. در چنین نگاهی، هر ژئوسایت تنها یک چشمانداز زیبا نیست، بلکه سندی از تاریخ زمین، بخشی از هویت سرزمینی و فرصتی برای تولید دانش، آگاهی و درآمد پایدار به شمار میرود.
هنگامی که این درک در سطح مدیریت محلی و جامعه شکل بگیرد، حفاظت دیگر یک امر تحمیلی و اداری نخواهد بود، بلکه به یک منفعت مشترک تبدیل میشود؛ منفعتی که بقای آن به نفع ساکنان، فعالان گردشگری، پژوهشگران و نسلهای آینده است.
نقش جامعه محلی در موفقیت ژئوپارک قشم، نقشی حاشیهای و تشریفاتی نیست، بلکه در متن این تجربه قرار دارد. اگر امروز از توسعه گردشگری پایدار سخن میگوییم، باید بپذیریم که هیچ مدلی بدون حضور واقعی مردم بومی به نتیجه نمیرسد.
ساکنان روستاها و مناطق پیرامونی ژئوسایتها، نخستین راویان این سرزمیناند و مشارکت آنان در اداره اقامتگاههای بومگردی، راهنمایی گردشگران، عرضه صنایع دستی، معرفی آیینها و حفظ دانش بومی، ژئوپارک را از یک ساختار اداری به یک موجودیت اجتماعی زنده تبدیل کرده است.
این مشارکت نه تنها به توزیع بهتر منافع اقتصادی کمک میکند، بلکه حس تعلق و مسئولیتپذیری نسبت به محیط را نیز افزایش میدهد.از سوی دیگر، ژئوپارک جهانی قشم ظرفیتی کمنظیر برای حفاظت مؤثر از میراث طبیعی فراهم کرده است. بسیاری از پدیدههای طبیعی زمانی در معرض تهدید قرار میگیرند که ارزش آنها ناشناخته بماند یا صرفاً در نگاه توسعهگرایانه کوتاهمدت دیده شوند.
ثبت جهانی و قرار گرفتن در شبکه یونسکو، علاوه بر آنکه توجه ملی و بینالمللی را به این آثار جلب میکند، نوعی الزام برای رعایت استانداردهای حفاظتی، پایش مستمر، آموزش جوامع محلی و مدیریت مسئولانه نیز به همراه دارد.
در نتیجه، ژئوپارک نه فقط یک فرصت تبلیغاتی، بلکه نوعی چارچوب تعهدآور برای صیانت از سرمایههای طبیعی جزیره است.در این میان، مسئله آموزش را نباید دستکم گرفت. ژئوپارک زمانی میتواند ماندگار و اثرگذار باشد که به یک بستر یادگیری عمومی تبدیل شود.
آشنایی نسل جوان با اهمیت میراث زمینشناختی، آمو زش رفتار مسئولانه به گردشگران، ارتقای دانش فعالان محلی و پیوند میان دانشگاه، مدرسه، رسانه و مدیریت اجرایی، از ضرورتهایی است که آینده ژئوپارک را تضمین میکند.
انتهای پیام/7558