به گزارش خبرگزاری تسنیم از زابل، سیستان سالهاست که با خشکسالی زندگی میکند؛ سرزمینی که روزگاری صدای آب در انهارش، رونق کشاورزی و رفتوآمد دامداران، بخشی جداییناپذیر از زندگی مردم بود، اما اکنون بسیاری از روستاهای آن با پیامدهای سنگین کمآبی، بیکاری و مهاجرت دستوپنجه نرم میکنند.
خشک شدن تالاب هامون، کاهش آورد رودخانه هیرمند، نابودی بخش بزرگی از زمینهای کشاورزی و رکود در دامداری سنتی، معیشت هزاران خانواده را تحت تأثیر قرار داده است. در چنین شرایطی، یافتن فرصتهای شغلی تازه و کمهزینه، بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده است؛ کسبوکارهایی که بتوانند بدون نیاز به سرمایههای کلان و منابع آبی گسترده، درآمدی پایدار برای خانوارها ایجاد کنند.
این روزها در گوشهای از همین سرزمین تشنه، تجربهای متفاوت در حال شکلگیری است؛ تجربهای که قهرمانان اصلی آن زنان روستایی هستند؛ زنانی که تصمیم گرفتهاند به جای تسلیم شدن در برابر خشکسالی و بیکاری، از دل یک ایده نوآورانه، امید تازهای برای خانوادههای خود بسازند.
پرورش حشره میلورم؛ کسبوکاری که شاید تا چند سال پیش برای بسیاری ناشناخته بود، امروز در سیستان به یکی از نمونههای موفق اشتغال خرد و توانمندسازی زنان تبدیل شده است.
وقتی خشکسالی زنان را به سوی کسبوکارهای نو برد
اقتصاد سیستان طی سه دهه گذشته به شدت تحت تاثیر خشکسالی قرار گرفته است. کشاورزی که ستون اصلی معیشت مردم بود، بارها با بحران آب مواجه شد و دامداری نیز به دلیل کمبود علوفه و افزایش هزینهها آسیب دید.
نتیجه این شرایط، افزایش بیکاری، کاهش درآمد خانوارها و مهاجرت بخشی از جمعیت روستایی بود؛ موضوعی که بهویژه زنان را با چالشهای بیشتری روبهرو کرد. در چنین شرایطی، طرحهای اشتغالزای کمهزینه که نیاز اندکی به آب و فضای فیزیکی دارند، میتوانند به فرصتی برای بازگشت پویایی به اقتصاد محلی تبدیل شوند.
پرورش میلورم یکی از همین ظرفیتهای نوظهور است؛ فعالیتی که در فضایی محدود قابل اجراست، سرمایه اولیه بالایی نیاز ندارد و امکان انجام آن در کنار مسئولیتهای خانوادگی نیز وجود دارد.
میلورم؛ حشرهای کوچک با ظرفیتی بزرگ
میلورم یا لارو سوسک آرد، در سالهای اخیر در بسیاری از کشورهای جهان به عنوان منبع ارزشمند پروتئین مورد توجه قرار گرفته است. این حشره علاوه بر استفاده در خوراک آبزیان، طیور، پرندگان زینتی و حیوانات خانگی، در برخی صنایع نیز کاربرد دارد.
از مهمترین مزیتهای این فعالیت میتوان به مصرف پایین آب، نیاز اندک به فضا، امکان تولید در مقیاس خانگی و بازده اقتصادی مناسب اشاره کرد. ویژگیهایی که آن را به گزینهای مناسب برای مناطق کمآب و کمتر برخوردار همچون سیستان تبدیل کرده است.
نخستین محصولات به بازار رسید
مدیرعامل صندوق حمایت از توسعه بخش کشاورزی سیستان و بلوچستان از ورود فاز نخست این طرح به مرحله تولید خبر داده است. غلامرضا حاجینژاد در گفتوگو با خبرنگار تسنیم اظهار داشت: طرح مشارکتی پرورش میلورم میان صندوق حمایت از توسعه بخش کشاورزی استان و صندوق منطقهای زنان سیستان، تنها چهار ماه پس از آغاز سرمایهگذاری، به مرحله تولید رسیده و نخستین محصولات آن نیز روانه بازار شده است.
به گفته وی، نتایج اولیه این طرح فراتر از انتظار بوده و استقبال زنان روستایی از ورود به این کسبوکار، نشاندهنده ظرفیت بالای جوامع محلی برای پذیرش مشاغل نوین است.
استقبال فراتر از انتظار زنان سیستان
حاجینژاد میگوید اکنون بیش از 20 متقاضی جدید برای ورود به این عرصه اعلام آمادگی کردهاند و تنها در انتظار تجهیز واحدهای خود هستند. به گفته او، در فاز نخست اجرای طرح، شش خانواده روستایی موفق به ایجاد اشتغال مستقیم برای شش نفر شدهاند؛ آن هم با سرمایهگذاری مجموعاً یک میلیارد و 750 میلیون ریال؛ رقمی که در مقایسه با بسیاری از فعالیتهای تولیدی، بسیار محدود محسوب میشود.
وی معتقد است تجربه موفق این طرح نشان میدهد که با حمایت هدفمند از زنان روستایی و شناسایی ظرفیتهای جدید، میتوان الگوهای تازهای از اشتغال پایدار را در مناطق کمتر برخوردار توسعه داد.
روایت زنانی که اقتصاد خانه را تغییر دادند
زهرا بامری یکی از بانوانی است که امروز بخشی از درآمد خانوادهاش را از طریق پرورش میلورم تامین میکند. او میگوید پس از گذراندن دورههای آموزشی، وارد این فعالیت شده و حالا علاوه بر رسیدگی به امور خانه، توانسته به درآمد مستقلی دست پیدا کند.
بامری معتقد است مهمترین مزیت این کار، نیاز نداشتن به فضای وسیع و امکانات پیچیده است؛ موضوعی که باعث شده زنان بسیاری بتوانند آن را در محیط زندگی خود اجرا کنند. او میگوید: خیلی از زنان روستایی به دنبال راهی برای کمک به اقتصاد خانواده هستند. این کار نشان داد حتی با امکانات محدود هم میتوان درآمد داشت.
اشتغال، اعتمادبهنفس و مشارکت اجتماعی
سارا کیخا، دیگر فعال این حوزه، معتقد است آثار این طرح تنها به درآمدزایی محدود نمیشود. او میگوید پرورش میلورم موجب افزایش اعتمادبهنفس زنان و مشارکت بیشتر آنان در فعالیتهای اقتصادی شده است.
به اعتقاد کیخا، حمایت در زمینه آموزش، تأمین تجهیزات و ایجاد بازار فروش میتواند به توسعه بیشتر این کسبوکار کمک کند و زنان بیشتری را وارد چرخه تولید سازد. وی تاکید میکند که زنان روستایی ثابت کردهاند اگر فرصت در اختیارشان قرار گیرد، میتوانند نقش مهمی در اقتصاد خانواده و توسعه محلی ایفا کنند.
الگویی برای توسعه روستاهای سیستان
کارشناسان توسعه معتقدند یکی از مهمترین راهبردهای مقابله با فقر و مهاجرت در مناطق روستایی، ایجاد مشاغل خرد و خانگی متناسب با شرایط اقلیمی است.
سیستان امروز بیش از هر زمان دیگری به چنین الگوهایی نیاز دارد؛ مشاغلی که وابستگی کمتری به آب داشته باشند، سرمایه اولیه بالایی نخواهند و بتوانند با تکیه بر ظرفیتهای انسانی منطقه، به ویژه زنان، توسعه پیدا کنند.
پرورش میلورم دقیقاً در همین چارچوب قرار میگیرد؛ فعالیتی که علاوه بر ایجاد درآمد، به توانمندسازی زنان، تقویت سرمایه اجتماعی و افزایش تابآوری اقتصادی خانوارها کمک میکند.
امیدی کوچک در سرزمینی بزرگ
شاید 6 شغل ایجاد شده در نگاه نخست عدد بزرگی نباشد، اما در منطقهای که سالها با خشکسالی، بیکاری و مهاجرت مواجه بوده، همین فرصتهای کوچک میتوانند آغازگر تحولی بزرگ باشند.
داستان زنان سیستانی فعال در پرورش میلورم، روایت مردمی است که با وجود همه دشواریها، هنوز امید را از دست ندادهاند؛ زنانی که به جای انتظار برای گشایشهای بزرگ، خود دست به کار شدهاند تا آینده متفاوتی برای خانوادههایشان بسازند.
امروز در سیستان، جایی میان خاطرات هامون پرآب و واقعیت تلخ خشکسالی، مزارع کوچک میلورم به نمادی از مقاومت، خلاقیت و امید تبدیل شدهاند؛ نشانهای از اینکه توسعه الزاماً از پروژههای عظیم آغاز نمیشود، بلکه گاهی از اتاقی کوچک در خانهای روستایی و دستان پرتلاش زنانی شروع میشود که تصمیم گرفتهاند سرنوشت خود را تغییر دهند.
انتهای پیام/