به گزارش خبرنگار تسنیم از چابهار، منطقه بلوچستان واقع در جنوب استان سیستان و بلوچستان سالهاست با نام محصولاتی چون موز، انبه و خرما شناخته میشود؛ اما حالا نشانههای ظهور یک ظرفیت تازه در کشاورزی این خطه دیده میشود؛ ظرفیتی که میتواند معادلات تولید محصولات گرمسیری در کشور را تغییر دهد و نام چابهار را در کنار تولیدکنندگان یکی از ارزشمندترین میوههای جهان قرار دهد.
موفقیت پژوهشگران و متخصصان بخش کشاورزی استان در بومیسازی دانش فنی تولید آناناس، تنها یک دستاورد تحقیقاتی نیست؛ بلکه نمادی از تبدیل دانش به ثروت و حرکت از وابستگی به سمت خوداتکایی در یکی از حوزههای مهم امنیت غذایی کشور به شمار میرود.
در شرایطی که بخش عمده آناناس مصرفی کشور از مسیر واردات تامین میشود و سالانه حجم قابل توجهی ارز برای ورود این محصول از کشور خارج میشود، دستیابی به فناوری تولید نهال استاندارد و تولید میوه در اقلیم جنوب شرق ایران، میتواند آغازگر فصل تازهای در اقتصاد کشاورزی منطقه باشد.
چابهار با برخورداری از اقلیم منحصر به فرد، زمستانهای معتدل، رطوبت نسبی مناسب و ظرفیت بالای تولید محصولات گرمسیری، سالها به عنوان یکی از مستعدترین مناطق کشور برای توسعه کشتهای نوین شناخته شده است. اکنون نتایج تحقیقات میدانی نیز این ظرفیت طبیعی را به اثبات رسانده و افقهای تازهای پیش روی کشاورزان قرار داده است.
آنچه این موفقیت را متمایز میکند، اتکا به توان داخلی و دانش بومی است؛ مسیری که از واردات محدود نهال آغاز شد و با تلاش محققان استان به تولید نهالهای کشت بافتی سازگار با شرایط منطقه رسید؛ اتفاقی که میتواند علاوه بر ایجاد اشتغال و افزایش درآمد بهرهبرداران، زمینه شکلگیری یک زنجیره کامل تولید تا بازار را در جنوب کشور فراهم کند.
آغاز مسیر بومیسازی آناناس؛ از واردات نهال تا ارزیابی علمی در چابهار
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی بلوچستان در گفتوگو با خبرنگار تسنیم از دستیابی به یکی از مهمترین موفقیتهای پژوهشی حوزه باغبانی خبر داد و گفت: تولید موفق آناناس، حاصل بیش از پنج سال تلاش مستمر و کار تحقیقاتی هدفمند است که با همکاری دفتر تولید میوههای گرمسیری وزارت جهاد کشاورزی و مؤسسه تحقیقات باغبانی آغاز شد.
خالد میری اظهار داشت: در مرحله نخست، نهالهای وارداتی آناناس از کشور هندوستان در شرایط سایبان و در ایستگاههای تحقیقاتی چابهار و باهوکلات مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج بهدستآمده از این مطالعات اولیه بسیار امیدوارکننده بود و نشان داد اقلیم منطقه ظرفیت مناسبی برای پرورش این محصول دارد.
کشت بافت راهبرد پژوهشگران بلوچستان برای خودکفایی در تولید نهال آناناس
وی افزود: با هدف تحقق سیاستهای اقتصاد مقاومتی و کاهش وابستگی به واردات، متخصصان مرکز تحقیقات کشاورزی بلوچستان از سه سال گذشته تولید نهال آناناس به روش کشت بافت را در دستور کار قرار دادند؛ اقدامی که امروز ثمره آن بهوضوح قابل مشاهده است.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی بلوچستان ادامه داد: بررسیهای میدانی انجامشده در ایستگاه تحقیقات چابهار نشان میدهد نهالهای تولید داخل پس از پشت سر گذاشتن موفق دوره استقرار و رشد رویشی، وارد مرحله زایشی شده و اکنون به گلدهی و میوهدهی رسیدهاند؛ اتفاقی که از منظر علمی، نقطه عطفی در مسیر بومیسازی این محصول محسوب میشود.
اثبات سازگاری آناناس با اقلیم چابهار؛ گامی به سوی قطب تولید محصولات گرمسیری
میری با تاکید بر اهمیت این دستاورد تصریح کرد: موفقیت حاصلشده تنها به معنای تولید چند بوته آناناس نیست، بلکه اثبات میکند گونههای این میوه ارزشمند با شرایط اقلیمی چابهار سازگاری کامل دارند و استان سیستان و بلوچستان میتواند به یکی از قطبهای تولید محصولات گرمسیری با ارزش افزوده بالا تبدیل شود.
وی خاطرنشان کرد: یکی از مزیتهای مهم این طرح، امکان تولید آناناس در سایبانهای ساده و کمهزینه است؛ روشی که در مقایسه با کشتهای گلخانهای پرهزینه، ریسک کمتری دارد و از نظر اقتصادی میتواند برای کشاورزان منطقه جذاب و سودآور باشد.
دستیابی به دانش فنی و تولید میوه استاندارد؛ زیرساخت ورود به کشت تجاری
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی بلوچستان افزود: امروز علاوه بر دستیابی به دانش فنی تولید نهال، توان تولید میوههایی با کیفیت مطلوب و سایز استاندارد نیز در داخل کشور فراهم شده است؛ موضوعی که مسیر توسعه کشت تجاری آناناس در جنوب کشور را هموار میکند.
به گفته وی، توسعه این الگوی کشت میتواند ضمن ایجاد فرصتهای جدید اشتغال، به تنوعبخشی تولیدات کشاورزی، افزایش درآمد بهرهبرداران و کاهش خروج ارز برای واردات این محصول کمک کند.
چشمانداز تبدیل جنوب شرق ایران به قطب تولید آناناس
میری در پایان اظهار امیدواری کرد با حمایت از بخش تحقیق و توسعه و ورود سرمایهگذاران و کشاورزان به این حوزه، آناناس نیز همانند دیگر محصولات گرمسیری، جایگاه خود را در سبد تولیدات کشاورزی ایران پیدا کند و جنوب شرق کشور به یکی از مراکز اصلی تولید این میوه ارزشمند تبدیل شود.
بومیسازی دانش فنی نقطه آغاز یک تحول
رئیس مرکز پردیس و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی چابهار در گفتوگو با خبرنگار تسنیم اظهار داشت: بومیسازی دانش فنی تولید آناناس در چابهار، گامی مهم در مسیر توسعه کشاورزی جنوب سیستان و بلوچستان محسوب میشود؛ موفقیتی که علاوه بر کاهش وابستگی به واردات، زمینه تولید نهالهای استاندارد، افزایش اشتغال، توسعه کشت محصولات گرمسیری و ایجاد ارزش افزوده اقتصادی برای کشاورزان منطقه را فراهم کرده است.
منصور صوفی افزود: تولید نهالهای سالم و یکنواخت از طریق فناوری کشت بافت، مدیریت صحیح تغذیه و آبیاری و فراهم کردن شرایط مناسب رشد در زیر سایبان، از مهمترین عوامل موفقیت در رساندن گیاهان آناناس به مرحله گلدهی و میوهدهی بوده است.
نهالهای بومی؛ کاهش هزینه و افزایش بهرهوری
وی با اشاره به مزیت نهالهای تولید داخل گفت: نهالهای تولیدشده در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی بلوچستان به دلیل پرورش در شرایط بومی، سازگاری بیشتری با اقلیم منطقه دارند و علاوه بر کاهش هزینههای واردات، امکان تولید انبوه نهالهای سالم و یکنواخت را فراهم میکنند.
چابهار؛ اقلیمی مناسب برای میوههای گرمسیری
رئیس پردیس تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی چابهار، ظرفیتهای طبیعی منطقه را یکی از مهمترین مزیتهای این طرح دانست و اظهار کرد: آبوهوای گرم، رطوبت مناسب، زمستانهای ملایم و نبود تنشهای شدید دمایی، چابهار را به یکی از مناسبترین مناطق کشور برای کشت آناناس و سایر محصولات گرمسیری تبدیل کرده است.
وی ادامه داد: استفاده از سایبانهای ساده، هزینههای اولیه تولید را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد و فرصت ورود کشاورزان بیشتری به این عرصه را فراهم میسازد. از سوی دیگر، آناناس به دلیل ارزش اقتصادی بالا، میتواند درآمدی فراتر از بسیاری از محصولات رایج منطقه ایجاد کند.
سودآوری بالا در هر هکتار
صوفی با اشاره به نتایج مطالعات انجامشده درباره کشت تجاری آناناس گفت: بررسیها نشان میدهد در شرایط اقلیمی چابهار امکان کشت حدود 50 تا 60 هزار بوته در هر هکتار وجود دارد و در صورت مدیریت صحیح، میتوان میوههایی با وزن حدود سه کیلوگرم تولید کرد؛ ظرفیتی که سودآوری قابل توجهی برای کشاورزان به همراه خواهد داشت.
وی اظهار داشت: برنامه اصلی مرکز تحقیقات، توسعه تولید نهالهای کشت بافتی و ایجاد ظرفیت تولید انبوه نهالهای استاندارد در داخل استان است تا نیاز بهرهبرداران از طریق تولید داخلی تأمین شود و وابستگی به واردات به حداقل برسد.
رئیس پردیس تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی چابهار مهمترین مانع توسعه کشت تجاری آناناس را نبود خاک اسیدی مناسب در برخی مناطق عنوان کرد و افزود: توسعه زیرساختهای مورد نیاز و تأمین سرمایه اولیه نیز از دیگر الزامات این بخش است و حمایت هدفمند دولت و مشارکت بخش خصوصی میتواند نقش تعیینکنندهای در تکمیل زنجیره تولید ایفا کند.
آناناس؛ فرصتی برای کاهش واردات
صوفی خاطرنشان کرد: توسعه کشت آناناس در جنوب کشور، بهویژه در چابهار، میتواند بخش قابل توجهی از نیاز بازار داخلی را تأمین کند و ضمن صرفهجویی ارزی و کاهش وابستگی به واردات، زمینه شکلگیری یک زنجیره پایدار تولید داخلی را فراهم آورد.
تجربه موفق تولید آناناس در چابهار نشان داد که بسیاری از محدودیتهای گذشته، بیش از آنکه ناشی از کمبود ظرفیتهای طبیعی باشد، به فقدان برنامهریزی علمی و سرمایهگذاری هدفمند بازمیگشت. امروز این مانع با تکیه بر پژوهش و نوآوری تا حد زیادی برطرف شده است.
اگر حمایتهای لازم در حوزه تامین سرمایه اولیه، توسعه زیرساختهای تولید، آموزش بهرهبرداران و تکمیل زنجیره ارزش این محصول ادامه یابد، آناناس میتواند به یکی از محصولات شاخص کشاورزی جنوب سیستان و بلوچستان تبدیل شود و سهم قابل توجهی از بازار داخلی را در اختیار بگیرد.
اهمیت این دستاورد زمانی بیشتر آشکار میشود که بدانیم توسعه کشتهای اقتصادی و متناسب با اقلیم، علاوه بر کاهش فشار بر منابع آب و خاک، به تنوعبخشی سبد تولیدات کشاورزی و افزایش تابآوری اقتصادی مناطق روستایی نیز کمک میکند.
از سوی دیگر، تولید داخلی نهالهای استاندارد و سالم، وابستگی به واردات را کاهش داده و فرصت شکلگیری کسبوکارهای جدید در حوزههای تکثیر نهال، فرآوری، بستهبندی و صادرات محصولات گرمسیری را فراهم خواهد کرد؛ زنجیرهای که میتواند ارزش افزوده قابل توجهی برای منطقه ایجاد کند.
شاید امروز آناناس چابهار هنوز در ابتدای مسیر تجاریسازی قرار داشته باشد، اما این موفقیت نشان میدهد که جنوب سیستان و بلوچستان ظرفیت تبدیل شدن به قطب نوظهور محصولات گرمسیری کشور را دارد؛ ظرفیتی که با تداوم حمایت از پژوهش، اعتماد به توان متخصصان داخلی و مشارکت بخش خصوصی، میتواند به الگویی موفق از توسعه دانشبنیان کشاورزی در ایران تبدیل شود.
انتهای پیام/