به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، بازار سرمایه ایران در روزهای اخیر یکی از متفاوتترین واکنشهای خود به تحولات سیاسی را تجربه کرده است. بر این اساس موج تقاضایی که پس از انتشار خبرهای مربوط به احتمال کاهش تنشهای سیاسی شکل گرفته است، نهتنها شاخصهای بورسی را به سمت سطوح تاریخی جدید حرکت داده، بلکه نشان داد مهمترین متغیر اثرگذار بر رفتار سرمایهگذاران، تغییر در «درک ریسک» است.
از این رو، بورس تهران در شرایطی وارد این مرحله شده که طی ماههای گذشته تحتتاثیر مجموعهای از ریسکهای سیاسی، نااطمینانی اقتصادی و محدودیتهای معاملاتی قرار داشته است، و حالا کاهش بخشی از این نگرانیها باعث شده سرمایهگذاران دوباره به داراییهای پرریسکتر نگاه کنند و بخشی از نقدینگی که در انتظار روشنتر شدن فضای اقتصادی بود، به سمت بازار سهام حرکت کند.
کاهش ریسک؛ محرک اصلی رشد بورس
این در شرایطی است که رشد اخیر بازار سهام را نمیتوان تنها به افزایش سودآوری شرکتها ربط داد و بدون شک بخش مهمی از حرکت رو به بالای بازار سهام به تغییر انتظارات بازمیگردد. چرا که در بازارهای مالی، زمانی که احتمال وقوع سناریوهای منفی کاهش پیدا میکند، نرخ بازده مورد انتظار سرمایهگذاران نیز تغییر میکند و همین موضوع میتواند ارزشگذاری داراییها را تحت تاثیر قرار دهد.
در واقع بورس تهران پیش از آنکه آثار واقعی تحولات سیاسی بر صورتهای مالی شرکتها ظاهر شود، این روزها به استقبال کاهش ریسک رفته است. به همین دلیل سرعت واکنش بازار سهام نسبت به سایر بازارهای دارایی بیشتر بوده است.
بازگشت اعتماد به تالار شیشهای
افزون بر این، روند معاملات هفتههای اخیر در تالار شیشهای نشان میدهد سرمایهگذاران پس از دورهای طولانی از احتیاط، بار دیگر حاضر به پذیرش ریسک بیشتری شدهاند. بدین جهت ورود حجم بالای نقدینگی حقیقی، رشد ارزش معاملات و تشکیل صفهای سنگین خرید، نشانههایی از تغییر فضای روانی بازار سهام است.
البته این رفتار سرمایهگذاران در تالار شیشهای یک پیام مهم، و بر این نکته تاکید دارد که بازار سرمایه در سالهای اخیر با وجود رشد اسمی قیمتها، بخش قابل توجهی از ظرفیت خود را به دلیل افزایش ریسکهای سیاسی و اقتصادی از دست داده بود؛ و حالا با کاهش بخشی از این فشارها، بخشی از فاصله ایجادشده میان ارزش شرکتها و قیمت سهام در حال تعدیل است.
چرا بورس سریعتر از سایر بازارها به خبرهای توافق واکنش نشان داد؟
مقایسه رفتار بازارها نشان میدهد واکنش بورس تهران به خبرهای سیاسی بسیار پررنگتر از بازار ارز و طلا بوده است. دلیل این موضوع را باید در ساختار این بازارها جستوجو کرد. جایی که بازار ارز و طلا در سالهای گذشته علاوه بر ریسک سیاسی، تحت تاثیر متغیرهایی مانند رشد نقدینگی، تورم و کسریهای ساختاری اقتصاد قرار داشتهاند. بنابراین حتی کاهش تنشهای سیاسی نیز نمیتواند تمام عوامل موثر بر قیمت آنها را تغییر دهد.
اما بورس به دلیل آنکه بخش مهمی از ارزشگذاری شرکتها را بر اساس چشمانداز آینده انجام میدهد، معمولا سریعتر به تغییر انتظارات واکنش نشان میدهد.
فرصت رشد یا پیشخور شدن خبرها؟
در این میان، رشد سریع بازار سهام در هفتههای اخیر، یک پرسش مهم را مطرح میکند. پرسشی که برای فعالان بازار سرمایه بسیار مهم است: آیا بورس هنوز ظرفیت ادامه مسیر صعودی دارد؟ یا بخش زیادی از خبرهای مثبت را در قیمتها منعکس کرده است؟
در پاسخ به این پرسش باید گفت اگر خبرهای سیاسی به مرحله اجرایی برسد و آثار آن در متغیرهایی مانند تجارت خارجی، صادرات، تامین مالی و سرمایهگذاری نمایان شود، میتواند زمینهساز یک دوره رشد پایدارتر برای بازار سهام باشد. اما اگر تحولات در سطح انتظارات باقی بماند، طبیعی است که بازار سهام پس از یک رشد سریع نیازمند اصلاح و استراحت باشد.
بر همین اساس نیز کاهش ریسک سیاسی معمولا باعث تغییر در ترکیب گروههای پیشرو بازار سهام میشود؛ در چنین شرایطی، صنایعی که در دورههای پرریسک کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند، میتوانند دوباره در کانون توجه قرار گیرند. در این زمینه بانکها، شرکتهای خدماتی، حملونقل، برخی صنایع مصرفی و شرکتهایی که از بهبود فضای اقتصادی داخلی بهره میبرند، از جمله گروههایی هستند که میتوانند از تغییر شرایط منتفع شوند. در مقابل، شرکتهای صادراتمحور همچنان از اهمیت بالایی برخوردارند، اما ممکن است دیگر تنها گزینه اصلی سرمایهگذاران نباشند.
در مجموع باید گفت بازار سرمایه حالا در نقطهای قرار گرفته که انتظارات مثبت نقش پررنگی در معاملات دارد. از این رو، ادامه این مسیر نیازمند آن است که خوشبینی موجود به متغیرهای واقعی اقتصاد متصل شود؛ جایی که افزایش سرمایهگذاری، کاهش هزینههای مبادلات، بهبود شرایط تولید و افزایش سودآوری شرکتها میتواند موتور محرک رشد بورس برای ادامه مسیر صعودیاش باشد.
از این رو، مهمترین دستاورد تغییر فضای اخیر شاید نه صرفا رشد شاخصها، بلکه بازگشت تدریجی نگاه سرمایهگذاران به بازار سهام به عنوان یک گزینه جدی سرمایهگذاری باشد؛ مسیری که موفقیت آن به عبور خبرهای مثبت از مرحله انتظار و ورود به مرحله عمل وابسته است.
مهدی حاجیوند، کارشناس بازار سرمایه
انتهای پیام/