به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، پایتخت تاریخ و تمدن این روزها به یکی از کانونهای اجرای الگوی نوین توسعه روستایی در کشور تبدیل شده است؛ الگویی که با عنوان «طرح 4040 منظومه روستایی» با هدف بازتعریف شیوه حکمرانی در مناطق کمبرخوردار، بر نقش مردم، استفاده از ظرفیتهای محلی و ایجاد زنجیرههای تولید و اشتغال پایدار تأکید دارد.
در همین چارچوب، علاوه بر برگزاری نشست ستاد آبادانی و پیشرفت 4040 با حضور مسئولان ملی و استانی در همدان و تبیین ابعاد اجرایی این طرح، بازدید میدانی از روستای «لتگاه» نیز انجام شد؛ روستایی که به عنوان یکی از نقاط دارای ظرفیت تولیدی و نمونههای فعال اقتصادی محلی مورد بررسی قرار گرفت و ظرفیتهای آن در مسیر توسعه منظومهای ارزیابی شد.
آنچه در ادامه میخوانید، گزارشی از مهمترین محورهای این نشست و بازدید و جزئیات اجرای طرح 4040 در استان همدان است.
.
همدان با الگوی منظومهای به سمت اقتصاد پایدار روستایی حرکت میکند
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در حاشیه بازدید از روستای لتگاه در گفتوگوی اختصاصی با خبرنگار تسنیم در همدان، با تأکید بر ضرورت تحول در مدل توسعه روستایی گفت: استمرار روشهای سنتی پاسخگوی نیاز امروز روستاها نیست و باید با تکمیل زنجیره ارزش و ایجاد پیوند میان تولید، بازار و خدمات، زمینه ماندگاری جمعیت در روستاها و افزایش درآمد پایدار فراهم شود.
علی آقامحمدی با اشاره به ضرورت اصلاح الگوی تولید در روستاها اظهار کرد: در اقتصاد امروز، تنها تولید کافی نیست و حدود 75 درصد ارزش افزوده در بخش خدمات و بازار شکل میگیرد؛ بنابراین اگر این زنجیره تکمیل نشود، تولید روستایی سودآوری لازم را نخواهد داشت.
وی با بیان اینکه هدف طرح منظومههای روستایی ایجاد پیوند میان روستاهای یک پهنه جغرافیایی است، افزود: در این مدل، چند روستا بهصورت یک شبکه اقتصادی دیده میشوند تا با همافزایی، دسترسی به بازار، تأمین منابع و افزایش بهرهوری به شکل نظاممند انجام شود.
رئیس ستاد آبادانی و پیشرفت 4040 تأکید کرد: برای موفقیت این الگو، باید تولیدات روستایی بر اساس نیاز بازار طراحی شود، برند مستقل داشته باشد و از حالت فروش خام خارج شود؛ در غیر این صورت ارزش افزوده اصلی از دست تولیدکننده خارج خواهد شد.
آقامحمدی با اشاره به ظرفیتهای استان همدان در حوزه گردشگری، مسیرهای ترانزیتی و تولیدات روستایی گفت: قرار گرفتن روستاها در مسیرهای ارتباطی مهم کشور یک فرصت اقتصادی بزرگ ایجاد کرده که میتواند به رونق فروش مستقیم و توسعه بازار محلی منجر شود.
وی با تأکید بر نقش آموزش و توانمندسازی در این طرح عنوان کرد: اجرای موفق منظومههای روستایی نیازمند آموزشهای مهارتی، همکاری دانشگاهها و شکلگیری دورههای تخصصی برای ایجاد نگاه مشترک در میان فعالان این حوزه است.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در پایان با اشاره به زمانبندی اجرای این طرح گفت: آغاز عملیاتی طرح از همین روزها خواهد بود و در صورت اجرای منسجم، میتوان طی یک بازه یکساله به نتایج قابل لمس در حوزه اشتغال، تولید و بازار روستایی دست یافت.
بهرهوری و زنجیره ارزش، محور توسعه پایدار در استان است
استاندار همدان نیز در گفتوگوی اختصاصی با خبرنگار تسنیم در همدان، در جمعبندی برنامههای توسعهای استان با اشاره به ظرفیتهای گسترده همدان در حوزههای مختلف اظهار کرد: بر اساس تجارب گذشته، فرهنگ مشارکتپذیر مردم و وجود منابع متنوع داخلی، باید به سمت شناسایی دقیق ظرفیتهای محلی و استفاده بهینه از آنها حرکت کنیم.
حمید ملانوریشمسی افزود: در نقاط مختلف استان از جمله روستاهایی مانند لتگاه، طاهرلو، کردآباد و دستجرد، ظرفیتهای تولیدی متنوعی شکل گرفته که برخی از آنها به برندهای محلی تبدیل شدهاند؛ اما در بسیاری از مناطق به دلیل نبود برنامهریزی منسجم، این ظرفیتها بهطور کامل بالفعل نشدهاند و تولیدکنندگان از بهره واقعی دسترنج خود بهرهمند نمیشوند.
وی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد توسعهای در استان گفت: هدف اصلی، حرکت به سمت بهرهوری حداکثری، ایجاد زنجیره ارزش و تکمیل حلقههای تولید، بستهبندی، برندینگ و بازاررسانی است؛ بهگونهای که هم تولیدکننده سود واقعی ببرد و هم مصرفکننده با قیمت مناسبتری کالا را دریافت کند.
استاندار همدان ادامه داد: این رویکرد علاوه بر ارتقای تولید و کاهش مصرف منابعی همچون آب، خاک و انرژی، میتواند زمینهساز توسعه پایدار و حفظ محیطزیست نیز باشد.
وی با اشاره به اهداف طرحهای توسعهای استان از جمله طرح 4040 گفت: در قالب این برنامهها، تلاش میکنیم در سراسر استان بهویژه مناطق روستایی، چرخه کامل تولید تا عرضه بر اساس ظرفیتهای محلی شکل بگیرد تا علاوه بر تثبیت جمعیت، زمینه مهاجرت معکوس نیز فراهم شود.
استاندار همدان در پایان سخنان خود افزود: اجرای این طرحها در نهایت به افزایش رفاه عمومی، کاهش آسیبهای اجتماعی و ارتقای امنیت پایدار در مناطق مختلف استان منجر خواهد شد.
طرحهای منظومهای حلقه مفقوده توسعه اقتصادی روستاها را تکمیل میکند
مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان همدان نیز در گفتوگوی اختصاصی با خبرنگار تسنیم در همدان با اشاره به اجرای طرحهای توسعه پایدار منظومهای در استان گفت: این الگو با تمرکز بر اقتصاد روستایی، زنجیره ارزش و همافزایی دستگاهها، میتواند زمینهساز کاهش مهاجرت و توانمندسازی روستاها شود.
مسعود رضایی با بیان اینکه یکی از چالشهای اصلی روستاها کمتوجهی به اقتصاد روستایی بوده است، اظهار کرد: در سالهای گذشته عمده خدمات زیربنایی از جمله آب، برق، راه و آموزش در روستاها فراهم شده اما مسئله اصلی، پایداری جمعیت و جلوگیری از مهاجرت بوده است.
وی افزود: بر همین اساس و مطابق ماده 194 برنامه پنجم توسعه، بنیاد مسکن مکلف به تهیه طرحهای توسعه پایدار منظومهای شد؛ طرحی که به جای بررسی نقطهای روستاها، یک پهنه جغرافیایی شامل روستاها و شهرهای مرتبط را بهصورت یکپارچه مورد مطالعه قرار میدهد.
مدیرکل بنیاد مسکن استان همدان ادامه داد: در این الگو، ارتباط اقتصادی، خدماتی و رفتوآمدی میان روستاها و شهرهای پیرامونی بررسی شده و بر اساس آن، زنجیرههای ارزش و ظرفیتهای اقتصادی هر منطقه شناسایی میشود.
رضایی با بیان اینکه این طرحها با هدف توانمندسازی اقتصادی روستاها طراحی شده است، گفت: در این مدل، تمرکز بر آموزش، برندسازی، بازاریابی و تشکیل تعاونیهای محلی است تا روستاییان بتوانند با اتکا به ظرفیتهای خود، فعالیت اقتصادی پایدارتری داشته باشند.
وی افزود: در استان همدان تاکنون طرحهای منظومهای در 9 بخش تهیه شده که سه بخش آن در مراحل نهایی قرار دارد و پنج بخش دیگر نیز در دست مطالعه است که با تأمین اعتبار، وارد فاز اجرایی خواهد شد.
مدیرکل بنیاد مسکن همدان خاطرنشان کرد: خروجی این طرحها تعریف پروژههای پیشران اقتصادی و زیربنایی است که در کنار هم موجب تقویت بهرهوری، افزایش هماهنگی میان دستگاهها و توسعه متوازن مناطق روستایی میشود.
رضایی در پایان با اشاره به افق 15 ساله این طرحها گفت: اجرای کامل الگوی منظومهای میتواند نقش مهمی در کاهش مهاجرت، ایجاد اشتغال پایدار و ارتقای سطح خدمات در روستاها ایفا کند.
به گزارش تسنیم در مجموع، آنچه از مجموعه اظهارات مسئولان ملی و استانی در این سفر و نشست مشترک قابل برداشت است، حرکت سیاستگذاری توسعه روستایی از الگوهای سنتی و پروژهمحور به سمت یک مدل شبکهای، زنجیرهمحور و مبتنی بر «منظومه اقتصادی» است. طرح 4040 در صورت اجرای دقیق، میتواند روستا را از یک واحد منفرد و مصرفمحور به بخشی از یک نظام یکپارچه تولید، خدمات و بازار تبدیل کند؛ مدلی که هدف آن افزایش بهرهوری، ارتقای ارزش افزوده و در نهایت تثبیت جمعیت روستایی است.
با این حال، تجربه طرحهای مشابه در کشور نشان میدهد که فاصله میان طراحی تا اجرا، همواره نقطه آسیبپذیر اینگونه برنامهها بوده است. تحقق اهدافی مانند برندینگ محصولات، اتصال به بازارهای فرامنطقهای، آموزش مؤثر و شکلگیری زنجیره ارزش، صرفاً با امضای تفاهمنامه محقق نمیشود و نیازمند سازوکار اجرایی دقیق، تأمین مالی پایدار و تقسیم کار روشن میان دستگاههاست. در غیر این صورت، خطر بازتولید موازیکاری و تبدیل طرح به مجموعهای از اقدامات جزیرهای همچنان وجود دارد.
از سوی دیگر، موفقیت این الگو به میزان واقعی بودن مشارکت مردم و توانمندسازی جامعه محلی وابسته است؛ موضوعی که اگر به سطح شعار یا مشارکت صوری محدود شود، میتواند کارآمدی کل طرح را تحت تأثیر قرار دهد. همچنین، فشار زمانی برای ارائه نتایج کوتاهمدت نباید جایگزین اصلاحات ساختاری و بلندمدت شود.
در نهایت میتوان گفت همدان در این مقطع بهعنوان پایلوت یک تحول ساختاری، در معرض آزمونی قرار گرفته که نتیجه آن میتواند به الگویی قابل تعمیم برای توسعه روستایی در سطح ملی تبدیل شود، اما در عین حال، هرگونه ضعف در اجرا نیز میتواند به تکرار تجربههای نیمهتمام گذشته منجر شود.
انتهای پیام/