به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، در دل آرامش کویری و در میان بافت سنتی روستای رجنوک، هر ساله با نزدیک شدن به ایام عزاداری یا مناسبتهای مذهبی خاص، آیینی برگزار میشود که بیش از یک مراسم ساده، نمادی از اتحاد، ارادت و پیوند ناگسستنی مردم با باورهای دینی و سنتی این دیار است؛ مراسم «علمگردانی».
روزهای منتهی به این آیین، حال و هوای روستا دگرگون میشود. زنان روستا با دقتی مثالزدنی پارچههای نذری را که در طول سال برای علم نذر کردهاند، شستشو داده و برای بستن بر پیکره علم آماده میکنند. هر پارچه، روایتگر نذر و حاجتی است؛ از شفای بیمار گرفته تا گشایش در کار و برکت روزی. این آمادهسازی، بیشتر از یک فعالیت ظاهری، نوعی سیر و سلوک معنوی است که در سکوت، همراه با ذکر و دعا انجام میشود.
آغاز حرکت علم
با طلوع خورشید و پس از قرائت زیارت عاشورا، علمگردانان علم را برمیافرازند و آیین آغاز میشود. صفی منظم شکل میگیرد؛ در پیشاپیش، علمدار اصلی قرار دارد و پس از او پیرغلامان و سپس مردم روستا از کودک تا سالمند در این حرکت جمعی حضور دارند.این همراهی گسترده، جلوهای از وحدت اجتماعی و پیوند عمیق اهالی با این سنت کهن را به نمایش میگذارد.
حرکت در کوچههای قدیمی
هنوز آفتاب کامل بر خانههای خشتی رجنوک نتابیده است که صدای چاووشیخوانی در کوچهها میپیچد. علم از محل نگهداری خارج شده و حرکت خود را در میان کوچههای باریک و قدیمی آغاز میکند؛ کوچههایی که هر قدم در آنها، خاطرهای از نسلهای گذشته را زنده میکند. در هر خانهای که علم توقف میکند، صاحبخانه با گلاب، اسپند و نذورات به استقبال میآید. صدای صلوات و یا حسین در فضا طنینانداز میشود و فضای روستا آکنده از معنویت و همدلی میگردد.
علم؛ نماد ایستادگی و وفاداری
علم در این روستا تنها یک سازه چوبی و پارچهای نیست، بلکه نماد ایستادگی، وفاداری و هویت جمعی مردم رجنوک است. پارچههای سبز و مشکی آویخته بر آن، هر یک بیانگر آرزوها، نذرها و باورهای عمیق مردم است. مشارکت نسلهای مختلف در این آیین، نشان میدهد که علمگردانی پلی میان گذشته، حال و آینده این روستا ایجاد کرده است.
توقفهای پراحساس در مقابل خانهها
یکی از جلوههای ویژه این مراسم، توقف علم در مقابل خانههاست. صاحبان منازل با سینیهایی شامل آب، آیینه، گلاب و اسفند به استقبال میآیند و با اهدای نذورات شامل خرما، شیرینی، نانهای محلی و گاه کمکهای نقدی، در این آیین مشارکت میکنند. این لحظات، سرشار از احساس، دعا و پیوند اجتماعی است که در کمتر آیینی میتوان مشابه آن را یافت.
نقش فرهنگی و اجتماعی آیین
مراسم علمگردانی تنها یک آیین مذهبی نیست، بلکه کارکردهای فرهنگی و اجتماعی مهمی نیز دارد. کودکان و نوجوانان در جریان این مراسم، شیوه چاووشیخوانی، احترام به بزرگان و ارزشهای دینی و بومی را بهصورت عملی میآموزند. این انتقال فرهنگی، نقش مهمی در حفظ هویت روستا در برابر تغییرات سریع اجتماعی و فرهنگی دارد.
پایانی بر یک میثاق کهن
در پایان، پس از عبور علم از تمامی کوچهها، جمعیت به سمت حسینیه یا مسجد روستا بازمیگردد. با دعا، توزیع نذورات و بدرقه معنوی، مراسم به پایان میرسد؛ اما اثر آن در دل مردم باقی میماند. غروب که فرا میرسد، رجنوک با علم خود دوباره به آرامش بازمیگردد؛ اما این آرامش، حاصل همدلی و پیوندی است که در طول روز میان مردم شکل گرفته است. علمگردانی در رجنوک، تکرار یک سنت نیست؛ بازآفرینی یک هویت جمعی است که نسل به نسل منتقل شده و همچنان زنده و پویا ادامه دارد.
انتهای پیام/254