به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، بعضی بناها را نمیتوان فقط با متر و خطکش سنجید چرا که ارزششان در تعداد اتاقها، ارتفاع دیوارها یا قدمت سنگهایشان خلاصه نمیشود، آنها بخشی از حافظه یک شهرند. ساختمانهایی که سالها ایستادهاند تا قصه آدمهایی را روایت کنند که آمدهاند، زیستهاند، رنج کشیدهاند، درمان کردهاند و رفتهاند برای همین عمارتها همیشه بیشتر از یک خانه بودهاند، در گذشته، خانه بزرگان، محل تصمیمگیری، مرکز رفتوآمد اهل دانش و گاهی حتی محل کار و خدمت به مردم بودند. پیش از آنکه شهرها پر شوند از ساختمانهای اداری، همین خانههای قدیمی بودند که چراغ بسیاری از فعالیتهای اجتماعی را روشن نگه میداشتند. پزشکی در اتاقی از همین خانهها بیمارانش را معاینه میکرد، بزرگان شهر در ایوانها درباره امور مردم گفتوگو میکردند و تاریخ، آرام و بیسر و صدا در میان آجرها و چوبها شکل میگرفت.
همدان از آن شهرهایی است که تاریخ در آن فقط در کتابها نمانده، در کوچهها، تپهها، باغها و عمارتهایش نفس میکشد. شهری که هر گوشهاش روایتی از گذشته دارد؛ از تمدنهای باستانی تا روزگاری که پزشکان، شاعران، عارفان و اندیشمندان در آن زیستهاند.
در میان این همه یادگار تاریخی، عمارت بدیعالحکما در دل دره مرادبیگ همدان، قصهای متفاوت دارد، قصه خانهای که یک سوی آن به معماری و تاریخ وصل است و سوی دیگرش به پزشکی، انساندوستی و خاطرات مردمی که زمانی امیدشان را به دستان طبیبان سپرده بودند.
خانه مردی که پزشکی را با مسئولیت اجتماعی معنا کرد
دره مرادبیگ را که پشت سر میگذاری، شلوغی شهر کمکم محو میشود. هوا آرامتر میشود و طبیعت، جای خود را به هیاهوی خیابانها میدهد. میان این آرامش، عمارت بدیعالحکما قرار گرفته بنایی که انگار هنوز منتظر است کسی از راه برسد و داستانهای پنهانش را بشنود.
این عمارت در دوره قاجار ساخته شد و به دکتر مهدی بدیع تعلق داشت، پزشکی که مردم همدان او را با لقب «بدیعالحکما» میشناختند. او فقط یک پزشک نبود، چهرهای فرهنگی و اجتماعی بود که طبابت را وسیلهای برای خدمت به مردم میدانست.
بدیعالحکما در میان مردم و روحانیون همدان اعتبار ویژهای داشت به طوریکه گفته میشود بخشی از درآمد حاصل از اراضی چند روستا را برای سلامت و بهداشت مردم هزینه میکرد، اقدامی که در زمان خود نشان میداد نگاه او به پزشکی فراتر از درمان یک بیماری بوده است.
او درد مردم را فقط در نسخههای پزشکی جستوجو نمیکرد و باور داشت سلامت جامعه، نیازمند توجه، مسئولیت و همراهی است شاید همین نگاه انسانی است که امروز، پس از گذشت سالها، همچنان در فضای این عمارت احساس میشود.
عمارت بدیعالحکمانقطه تلاقی تاریخ، تبعید و خاطره
داستان این بنا تنها به زندگی بدیعالحکما محدود نمیشود. این عمارت در دورهای دیگر میزبان بخشی از تاریخ معاصر هم بوده است، زمانی که آمریکاییها به همدان آمدند و بیمارستانی در این شهر ساختند، برای محل سکونت خود با بدیعالحکما مشورت کردند و این باغ را برای اقامت آنان انتخاب کردند. ساختمان باقیمانده امروز، یادگاری از همان دوره است بنایی که حالا به جای محل سکونت، به محلی برای روایت تاریخ پزشکی تبدیل شده است.
اما دره مرادبیگ فقط با این عمارت شناخته نمیشود، این منطقه در حافظه ادبی ایران نیز جایگاهی ویژه دارد چراکه عارف قزوینی، شاعر و تصنیفسرای نامدار دوره معاصر، در زمان حکومت رضاخان به این منطقه تبعید شد و سرانجام همینجا چشم از جهان فروبست، انگار این دره، فقط درخت و باغ و ساختمان در خود ندارد؛ بخشی از غمها، امیدها و خاطرات آدمهای یک دوره تاریخی را هم نگه داشته است.
امروز عمارت بدیعالحکما قرار است روایتگر تاریخ پزشکی همدان باشد، موزهای که بازدیدکننده را از امروز جدا میکند و به سالهایی میبرد که درمان با ابزارهایی ساده اما با امیدی بزرگ انجام میشد، وقتی وارد ساختمان میشوی، هر گوشه نشانی از یک دوره را با خود دارد. اینجا فقط وسایل قدیمی پزشکی چیده نشدهاند هر ابزار، تصویری از یک پزشک، یک بیمار و یک لحظه حساس از زندگی انسانها را در خود پنهان کرده است.
از یاد شهدای سلامت تا ابزارهای خاموش یک قرن پزشکی
در بخشهای مختلف این موزه، روایت تاریخ پزشکی همدان قدمبهقدم پیش روی بازدیدکننده قرار میگیرد، در ورودی، یاد شهدا، خیرین سلامت، واقفان و اهداکنندگان عضو گرامی داشته شده و تصاویر و اسنادی از نقش جامعه پزشکی در دوران دفاع مقدس به نمایش درآمده است.
در بخش دیگری، تاریخ دندانپزشکی روایت میشود ابزارهایی که زمانی روی میز پزشکان قرار داشتند و امروز تبدیل به سندی از مسیر پیشرفت علم شدهاند. در کنار آن، یادگارهای دوران کرونا نیز قرار گرفتهاند واکسنها، داروها و وسایلی که خاطره یکی از دشوارترین دورههای زندگی معاصر را زنده میکنند.
در ادامه، ابزارهای قدیمی پزشکی، گوشیهای معاینه، تجهیزات آزمایشگاهی، وسایل اورژانسی، نخ بخیه، باندها و داروهای مربوط به دوران جنگ جهانی دوم دیده میشود؛ وسایلی که شاید ساده به نظر برسند اما زمانی امید بسیاری از بیماران بودهاند، بخش دیگری از این مجموعه به تاریخ بیمارستان آمریکایی همدان اختصاص دارد جایی که ابزارهای شخصی برخی پزشکان، میکروسکوپهای قدیمی، نمونههایی از سنگها و ضایعات خارجشده از بدن بیماران نگهداری میشود؛ اشیایی که هرکدام پشت خود داستانی از تلاش برای نجات جان انسان دارند.
در فضای مربوط به اتاق عمل و مراقبت از نوزادان، تجهیزاتی مانند انکوباتور، ونتیلاتور، دستگاههای فتوتراپی و دیگر ابزارهای پزشکی به نمایش درآمدهاند بخشی که بیش از هر چیز مفهوم آغاز زندگی و تلاش برای حفظ آن را یادآوری میکند، در پایان این مسیر، اسناد قدیمی پزشکی از سال 1263 تا 1360، کتابهای ارزشمند پزشکی مانند «قانون» و «شفا» ابنسینا مربوط به دوره قاجار، تمبرهای پزشکی ایران و جهان و کتابهایی درباره تاریخ همدان قرار گرفتهاندتا کاغذهای قدیمی دوباره جان بگیرند و گذشته را برای امروز روایت کنند.
قصهای که هنوز ادامه دارد
به گزارش تسنیم، عمارت بدیعالحکما را باید آرام دید نه با عجله و فقط برای گرفتن چند عکس، باید لحظهای کنار پنجرههایش ایستاد، به حیاطش نگاه کرد و تصور کرد چند نسل از مردم همدان از همین مسیر عبور کردهاند.
این عمارت فقط یک بنای تاریخی نیست روایتی است از پزشکی که مردم را فراموش نکرد، شهری که گذشتهاش را حفظ کرده و انسانی که همیشه به دنبال راهی برای بهتر کردن زندگی دیگری بوده است، شاید راز ماندگاری چنین بناهایی همین باشد که آنها فقط دیوار نیستند، حافظهاند، حافظه یک شهر که هنوز نفس میکشد و قصههایش را برای کسانی تعریف میکند که حاضرند کمی آرامتر قدم بزنند و گوش دهند.
انتهای پیام/