به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، نخستین سرشماری جامع ازبکستان پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، نتایج شگفت‌انگیزی را به همراه داشته و از وجود بیش از 810 هزار نفر که در برآوردهای جاری و رسمی دولت ناپدید بودند، پرده برداشته است.
این ارقام جدید، خطوط پایه و محاسبات کلان مربوط به ساخت مدارس، درمانگاه‌ها، بازار مسکن، پیش‌بینی‌های بازار کار، بودجه‌های منطقه‌ای و بخش کشاورزی این کشور را به طور اساسی تغییر می‌دهد.
بر اساس نتایج اولیه منتشر شده، جمعیت رسمی ازبکستان تا تاریخ 25 دی‌ماه 1404 (15 ژانویه 2026) به 39 میلیون و 47 هزار و 321 نفر رسیده است. این رقم، 810 هزار و 617 نفر بیشتر از برآوردهای رسمی دولتی است که در آغاز سال جاری میلادی ملاک برنامه‌ریزی‌ها قرار گرفته بود.
اگرچه این اختلاف از نظر درصدی تنها حدود 2.1 درصد برآورد می‌شود، اما از نظر ابعاد واقعی، این رقم معادل جمعیت یک کلان‌شهر بزرگ است. این آمار نشان می‌دهد که جامعه ازبکستان بسیار بزرگ‌تر و جوان‌تر از تصورات پیشین است و برنامه‌ریزی ساختاری برای آن پیچیدگی‌های بیشتری خواهد داشت.
نخستین سرشماری دیجیتال و سراسری پس از سقوط اتحاد جماهیر شوروی
«بهزاد همرایف»، رئیس کمیته ملی آمار ازبکستان، نتایج اولیه این طرح ملی را در تاریخ 9 تیرماه (30 ژوئن) در تاشکند ارائه کرد. این اقدام بخشی از یک طرح ترکیبی سرشماری نفوس و مسکن و آمارگیری کشاورزی بود که از 15 ژانویه تا 28 فوریه و بر اساس فرمان سپتامبر 2025 رئیس‌جمهور این کشور اجرا شد.
این رویداد، نخستین سرشماری جامع در تاریخ ازبکستان مستقل به شمار می‌رود؛ چرا که آخرین سرشماری سراسری در این کشور به سال 1989 و دوران پیش از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی بازمی‌گشت.
پیش از این، گزارش‌ها حاکی از آن بود که جمعیت دائمی ازبکستان در ابتدای سال 2026 حدود 38.2 میلیون نفر تخمین زده می‌شد، اما تنها دو هفته بعد، سرشماری دقیق رقمی فراتر از 39 میلیون نفر را ثبت کرد.
بر اساس این داده‌ها، مردان با 19 میلیون و 766 هزار و 166 نفر، 50.6 درصد و زنان با 19 میلیون و 281 هزار و 155 نفر، 49.4 درصد از کل جامعه را تشکیل می‌دهند. همچنین در این سرشماری، 56 هزار و 900 شهروند خارجی که بیش از یک سال در ازبکستان اقامت داشته‌اند (عمدتاً از کشورهای هند، روسیه و قزاقستان) شمارش شده‌اند.
شگفتی در استان تاشکند؛ تغییر جدی در موازنه بودجه و توسعه منطقه‌ای
بیشترین اصلاحات آماری مربوط به تقسیمات منطقه‌ای بوده است. بخش اعظم این اختلاف جمعیتی 810 هزار نفری، در «استان تاشکند» متمرکز شده است. جمعیت این منطقه از برآورد اولیه 3.2 میلیون نفری، ناگهان به نزدیک 3.8 میلیون نفر جهش کرد و این استان را از رتبه هفتم به رتبه سوم در میان 14 واحد اداری ازبکستان رساند. در مقابل، پنج ولایت شامل نمنگان، جیزک، قشقه‌دریا، سرخان‌دریا و بخارا، آماری کمتر از تخمین‌های قبلی ثبت کردند.
این تغییرات فراتر از یک تعدیل ساده آماری است؛ استانی که روی کاغذ ناگهان با 600 هزار نفر جمعیت بیشتر مواجه می‌شود، نیازمند بازنگری فوری و بنیادین در محاسبات مربوط به جاده‌ها، مدارس، درمانگاه‌ها، شبکه‌های آبرسانی، حمل‌ونقل عمومی و توسعه مسکن است. این تحول همچنین نحوه مقایسه استان تاشکند با پایتخت و سایر مناطق در حال رشد کشور را دگرگون می‌سازد.
بمب دموگرافیک آسیای مرکزی؛ چالش بزرگ اشتغال و مسکن برای نسل جوان
نتایج ساختار سنی جامعه ازبکستان، فشار شدیدی را نشان می‌دهد که در آینده نزدیک به سیستم اداری وارد خواهد شد. کودکان زیر پنج سال با 4.6 میلیون نفر، بزرگ‌ترین گروه سنی کشور را تشکیل می‌دهند. همچنین 3.86 میلیون نفر در بازه سنی 5 تا 9 سال و 3.41 میلیون نفر در سنین 10 تا 14 سال قرار دارند. جمعیت واجد شرایط کار 21.7 میلیون نفر ثبت شده، در حالی که 12.5 میلیون نفر هنوز به سن اشتغال نرسیده‌اند.
اگرچه ازبکستان جوان‌ترین کشور آسیای مرکزی نیست، اما بزرگ‌ترین جامعه جوان منطقه را داراست. میانگین سنی در آسیای مرکزی 26.6 سال است که در این میان تاجیکستان با 22.1 سال جوان‌ترین و قزاقستان با 29.6 سال مسن‌ترین هستند.
در مقام مقایسه، آمارها نشان می‌دهند میانگین سنی در اتحادیه اروپا در ابتدای سال 2025 به 44.9 سال رسیده است. بنابراین، چالش تاشکند کاملاً با اروپا متفاوت است؛ ازبکستان باید برای نسل عظیمی که در حال رشد است، آموزش، مسکن و اشتغال پایدار فراهم کرده و مانع از مهاجرت نخبگان شود.
در بخش مسکن نیز فرضیات قبلی باطل شد. پیش از این مقامات شهری معتقد بودند 7.1 میلیون نفر در مجتمع‌های آپارتمانی زندگی می‌کنند، اما سرشماری نشان داد تنها 4.8 میلیون نفر (حدود 12 درصد جمعیت) آپارتمان‌نشین هستند و 86 درصد مردم در خانه‌های ویلایی حیاط‌دار زندگی می‌کنند. پایتخت تنها استثنای بزرگ است؛ جایی که 51 درصد ساکنان آن در آپارتمان‌ها و 45 درصد در خانه‌های حیاط‌دار سکونت دارند.
انحراف شدید آمارهای رسمی در بخش کشاورزی و گله‌داری
بخش کشاورزی حوزه‌ای است که حتی شکاف‌های عمیق‌تری را نسبت به بخش جمعیت نشان داد. زمین‌های زیر کشت محصولات سالانه 23 درصد، باغات و تاکستان‌ها 18.8 درصد، گلخانه‌ها 2.2 درصد و استخرهای پرورش ماهی 15 درصد بیشتر از برآوردهای اداری پیشین بودند.
در بخش دامپروری اما وضعیت معکوس بود؛ آمار گاوها 14.9 درصد، گوسفند و بز 6.2 درصد و اسب‌ها 11.2 درصد کمتر از تخمین‌ها بود، در حالی که آمار طیور رشد 12.7 دصدی را نشان داد.
این ارقام محاسبات مربوط به تقاضای آب، مصرف کود، اعتبارات کشاورزی، بیمه، تامین مواد غذایی و پیش‌بینی‌های گوشت و لبنیات را کاملاً دگرگون می‌کند و نشان می‌دهد سیستم‌های سنتی ارزیابی تا چه حد از تحولات سریع اقتصاد روستایی، به ویژه در بخش مشاغل خانگی و تولیدات تجاری طیور عقب مانده بودند.
کارآمدی ابزارهای دیجیتال و ترکیب قومیتی جامعه جدید ازبکستان
این طرح ملی، نخستین سرشماری عمدتاً دیجیتال ازبکستان بود. در فاز اول، 82.3 درصد از مردم فرم‌ها را به صورت آنلاین و از طریق پلتفرم الکترونیکی تکمیل کردند و مابقی جمعیت از طریق مراجعه حضوری ماموران شمارش شدند. استفاده از ابزارهای هوشمند هزینه سرشماری را به رقم ناچیز 12 سنت برای هر نفر کاهش داد و داده‌های زمین‌شناختی بیش از 8.2 میلیون مکان ارزیابی شد.
در بخش ترکیب قومیتی و زبانی، قوم ازبک با 89.4 درصد اکثریت قاطع را داراست و پس از آن تاجیک‌ها با 3.3 درصد، قره‌قالپاق‌ها با 2.2 درصد، قزاق‌ها با 1.8 درصد، روس‌ها با 1.6 درصد، قرقیزها با 0.6 درصد و ترکمن‌ها با 0.5 درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند. همچنین 91.3 درصد از جمعیت، زبان ازبکی را به عنوان زبان مادری خود اعلام کرده‌اند.
اگرچه این نتایج اولیه هستند و پس از طی مراحل پردازش نهایی دقیق‌تر خواهند شد، اما همین داده‌های اولیه به وضوح نشان دادند که برآوردهای سنتی تا چه حد از سیر تحولات واقعی جامعه عقب مانده بودند. این سرشماری، نقشه راه و خط پایه جدیدی را در اختیار دولتمردان ازبکستان قرار می‌دهد؛ کشوری که جمعیت آن از سال 1989 تاکنون تقریباً دو برابر شده است.
انتهای پیام/