به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، تحولات ژئوپلیتیک و امنیتی در منطقه حساس قفقاز جنوبی همچنان با شتاب بالایی در جریان است و در این میان، تحرکات بازیگران فرامنطقهای بهویژه آمریکا، با رصد دقیق و واکنش قاطع مقامات ایران مواجه شده است.
در همین چارچوب، «خلیل شیرغلامی»، سفیر ایران در ارمنستان، در یک نشست خبری ویژه در ایروان، مواضع صریح و راهبردی تهران را در قبال تحولات اخیر، پروژههای ترانزیتی و حضور نیروهای بیگانه در مجاورت مرزهای شمالی کشور به تفصیل تشریح کرد.
مدیریت ریسکهای پروژه تریپ؛ اولویت امنیتی ایران در قفقاز
سفیر ایران در ارمنستان در ابتدای این نشست خبری با اشاره به طرحهای جدید منطقهای و تلاش برخی بازیگران برای تغییر معادلات ترانزیتی، صراحتاً به پروژه «مسیر ترامپ» موسوم به «TRIPP» اشاره کرد.
وی با بیان اینکه تهران همواره از توسعه اقتصادی و رفع انسدادهای مواصلاتی در منطقه حمایت کرده، بر لزوم هوشیاری حداکثری در برابر پیامدهای پنهان و امنیتی این قبیل طرحها تاکید ورزید.
شیرغلامی در این باره به خبرنگاران گفت: «یکی از موضوعات اصلی و کلیدی در دستور کار روابط دوجانبه ایران و ارمنستان، مدیریت دقیق ریسکهای ناشی از پروژه تریپ و همچنین رفع چالشها و تهدیدات احتمالی ناشی از آن است.»
این اظهارات به روشنی نشاندهنده آن است که دستگاه دیپلماسی و نهادهای تصمیمگیر در تهران، با دقت و حساسیت بالایی پیامدهای امنیتی و اقتصادی این کریدورهای جدید را زیر نظر دارند و تحت هیچ شرایطی اجازه نخواهند داد که به بهانه توسعه شبکههای ترانزیتی، منافع حیاتی و وضعیت ژئوپلیتیک مرزهای تاریخی ایران دستخوش تغییر یا تهدید شود.
نقض عهدهای مکرر آمریکا؛ هشداری صریح به کشورهای منطقه
بخش مهم و قابل تامل سخنان دیپلمات ارشد کشورمان در ایروان، به سابقه تاریک، غیرقابل اعتماد بودن آمریکا و رفتار استکباری این کشور در نقض توافقات بینالمللی اختصاص داشت.
شیرغلامی با اشاره به تحولات اخیر و تلاشهای دیپلماتیک صورتگرفته، به یک نمونه جدید و بارز از بدعهدیهای واشنگتن اشاره کرد و افزود: «هنوز حتی 20 روز هم از زمانی که ایران با آمریکا یادداشت تفاهمی پیرامون برقراری صلح امضا کرده، نگذشته است؛ اما با کمال تعجب میبینیم که در همین مدت زمان بسیار کوتاه، این تفاهمنامه چندین بار متوالی از سوی آنها نقض شده است.»
وی با یادآوری این تجربه تلخ که اثباتکننده رویکرد خصمانه و منفعتطلبانه آمریکاییهاست، حضور آنها در قفقاز جنوبی را یک تهدید مستقیم و آشکار ارزیابی کرد.
سفیر ایران با قاطعیت تاکید کرد: «بنابراین، نگرانی عمیق ایران نسبت به حضور آمریکاییها در مجاورت مرزهای خود، بسیار مشروع، کاملاً قانونی و منطقی است و باید به این نگرانیهای مشروع امنیتی پاسخ صریح، روشن و عملی داده شود.»
تضمینهای ارمنستان و ضرورت ایجاد مکانیسمهای امنیتی مشترک
در پی ابراز نگرانیهای صریح و مستدل ایران نسبت به تحرکات غربگرایانه در منطقه، مقامات ارشد ارمنستانی تلاش کردهاند تا اطمینان خاطر لازم را به شریک استراتژیک خود در جنوب بدهند.
بر اساس اظهارات شیرغلامی در این نشست خبری، دولت ارمنستان به صورت رسمی به ایران اطمینان داده که در نتیجه اجرای این برنامه (پروژه TRIPP) و متعاقب حضور آمریکا در این روند، هیچگونه تهدید، چالش یا خطر امنیتی متوجه ایران نخواهد شد.
با این وجود، رهیافت سیاست خارجی ایران بر این اصل استوار است که صرف ارائه تضمینهای سیاسی و شفاهی از سوی همسایگان کافی نیست و باید سازوکارهای عملیاتی، الزامآور و ساختارمند برای دفع خطرات نفوذ بیگانگان ایجاد شود.
دیپلمات ارشد کشورمان در ایروان با تاکید بر این رویکرد بنیادین تصریح کرد: «من عمیقاً معتقدم که ما باید به سازوکار و مکانیسمی دست یابیم که در چارچوب آن، ارمنستان بتواند تمام ظرفیتها و پتانسیلهای بالقوه خود را برای رفع انسداد و خروج از انزوا عملیاتی کند؛ اما در کنار آن و به موازات این امر، باید خطرات احتمالی حضور آمریکا و هرگونه تهدیدی علیه ایران به طور کامل و دقیق مدیریت شده و پاسخی قاطع و مشخص به آنها داده شود.»
گامهای نهایی و تسریع در امضای سند جامع مشارکت راهبردی
بخش پایانی و راهبردی سخنان سفیر ایران، به چشمانداز روشن، باثبات و رو به رشد روابط دوجانبه تهران و ایروان و تلاش نهادهای عالی دو کشور برای نهادینه کردن این روابط در عالیترین سطح ممکن اختصاص داشت.
شیرغلامی خاطرنشان کرد که طرف ایرانی به طور جدی و با ارادهای قوی در حال اتخاذ تدابیر حقوقی و برداشتن گامهای عملی برای امضای «سند جامع مشارکت راهبردی» میان دو کشور همسایه است.
وی با اشاره به اراده رهبران عالیرتبه دو کشور برای تعمیق مناسبات، به دیدارهای اخیر اشاره کرد و افزود: «هفته گذشته نیز، دکتر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در جریان دیدار مهم و سازنده خود با نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، بار دیگر بر اهمیت حیاتی این موضوع و ضرورت دستیابی به نتیجه نهایی در سریعترین زمان ممکن تاکید کردند.»
سفیر ایران در تشریح آخرین وضعیت روند تدوین این سند کلان گفت: «بنابراین میتوانیم با قاطعیت بگوییم که ایران به نوبه خود، به طور مستمر و پیوسته در حال برداشتن گامهایی برای امضای سند جامع مشارکت راهبردی است. در حال حاضر، ما به صورت مشترک با همکاران ارمنستانی در حال کار بر روی متن دقیق و بندهای این سند هستیم. این توافقنامه کلان در مرحله تدوین نهایی قرار دارد و امیدواریم که در سریعترین زمان ممکن این مرحله را به پایان رسانده و کارهای اجرایی در راستای امضای رسمی آن را آغاز کنیم.»
گشایش افقهای جدید در همکاریهای امنیتی، دفاعی و اقتصادی
در پایان این نشست خبری، سفیر ایران از آمادگی کامل دیپلماتیک تهران برای میزبانی از بالاترین مقام اجرایی ارمنستان جهت نهایی کردن این دستاورد بزرگ و تاریخی خبر داد.
شیرغلامی با لحنی استقبالگونه و دوستانه اعلام کرد: «جمهوری اسلامی ایران با کمال میل و اشتیاق فراوان از سفر جناب آقای نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان به تهران استقبال خواهد کرد؛ سفری که در جریان آن، این سند مهم و راهبردی را به طور رسمی به امضا خواهیم رساند.»
وی در تبیین دستاوردها و پیامدهای مثبت این توافق راهبردی خاطرنشان کرد: «عمیقاً معتقدم با امضای این سند جامع، فضای کاملاً جدید، سازنده و پویایی در روابط تاریخی ایران و ارمنستان ایجاد خواهد شد و پنجرهای تازه برای گسترش و تعمیق همهجانبه همکاریها، از جمله در حوزههای کلیدی سیاسی، امنیتی، دفاعی و اقتصادی گشوده خواهد شد.»
این اظهارات در حالی از سوی سفیر ایران در ارمنستان مطرح میشود که تهران همواره بر سیاست حسن همجواری، حفظ ثبات مرزها و حلوفصل مسائل منطقهای صرفاً توسط کشورهای همان منطقه (در قالب پلتفرمهای بومی نظیر فرمت 3+3) تاکید داشته است.
از منظر ایران، حضور قدرتهای مداخلهگر و فرامنطقهای نظیر آمریکا، نه تنها کمکی به صلح نمیکند، بلکه عامل اصلی بیثباتی، تشدید تنش و بروز بحرانهای جدید در قفقاز جنوبی است. بیشک، امضای سند جامع مشارکت راهبردی میان تهران و ایروان میتواند گامی موثر در جهت پایان دادن به توهمات ژئوپلیتیک بیگانگان و آغازی بر شکلگیری یک معماری امنیتی و اقتصادی کاملاً بومی، مستقل و پایدار در منطقه قفقاز باشد.
انتهای پیام/