به گزارش خبرگزاری تسنیم از ساری، حضرت آیتالله خامنهای (رهبر شهید امت) تنها یک فرمانده راهبردی یا یک رهبر سیاسی نبودند؛ ایشان یک «معمار فکری» بودند که مفاهیمی بدیع را وارد ادبیات سیاسی-اجتماعی جهان اسلام کردند. «جهاد تبیین»، «جنگ نرم»، «شبیخون فرهنگی»، کلیدواژههایی هستند که ابداع یا احیای آنها، محصول نگاه ژرف ایشان به میدان نبردِ اندیشههاست. پرسش این است: جایگاه «جهاد تبیین» در منظومه فکری رهبر شهید کجاست و میراث فکری-فرهنگی ایشان برای آینده امت اسلامی چیست؟ این یادداشت با روش «تحلیل محتوای بیانات» و با تکیه بر مفهوم قرآنی «تبیین» (نحل: 44) بهعنوان چارچوب نظری، به این پرسش پاسخ میدهد.
«تبیین» رسالت دیرینه انبیا
قرآن کریم، «تبیین» را یکی از رسالتهای اصلی پیامبران معرفی میکند: «وَأَنْزَلْنَا إِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَیْهِمْ» (نحل: 44). علامه طباطبایی در تفسیر این آیه، «تبیین» را فراتر از «توضیح دادن» میداند و آن را به معنای «روشنسازی عمیق حقایق، رفع ابهامات، و آشکار کردن آنچه دشمن در پی پنهان ساختن آن است» معنا میکند (طباطبایی، 1374، ج12: 365). رهبر شهید امت با طرح «جهاد تبیین»، دقیقاً در امتداد همین رسالت قرآنی حرکت کردند و آن را به یک «فریضه قطعی» برای روزگار ما بدل ساختند.
سه لایه از میراث فکری-فرهنگی رهبر شهید
یکم، ابداع ادبیات نو برای نبرد شناختی
اولین لایه از میراث فکری رهبر شهید، تولید کلیدواژههایی است که میدان نبرد را از خاکریزهای نظامی به عرصه ذهنها و باورها کشاند. ایشان با ابداع یا برجستهسازی تعابیری چون «جنگ نرم»، «شبیخون فرهنگی»، خطر پنهانِ تغییر باورها و سبک زندگی را پیش از دیگران گوشزد کردند. در تحلیل ایشان، دشمن پیش از آنکه با موشک و تانک به میدان بیاید، با «تحریف»، «سانسور» و «وارونهنمایی حقایق» وارد میدان میشد. ایشان در سال 1399 فرمودند: «امروز بزرگترین تلاش دشمن، تحریف حقایق و دروغپراکنی است. جهاد تبیین، علاج این بیماری است.» (خامنهای، 1399). این واژگان که امروز بخشی از ادبیات رایج سیاسی-اجتماعی کشور و جبهه مقاومت است، میراث ماندگار فکری ایشان است.
دوم، تعریف «جهاد تبیین» بهمثابه یک فریضه همگانی
دومین لایه از این میراث، تبدیل «تبیین» از یک توصیه اخلاقی به یک «فریضه دینی و انقلابی» بود. رهبر شهید با آوردن واژه «جهاد» در کنار «تبیین»، بر الزامی بودن، دشواری و تقدس این عمل تأکید کردند. ایشان در دیداری با مداحان فرمودند: «جهاد تبیین، فریضهای قطعی و فوری است و همه باید در این میدان حاضر شوند.» (خامنهای، 1400). این یعنی «جهاد تبیین» تنها کار روحانیون، اساتید یا رسانهایها نیست؛ هر کس در هر جایگاهی، از دانشجو و طلبه گرفته تا مادر یک خانواده، در برابر این فریضه مسئول است. این نگاه فراگیر، تبیین را به یک «نهضت عمومی» بدل کرد.
سوم، صیانت از روایت اصیل مقاومت
سومین لایه از میراث فکری رهبر شهید، تأکید بر صیانت از «روایت اصیل» در برابر «روایت تحریفشده» بود. ایشان بارها هشدار دادند که دشمن با تحریف تاریخ و معکوسسازی مفهوم «مقاومت» و «تروریسم»، در پی مصادره پیروزیهای امت اسلامی است. اوج این نبرد روایتها را میتوان در نحوه بازتاب عملیاتهای مقاومت در رسانههای غربی و عبری دید. رهبر شهید با تأکید بر «جهاد تبیین»، در حقیقت از امت خواستند که اجازه ندهند دشمن، راویِ داستانِ مقاومت باشد؛ بلکه خود، راویِ پیروزیهای خویش باشند.
نتیجهگیری
میراث فکری-فرهنگی رهبر شهید امت را میتوان در سه عنوان خلاصه کرد: «ابداع ادبیات نو برای نبرد شناختی»، «تعریف جهاد تبیین بهمثابه یک فریضه همگانی»، و «صیانت از روایت اصیل مقاومت». اینک در آستانه وداع با معمار این نرمافزار آگاهی، وظیفه نخبگان، طلاب، رسانهایها و همه دغدغهمندان، آن است که این فریضه را نه با شعار، که با عمل، زنده نگه دارند و نگذارند دشمن، راویِ قصه ما باشد.
منابع:
· قرآن کریم؛ طباطبایی، سید محمدحسین (1374). المیزان فی تفسیر القرآن؛ خامنهای، سید علی (1399). بیانات در دیدار با اعضای مجلس خبرگان رهبری؛ خامنهای، (1400). بیانات در دیدار با مداحان اهل بیت (ع).
واژگان کلیدی: رهبر شهید امت، جهاد تبیین، میراث فکری، جنگ نرم، نبرد روایتها، شبیخون فرهنگی.
ام البنین صیدانلو، مدرسه علمیه تخصصی شهید مطهری(ره) تنکابن.
انتهای پیام/