به گزارش خبرگزاری تسنیم از دامغان، بحران کمآبی امروز دیگر صرفاً یک چالش زیستمحیطی نیست، بلکه به یکی از مهمترین دغدغههای توسعهای کشور تبدیل شده است؛ بحرانی که با تداوم خشکسالی، کاهش بارندگی، افت سطح آبهای زیرزمینی و افزایش مصرف، بسیاری از استانهای ایران از جمله سمنان را در معرض تنش آبی قرار داده است.
قرار گرفتن استان سمنان در اقلیم خشک و نیمهخشک، وابستگی بخشهای مختلف به منابع محدود آبی و افزایش فشار بر سفرههای زیرزمینی، ضرورت تغییر رویکرد از مدیریت بحران به مدیریت پیشگیرانه و مشارکتی را بیش از گذشته نمایان کرده است. کارشناسان حوزه آب معتقدند موفقیت برنامههای سازگاری با کمآبی تنها با اجرای پروژههای عمرانی محقق نمیشود، بلکه آموزش، فرهنگسازی و جلب مشارکت جوامع محلی از مهمترین ارکان مدیریت پایدار منابع آب به شمار میرود.
در این میان، دهیاران و آبداران به واسطه ارتباط مستقیم با روستاییان و آگاهی از مسائل محلی، نقشی کلیدی در مدیریت مصرف، جلوگیری از هدررفت آب، ارتقای فرهنگ استفاده صحیح از این منبع حیاتی و افزایش تابآوری روستاها در برابر خشکسالی ایفا میکنند.
مدیریت مشارکتی؛ راهبرد نوین عبور از تنش آبی
تجربههای موفق داخلی و بینالمللی نیز نشان میدهد هر جا مردم در تصمیمگیری و اجرای برنامههای مدیریت منابع آب مشارکت داشتهاند، نتایج پایدارتر و اثربخشتری حاصل شده است. از همین رو، طی سالهای اخیر استفاده از ظرفیت نهادهای محلی، تشکلهای مردمی و دستگاههای امدادی به یکی از راهبردهای اصلی مدیریت منابع آب در استان سمنان تبدیل شده و اجرای طرحهایی همچون «پروژه صلح آبی» نیز در همین چارچوب دنبال میشود؛ طرحی که با تکیه بر مشارکت اجتماعی، آموزش و همافزایی میان دستگاههای اجرایی، تلاش دارد فرهنگ مصرف بهینه آب را تقویت کرده و تابآوری جوامع روستایی را در برابر تنشهای آبی افزایش دهد.
برگزاری نشست تخصصی «پروژه صلح آبی» در دامغان را میتوان گامی در مسیر تحقق حکمرانی مشارکتی آب و بهرهگیری از ظرفیتهای محلی برای صیانت از منابع آبی و کاهش آثار کمآبی در مناطق روستایی دانست.
علیرضا نوچهناسار،فرماندار شهرستان دامغان در همین رابطه ، اظهار کرد: مدیریت اصولی منابع آب برای مقابله با تنش آبی، ضرورتی انکارناپذیر است و تحقق این هدف بدون برنامهریزی دقیق، هماهنگی میان دستگاهها و بهرهگیری از ظرفیتهای مردمی امکانپذیر نخواهد بود.
وی با اشاره به ظرفیتهای موجود در روستاها افزود: دهیاران بهعنوان نزدیکترین مدیران محلی به مردم، نقش مهمی در اجرای برنامههای مدیریت منابع آب دارند و میتوان از توان و ظرفیت آنان برای تحقق اهداف این حوزه بهره گرفت.
نوچهناسار بیان کرد: آبداران نیز به دلیل ارتباط مستقیم با مسائل حوزه آب، از مهمترین حلقههای مدیریت مصرف در روستاها محسوب میشوند و حضور مؤثر آنان میتواند نقش تعیینکنندهای در کاهش مشکلات ناشی از کمآبی داشته باشد.
وی تأکید کرد: استفاده از ظرفیت دهیاران و آبداران باید با هدف جلوگیری از هدررفت منابع آب، ارتقای فرهنگ مصرف صحیح و افزایش آگاهی عمومی بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
فرماندار دامغان: پیشگیری، مؤثرتر و کمهزینهتر از مقابله با بحران است
فرماندار دامغان، اظهار داشت: تجربه نشان داده است که پیشگیری همواره نسبت به مقابله با بحران، هزینه کمتر و اثربخشی بیشتری دارد و باید این رویکرد در تمامی برنامههای مدیریت منابع آب دنبال شود.
او افزود: آموزش مستمر، فرهنگسازی و جلب مشارکت فعال مردم در روستاها از مهمترین راهکارهایی است که میتواند از شکلگیری بسیاری از تنشها و خسارتهای ناشی از کمآبی جلوگیری کند.
نوچهناسار خاطرنشان کرد: همراهی مردم و استفاده از ظرفیت جوامع محلی، زمینه اجرای موفق برنامههای مرتبط با مدیریت منابع آب را فراهم کرده و پایداری این اقدامات را افزایش میدهد.
همافزایی دستگاهها و مشارکت مردمی؛ رمز موفقیت مدیریت آب
وی با اشاره به ضرورت همکاری میان دستگاههای مختلف عنوان کرد: همافزایی میان دستگاههای اجرایی، نهادهای امدادی و تشکلهای مردمی، لازمه اجرای مؤثر برنامههای مدیریت منابع آب و مقابله با چالشهای ناشی از کمآبی است.
فرماندار دامغان، ادامه داد: اجرای طرحهایی همچون پروژه صلح آبی میتواند ظرفیت جوامع محلی را برای مواجهه با بحرانهای آبی افزایش داده و زمینه حفاظت بهتر از منابع حیاتی آب را فراهم کند.
«پروژه صلح آبی»؛ الگویی برای افزایش تابآوری روستاها
وی تصریح کرد: افزایش تابآوری روستاها در برابر تنشهای آبی، نیازمند مشارکت مستمر مردم، برنامهریزی منسجم و تعامل همه بخشهای مسئول است تا مدیریت منابع آب با رویکردی پایدار دنبال شود.
بحران آب در ایران امروز دیگر تنها یک چالش زیستمحیطی نیست، بلکه به یکی از مهمترین مسائل راهبردی کشور در حوزه امنیت غذایی، توسعه پایدار، اقتصاد و حتی امنیت اجتماعی تبدیل شده است.
بر اساس گزارش مؤسسه منابع جهانی (WRI)، ایران در زمره کشورهایی با «تنش آبی بسیار شدید» قرار دارد و بخش قابل توجهی از منابع آب تجدیدپذیر خود را مصرف میکند؛ وضعیتی که در کنار تداوم خشکسالی، کاهش بارندگی، افت سطح آبهای زیرزمینی و افزایش تقاضا، ضرورت اصلاح شیوههای حکمرانی آب را بیش از گذشته نمایان ساخته است.
در چنین شرایطی، تجربههای داخلی و بینالمللی نشان میدهد عبور از بحران آب تنها با اجرای پروژههای عمرانی، توسعه زیرساختها یا انتقال آب امکانپذیر نیست، بلکه موفقیت این برنامهها به میزان مشارکت مردم و نهادهای محلی وابسته است.
از همین رو، رویکرد (مدیریت مشارکتی آب) در سالهای اخیر به یکی از محورهای اصلی سیاستگذاری در حوزه منابع آب تبدیل شده و آموزش، فرهنگسازی، مسئولیتپذیری اجتماعی و استفاده از ظرفیت جوامع محلی به عنوان مکمل اقدامات فنی مورد توجه قرار گرفته است.
در این میان، دهیاران و آبداران به دلیل ارتباط مستمر با روستاییان، شناخت دقیق از مسائل محلی و حضور میدانی در مدیریت منابع آب، از مهمترین سرمایههای اجتماعی برای اجرای سیاستهای مدیریت مصرف و کاهش هدررفت آب به شمار میروند.
بهرهگیری از این ظرفیت علاوه بر کاهش هزینههای اجرایی، میتواند اعتماد عمومی را افزایش داده و زمینه اجرای موفقتر برنامههای سازگاری با کمآبی را فراهم کند.
استان سمنان در مسیر تقویت حکمرانی محلی منابع آب
برای استانی مانند سمنان که به دلیل اقلیم خشک، افت منابع آب زیرزمینی و وابستگی بخش مهمی از اقتصاد آن به کشاورزی، بیش از سایر مناطق با محدودیت منابع آبی مواجه است، تقویت مشارکت مردمی و همافزایی میان فرمانداریها، دهیاریها، شرکتهای آب، جمعیت هلالاحمر و تشکلهای مردمی ضرورتی انکارناپذیر محسوب میشود.
صلح آبی؛ گامی به سوی آیندهای پایدار برای روستاهای کمآب
در همین چارچوب، اجرای «پروژه صلح آبی» را میتوان گامی عملی در مسیر تغییر الگوی حکمرانی آب از مدیریت متمرکز به مدیریت مشارکتی دانست؛ رویکردی که در صورت تداوم آموزش، فرهنگسازی، پایش مستمر و حمایت دستگاههای اجرایی، میتواند ضمن افزایش تابآوری جوامع روستایی، الگویی موفق برای سایر شهرستانهای استان سمنان و مناطق کمآب کشور باشد و نقش مؤثری در صیانت از منابع آبی و کاهش آثار بحران کمآبی ایفا کند.
انتهای پیام/363/