به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، "گنادی گاتیلوف"، نماینده دائم روسیه در دفتر سازمان ملل و دیگر نهادهای بینالمللی در ژنو، در گفتوگو با روزنامه «ایزوستیا»، چاپ مسکو، هشدار داده است که افزایش تعداد کشورهای مشارکتکننده در برنامههای هستهای ناتو، خطر رویارویی مستقیم بین قدرتهای هستهای را افزایش میدهد.
این دیپلمات روس تأکید کرد که رفتار غیرمسئولانه اعضای ناتو در حوزه هستهای، آسیب جبرانناپذیری به رژیم جهانی عدم گسترش سلاحهای هستهای وارد میکند و در عین حال، خطرات راهبردی، از جمله احتمال رویارویی مستقیم قدرتهای هستهای را بهطور قابل توجهی افزایش میدهد.
گاتیلوف یادآور شد که فنلاند و لهستان هماکنون بهصورت عملی در مأموریتهای مشترک هستهای ناتو مشارکت داشته و نیروهای متعارف خود را برای عملیات پشتیبانی در اختیار این ائتلاف قرار دادهاند. به گفته وی، این دو کشور اکنون در حال بررسی صدور مجوز برای ترانزیت و استقرار سلاحهای هستهای آمریکا و فرانسه در خاک خود هستند. در عین حال، استقرار چنین سلاحهایی در خاک کشورهای رسماً غیرهستهای، امنیت آنها را افزایش نخواهد داد، بلکه تنها تهدیدهای اضافی ایجاد خواهد کرد.
گاتیلوف افزود: «اروپا در فضای روسیههراسی، هرچه بیشتر در مسیر تشدید تنش حرکت میکند و دامنه کشورهایی را که در طرحهای مختلف "بازدارندگی هستهای گسترده" مشارکت دارند، گسترش میدهد. ناتو مدتهاست خود را یک ائتلاف هستهای معرفی کرده و اروپا نیز همچنان به دنبال وارد کردن شکست راهبردی به روسیه است. در چنین شرایطی، قرار گرفتن لیتوانی، استونی یا هر کشور دیگری که رهبران آن دشمنی آشکاری با روسیه دارند، در این فهرست جای تعجب ندارد.»
نماینده روسیه اشاره کرد که طرف روسی بهطور مستمر این موضوع را در مجامع تخصصی چندجانبه، از جمله کنفرانس خلع سلاح ژنو، مطرح کرده و نسبت به پیامدهای خطرناک رفتار اعضای ناتو در حوزه هستهای هشدار داده است.
روزنامه «ایزوستیا» در ادامه نوشته است: تمامی کشورهای عضو ناتو در نزدیکی مرزهای روسیه، برای پذیرش تسلیحات هستهای یا زیرساختهای مرتبط با آن اعلام آمادگی کردهاند. دو جمهوری لیتوانی و لتونی در تاریخ 15 جولای رسماً اعلام کردند قصد دارند نیروهای بازدارندگی هستهای را در خاک خود مستقر کنند. برای اجرای این تصمیم، پارلمان لیتوانی باید ممنوعیت استقرار سلاحهای کشتار جمعی را از قانون اساسی این کشور حذف کند، اقدامی که تاکنون 50 نماینده پارلمان پیشنهاد آن را ارائه کردهاند. در مقابل، قانون اساسی لتونی چنین ممنوعیتی ندارد.
علاوه بر این جمهوری استونی نیز آمادگی خود را برای پذیرش هواپیماهای کشورهای متحد، از جمله جنگندههای اف-35 با قابلیت حمل سلاح هستهای اعلام کرده است. لهستان نیز در تلاش است نقش پررنگتری در سامانه بازدارندگی هستهای ناتو ایفا کند. فنلاند هم چند هفته پیش ممنوعیتی را که از سال 1987 درباره ورود، ترانزیت و استقرار تسلیحات هستهای برقرار بود، لغو نمود. اگرچه این اقدام به معنای استقرار قطعی این سلاحها در خاک فنلاند نیست، اما تمامی موانع قانونی برای چنین اقدامی را برطرف میکند.
مجموعه این تحولات نشان میدهد که شمار فزایندهای از کشورهای اروپایی در عمل برای پیوستن به سازوکار برنامهریزی هستهای ناتو گام برمیدارند.
ناتو چگونه اعضایش را در مأموریتهای هستهای مشارکت میدهد
در حال حاضر، همه کشورهای عضو ناتو از لحاظ سیاسی تحت چتر بازدارندگی هستهای این ائتلاف قرار دارند، ولی میزان مشارکت آنها در این سازوکار یکسان نیست. برخی کشورها تنها در رایزنیها و برنامهریزیهای هستهای حضور دارند، در حالی که برخی دیگر زیرساختهای نظامی خود، از جمله فرودگاهها، سامانههای پدافند هوایی، هواپیماهای شناسایی، سوخترسان و جنگندههای اسکورت را در اختیار این مأموریتها قرار میدهند.
سطح بالاتری از مشارکت، شامل آمادهسازی هواپیماها و خدمه نظامی کشورهای عضو برای اجرای مأموریتهای هستهای است. بالاترین سطح نیز به استقرار بمبهای هستهای آمریکا در خاک کشورهای عضو اختصاص دارد، هرچند کنترل این تسلیحات همچنان فقط در اختیار ایالات متحده باقی مانده است.
بر این اساس، نخستین گام در جناح شرقی ناتو ممکن است نه استقرار خود تسلیحات هستهای، بلکه استقرار هواپیماهای دومنظوره، بهویژه جنگندههای اف-35 باشد. این جنگندهها قادرند هم از تسلیحات متعارف و هم از بمبهای هستهای بی 61-12 استفاده کنند.طبق برآوردهای منتشره، در حال حاضر حدود 100 بمب بی61-12 در شش پایگاه نظامی در بلژیک، آلمان، ایتالیا، هلند و ترکیه نگهداری میشود.
در میان اعضای ناتو، علاوه بر آمریکا، تنها انگلیس و فرانسه دارای نیروهای هستهای مستقل هستند. بازدارندگی هستهای لندن بر زیردریاییهای مجهز به موشکهای تریدنت استوار است و فرانسه نیز از زیردریاییها و جنگندههای رافائل برای این منظور استفاده میکند. در شرایطی که واشنگتن ضرورت تأمین یکجانبه امنیت اروپا را زیر سؤال برده، امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه طرح «بازدارندگی هستهای پیشرو» را با محوریت پشتیبانی از توان هستهای فرانسه مطرح کرده است.
در همین چارچوب، انگلستان، آلمان، لهستان، هلند، بلژیک، یونان، سوئد، دانمارک و سپس نروژ نیز به رایزنیها با پاریس پیوستهاند و از فنلاند نیز برای مشارکت در این گفتوگوها دعوت شده است. به اعتقاد کارشناسان، گسترش این زیرساختها رژیم عدم گسترش را تضعیف کرده و کشورهای میزبان را به اهداف بالقوه در صورت بروز درگیری تبدیل میکند.
واسیلی کلیموف، پژوهشگر مرکز امنیت بینالمللی مؤسسه اقتصاد جهانی و روابط بینالملل آکادمی علوم روسیه هشدار داده که خطر اصلی در گسترش تدریجی شمار کشورهایی است که در عملیات هستهای مشارکت داده میشوند. به گفته وی، کشورهایی که حاملهای تسلیحات هستهای یا خود این تسلیحات در خاک آنها مستقر شود، در صورت بروز درگیری، از نظر تئوریک میتوانند به اهداف حملات نظامی تبدیل شده و درگیر یک رویارویی هستهای بین قدرتهای اصلی شوند.
انتهای پیام/