به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در روزهای گذشته، مراسم تشییع پیکر قائد شهید امت، حضرت امام خامنهای(ره) که در پی حمله مشترک اشقالاشقیا اسرائیل کودک کش و آمریکای جنایتکار در دهم ماه رمضان به شهادت رسید، در شهرهای تهران، قم، مشهد و همچنین شهرهای نجف و کربلای عراق برگزار شد. حضور گسترده اقشار مختلف جامعه، همراه با فضای اندوه، وفاداری و تجدید بیعت، نشان میداد که این مراسم تنها یک آیین سوگواری نبود، بلکه نمادی از همبستگی، انسجام و استمرار یک مسیر فکری و سیاسی به شمار میرفت. شرکتکنندگان با حضور خود ضمن ادای احترام به رهبر شهید، بر پایبندی به آرمانهای اسلام و انقلاب تأکید کرده و با رهبر عزیزمان امام سید مجتبی خامنهای تجدید بیعت کردند.
از همین رو، این رخداد را میتوان از ابعاد گوناگون سیاسی، اجتماعی و ژئوپلیتیکی مورد بررسی قرار داد. نخست، از منظر سیاسی و نمادین، حضور گسترده مردم بیانگر میزان نفوذ اجتماعی و جایگاه رهبری در میان بدنه جامعه بود. چنین حضوری، افزون بر ایجاد انسجام داخلی، پیامی روشن برای افکار عمومی منطقه و جهان محسوب میشود؛ پیامی که نشان میدهد سرمایه اجتماعی یک جریان سیاسی و فکری، با فقدان رهبر آن از میان نمیرود و میتواند در قالب مشارکت مردمی استمرار یابد.
از منظر ژئوپلیتیک، این مراسم صرفاً یک تشییع نبود، بلکه رخدادی در پیوند میان جغرافیا، قدرت و سیاست به شمار میرفت.
برگزاری همزمان مراسم در تهران به عنوان مرکز سیاسی، قم و مشهد به عنوان مراکز مذهبی و نیز نجف و کربلا به عنوان شهرهای اثرگذار جهان تشیع، نشاندهنده شکلگیری نوعی جغرافیای فراملی بود که فراتر از مرزهای رسمی دولتها معنا پیدا میکند. این موضوع بیانگر آن است که برخی جریانهای فکری و مذهبی، علاوه بر حوزه ملی، در گسترهای فراتر از مرزهای سیاسی نیز دارای نفوذ و اثرگذاری هستند.
از سوی دیگر، این حضور گسترده بر محاسبات راهبردی بازیگران خارجی نیز تأثیرگذار است. در تحلیلهای ژئوپلیتیکی، یکی از اهداف حذف رهبران سیاسی یا مذهبی، ایجاد تضعیف در ساختار و کاهش انسجام اجتماعی است، اما زمانی که چنین اقدامی با واکنش گسترده مردمی همراه میشود، این تصور با چالش مواجه شده و نشان میدهد که پایداری یک ساختار، تنها به یک فرد وابسته نیست، بلکه بر شبکهای از باورها، هویت جمعی و مشارکت اجتماعی استوار است.
بُعد دیگر این رخداد، استمرار پیوندهای منطقهای است. برگزاری مراسم در عراق و حضور گسترده مردم در شهرهای مذهبی این کشور، نشان میدهد که روابط فرهنگی، مذهبی و اجتماعی میان ملتهای منطقه همچنان از ظرفیت بالایی برخوردار است. این موضوع از منظر سیاسی نیز بیانگر تداوم ارتباطات و همگرایی میان جریانهای همسو در منطقه است و نشان میدهد که این پیوندها محدود به یک شخصیت نبوده، بلکه بر پایه باورها و اهداف مشترک شکل گرفتهاند.
در نهایت، این مراسم را میتوان فراتر از یک آیین تشییع دانست. این رویداد از یک سو جلوهای از همبستگی اجتماعی و سرمایه فرهنگی بود و از سوی دیگر، حامل پیامهایی سیاسی و ژئوپلیتیکی در سطوح داخلی، منطقهای و بینالمللی به شمار میرفت. حضور گسترده مردم در شهرهای مختلف ایران و عراق نشان داد که رخدادهای بزرگ اجتماعی، علاوه بر جنبههای عاطفی و مذهبی، میتوانند در معادلات سیاسی و راهبردی نیز تأثیرگذار باشند و به عنوان نمادی از انسجام، تداوم و پایداری یک جریان فکری و اجتماعی مورد توجه تحلیلگران قرار گیرند.
فاطمه معتمدی
انتهای پیام/