حجت الاسلام دکتر مهدی امیدی، عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره)، در گفتوگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم به تبیین منطق تحول انقلابی در اندیشه رهبر شهید انقلاب پرداخت و گفت: این مبحث در سه سطح چیستی، چرایی و چگونگی قابل تشریح است که هر یک از این سطوح، دو بخش فردی و اجتماعی را در بر میگیرد.
چیستی تحول انقلابی در سطح فردی/ انقلاب اسلامی حاصل تحول درونی مردم بود
وی در توضیح چیستی تحول انقلابی در سطح فردی تصریح کرد: در اندیشه رهبر شهید انقلاب، تحول انقلابی در فرد به این معنا است که انسان در عرصه بینش، نگرش و رفتار خود بر اساس ارزشهای اسلامی و انقلابی، تحول ایجاد کند؛ از خودسازی گرفته تا خداشناسی و جهاد با نفس که حاصل آن میشود تربیت انسان انقلابی مؤمن که دارای بصیرت، شجاعت، اخلاص و تعهد عملی است.
عضو هیأت علمی مؤسسه امام خمینی با بیان اینکه انقلاب اسلامی حاصل تحول درونی و بنیادین در نگاه، انگیزه و عمل مردم بود، افزود: اساس هر تحول اجتماعی، همین تحول فردی و اخلاقی است از این رو امامین انقلاب بارها بر اهمیت تزکیه نفس و تقوا در نیروهای انقلابی تأکید کردهاند؛ یک مدیر و کنشگر زمانی موفق است که پیش از تحول جامعه، ابتدا به فکر تحول خود باشد و مهمترین عامل تحول هم پیوند مستمر با خداوند، ایمان و عمل صالح است.
چیستی تحول اجتماعی / عدالت؛ هدف اصلی تحول اجتماعی
حجت الاسلام امیدی ابراز کرد: تحول اجتماعی به معنای تغییر تدریجی و بنیادین در ساختارها، نهادها، روابط و فرهنگ جامعه به سمت ارزشهای اسلامی و آرمانهای انقلابی است که از فرد شروع شده ولی در سطح کلان خود را نشان می دهد(حرکت از یک جریان سکولار به سمت یک جامعه اسلامی و نهایتا تمدن نوین اسلامی). تحول انقلابی در عرصه اجتماعی یعنی رشد و پیشرفت جامعه اما نه پیشرفت غربزده بلکه جهاد برای تحقق فضائل و ارزشهای الهی (مانند عدالت) در جامعه.
وی با تأکید بر اینکه هر نوع تحولی باید در راستای تحقق عدالت و دستیابی به سعادت انسان باشد، افزود: هدف اصلی تحول اجتماعی، تحقق عدالت است؛ بنابراین پیشرفتی که به فساد یا افزایش شکاف طبقاتی بینجامد، پیشرفت انقلابی نیست. تحول اجتماعی انقلابی از دیدگاه رهبر شهید به معنای تغییر پارادایم محافظهکارانه در زندگی و تلاش برای داشتن یک چارچوب فکری و عملی انقلابی و جهادی برای پیشبرد جامعه به سمت آرمانهای انقلاب اسلامی است. در این نگاه، انقلاب یک رویداد تاریخ گذشته نیست بلکه جریانی مستمر و ناایستا است؛ یک سنخ شخصیتی است که سبب میشود انسان در عرصه ایمان، بصیرت، شجاعت، ساده زیستی، دشمنشناسی و... به عنوان یک کنشگر موفق ظاهر شود.
چرایی تحول فردی/ ایمان مستقر؛ سپر بلای فرد و جامعه
استاد حوزه علمیه در تبیین چرایی تحول فردی اظهار کرد: اولا تحول لازمه حرکت استکمالی انسان است از جهالت و غفلت به سمت آگاهی و بصیرت و از بیانگیزگی و رخوت به سمت انگیزه قوی و پشتکار است، ثانیا تحول، لازمه اختیار و انتخاب انسان است؛ از این رو تحول انقلابی در هر فرد که با اصلاح نفس آغاز میشود، برای اصلاح جامعه دینی انقلابی، یک ضرورت است.
حجت الاسلام امیدی درباره چرایی تأکید بر انقلابی بودن تحول گفت: تحول درونی، مقدمه تحول جامعه است؛ رهبر شهید آیه شریفه«إِنَّ اللّهَ لاَ يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُواْ مَا بِأَنْفُسِهِمْ» را قانون اساسی برای تحول میدانست. از سوی دیگر در ضرورت استحکام درونی هر فرد در برابر طوفان انحرافات و آسیبهای ناشی از تهاجم دشمن تردیدی نیست؛ ایمان مستقر و مستحکم، سپر بلای فرد و جامعه است. تعهد درونی افراد به ارزشهای انقلابی، لازمه پایداری انقلاب اسلامی است اگر انقلابها بر دوش انسانهای تحولخواه و متعهد نباشند، از بین میروند بنابراین تحول فردی، ضمانت بقای انقلاب اسلامی(تحول اجتماعی) است.
چرایی تحول اجتماعی / حرکت انقلابی به تحول اجتماعی شتاب و جهت میدهد
وی در توضیح چرایی تحول اجتماعی خاطرنشان کرد: تحول اجتماعی فی نفسه یک ضرورت است چون جامعه راکد مانند برکه، یا راکد و خشک میشود یا انواع آفات در آن رشد مییابد و انسانها تباه میشوند؛ البته تحول در جامعه اسلامی به سمت ارزشهای متعالی انسانی و الهی و فضائل نجات بخش است.
عضو هیأت علمی مؤسسه امام خمینی، در تشریح چرایی انقلابی بودن تحول اجتماعی گفت: حرکت انقلابی شتابدهنده و جهتبخش به تحول اجتماعی است؛ انقلاب اسلامی آمد تا جامعه را به سمت ارزشهای متعالی انسانی و الهی سوق دهد. همچنین تحول جامعه و بیداری ملت، شرط اساسی مبارزه با نظام سلطه و استکبار است و سبب تقویت مقاومت ملی میشود چنانکه میبینیم پنج ماه حضور مردم در خیابان مانع سلطه دشمن بر کشور شده است. اگر بنا باشد الگوی مناسبی از جامعه دینی پیشرو، معقول و مقتدر برای جهان اسلامی ترسیم کنیم نیازمند جامعهسازی هستیم.
چگونگی تحول فردی
حجت الاسلام امیدی درباره چگونگی تحول فردی تصریح کرد: منظومه عملی رهبر شهید برای تحول فردی، خودشناسی و خداشناسی را پایه معرفت و تحول میداند. پایه دیگر نیز تزکیه نفس به عنوان اساس شکلگیری همه منازعات جهان است که از آن به جهاد اکبر یاد میشود زیرا تا انسان در این مبارزه(میان جنود عقل و جنود جهل) نتواند بر خود غلبه نکند، در جامعه نیز نمیتواند یک نیروی انقلابی و تحولآفرین باشد .
چگونگی تحول اجتماعی/ تمدنسازی؛ غایت تحولات اجتماعی
وی، کسب علم و بینش، عمل صالح و تثبیت رفتار انقلابی را دیگر لوازم تحول فردی برشمرد و افزود: هرچه رفتار انسان به سمت رفتارهای انسانی و الهی حرکت کند، در جامعه اثرگذارتر خواهد بود. در تحول اجتماعی نیز به ترتیب انقلاب(در ساحتهای مختلف اجتماعی)، ایجاد نظام و ساختارهای سیاسی بر اساس اندیشه اسلامی انقلابی، تشکیل دولت اسلامی (که تمام همت خود را بر عدالت و حرکت بر اساس مفاد قانون گذاشته و زمینه مشارکت مردم را فراهم کند)، جامعه اسلامی(بروز و ظهور پیشرفت به سمت فضائل در متن جامعه و سپردن امور به دست مردم به واسطه حلقههای میانی همچون بسیج، گروههای جهادی، تشکلهای مردمی و ... که موتور تحول اجتماعی هستند) و تمدنسازی مطرح است.
عدالت، فقط توزیع یارانه نیست
استاد حوزه علمیه با بیان اینکه از دیدگاه رهبر شهید، انقلاب، حرکتی فرآیندی است نه یک پدیده که منحصر به یک برهه زمانی باشد، افزود: این فرآیند ابعاد مختلف همچون سبک زندگی، خانوادهمحوری، اقتصاد، سادهزیستی، علمآموزی و.. را در برمیگیرد؛ مردم باید از اطلاعات ناقص مجازی به سمت فهم درست و عمیق حرکت کنند. همچنین برخلاف تصور برخی مسئولین، عدالت فقط توزیع یارانه نیست؛ بلکه شامل توزیع قدرت، امکانات و فرصتهای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و ... میشود.
حجت الاسلام امیدی یادآور شد: تمدنسازی، غایت تحولات اجتماعی است؛ اینکه همه ابعاد زندگی اعم از فرهنگ، اقتصاد، سیاست، روابط بین الملل و ... بر اساس ارزشهای اسلامی تنظیم شود و ایران به عنوان قدرت بزرگ فرهنگی تمدنی در جهان ظاهر شود که این خود زمینهساز حکومت جهانی مهدوی خواهد بود؛ یکی از ابزارهای تحقق این مهم، مدیران جهادی و مردمی، با بصیرت، دشمنشناس است.
تحول انقلابی، یک پروژه سطحی یا سیاسی نیست
وی با بیان اینکه در مجموع، تحول انقلابی یک کل به هم پیوسته شامل فرد و جامعه است که به صورت موازی و همافزا پیش میروند، ابراز کرد: جامعه بستر کمال هر فرد است؛ فرد تحولیافته در جامعه تحولیافته به کمال میرسد نه جامعهای راکد. تمدن اسلامی هم فرد را به قرب الهی میرساند و هم جامعه را از عدالت و معنویت برخوردار میکند. بر این اساس تحول انقلابی، یک پروژه سطحی یا سیاسی نیست بلکه پروژهای وجودی و تمدنی است که از عمق جان افراد تا افق تاریخ امتداد دارد.
عضو هیأت علمی مؤسسه امام خمینی، شعارزدگی و انفعال عملی و نیز عدم استفاده از جوانان انقلابی خوشفکر را دو آفت مهم برای تحقق تحول انقلابی معرفی و تصریح کرد: در عین حال میان این دو، اولویت با رفع موانع حضور است چون جنبههای رفتاری انسان ها وقتی به ثمر مینشیند که موانع رفع شده باشد.
تا وضع مطلوب فاصله زیادی داریم
حجت الاسلام امیدی در ارزیابی کارنامه تحول انقلابی کشور گفت: هنوز فاصله زیادی با ایدهآل داریم؛ لازم است نیروهای انقلابی ما حقیقتا تشکیلاتی، سازمانیافته و دغدغهمند پای کار باشند در حالی که اینطور نیست و آنجا که باید تحول ایجاد شود مثل تحول فرهنگی جامعه)، کمتر حضور دارند از این رو با وجود این همه دستگاههای متعدد فرهنگی، کارنامه موفق فرهنگی نداشتهایم.
وی افزود: در عرصه سیاسی نیز باید برای گفتمانسازی و کادرسازی تلاش میکردیم ولی کوتاهی شده است؛ به همین دلیل رهبر شهید انقلاب بر جهاد تبیین برای معرفی ظرفیتهای انقلاب، کاستیها، کارشنکنیهای دشمن و ...تأکید داشتند. البته گفتمانسازی صرفا به بیان نیست بلکه صورتبندی هم لازم دارد؛ ایجاد گروههایی برای بحثهای معرفتی، ایجاد تشکیلات، فعالیتهای جهادی فکری و انگیزشی و هیأتهای مذهبی از روشهای گفتمانسازی هستند.
خبرنگار: زهرا شریعتی
انتهای پیام/