سیدمجید میررکنی، عضو هیئت مدیره انجمن هواشناسی ایران در گفتوگو با خبرنگار تسنیم از شیراز، با اشاره به بررسیهای جدید درباره وضعیت اقیانوس آرام اظهار کرد: نشانهها از آن حکایت دارد که پدیده النینو در سال 1405 ممکن است از یک نوسان معمول اقلیمی فراتر رفته و به سمت شکلگیری یک «اَبَر النینو» حرکت کند؛ رخدادی که میتواند نیمه دوم سال، ایران، خاورمیانه و بخشهایی از آسیای میانه را با نوسانهای جدی دمایی و بارشی مواجه کند.
وی توضیح داد: چرخه «انسو» یا ENSO یکی از مهمترین عوامل تغییرپذیری اقلیم زمین است که از برهمکنش اقیانوس و جو شکل میگیرد و در دو فاز اصلی النینو و لانینا بروز میکند. در فاز گرم، آبهای اقیانوس آرام مرکزی و شرقی گرمتر از معمول میشوند و این تغییر، الگوهای آبوهوایی مناطق مختلف جهان را تحت تأثیر قرار میدهد؛ در فاز سرد یا لانینا نیز روندی معکوس رخ میدهد.
عضو هیئت مدیره انجمن هواشناسی ایران و مشاور و مجری راهبردهای مدیریت تغییر اقلیم، افزود: نگرانی اصلی درباره وضعیت پیشرو تنها به افزایش دمای سطح اقیانوس مربوط نیست، بلکه گرما به لایههای زیرسطحی نفوذ کرده و در ستون آب تثبیت شده است. این شرایط نشان میدهد سامانه انرژی لازم برای تداوم و تشدید اثرات خود را دارد. همزمان، شاخصهای جوی نیز حاکی از آن است که جو در حال واکنش به این گرمایش است؛ واکنشی که معمولاً آغاز مرحله اثرگذاری جدی بر دما، بارش و مسیر سامانههای جوی محسوب میشود.
عضو هیئتمدیره انجمن هواشناسی ایران تأکید کرد: برای مدیران و سیاستگذاران، النینو صرفاً یک موضوع علمی نیست، بلکه مسئلهای مرتبط با حکمرانی، تابآوری، پادشکنندگی و آمادگی ملی است.
چشمانداز گرما و بارش در منطقه
میررکنی با اشاره به پیامدهای احتمالی این پدیده برای ایران و خاورمیانه گفت: در ماههای گرم سال، بخش بزرگی از منطقه با دماهای بالاتر از نرمال و افزایش تبخیر مواجه خواهد شد؛ شرایطی که بهطور مستقیم بر منابع آب، تقاضای برق، سلامت عمومی و عملکرد بخش کشاورزی اثر میگذارد.
وی ادامه داد: با ورود به پاییز و زمستان، احتمال بینظمیهای بارشی و حتی وقوع بارشهای شدید و سیلابی افزایش مییابد. به این ترتیب، منطقه ممکن است در فاصلهای کوتاه از تنش گرمایی به خطر بارشهای ناگهانی و سنگین منتقل شود.
ضرورت آمادگی در بخشهای مختلف
مشاور و مجری راهبردهای مدیریت تغییر اقلیم، کشاورزی، صنعت و زندگی شهری و روستایی را از مهمترین حوزههای متأثر از این شرایط دانست و گفت: در بخش کشاورزی باید الگوی کشت، زمانبندی آبیاری و آمادگی برای نوسانهای شدید دما و بارش بازنگری شود.
وی افزود: صنایع نیز باید مدیریت مصرف آب و انرژی و آمادگی برای اختلالهای احتمالی در زنجیره تأمین را در دستور کار قرار دهند. در مناطق شهری و روستایی نیز توجه به سلامت گروههای حساس، آمادگی در برابر موج گرما و هوشیاری نسبت به سیلابهای ناگهانی ضروری است.
میررکنی تصریح کرد: دستگاههای اجرایی، استانداریها، مدیریت بحران، وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی و نهادهای شهری باید از هماکنون سناریوهای مختلف اقلیمی را در برنامهریزیهای خود لحاظ کنند.
وی پایش مستمر پیشبینیهای فصلی و کوتاهمدت، تقویت آمادگی زیرساختی برای بارشهای ناگهانی و سیلابی، مدیریت پیشدستانه منابع آب و انرژی و اطلاعرسانی عمومی بر پایه دادههای رسمی و معتبر را از مهمترین اقدامات مورد نیاز برشمرد.
پیشبینیهای کوتاهمدت؛ مبنای اقدام اجرایی
عضو هیئت مدیره انجمن هواشناسی ایران با تأکید بر اهمیت پیشبینیهای کوتاهمدت عنوان کرد: هر چند مدلهای اقلیمی بلندمدت احتمال وقوع یک اَبَر النینو و بارشهای فرانرمال را بالا نشان میدهند، اما مکان دقیق و زمان وقوع سامانههای سیلآسا تنها از طریق مدلهای پیشبینی کوتاهمدت و روزانه، معمولاً در فاصله سه تا هفت روز پیش از رخداد، مشخص میشود.
وی گفت: تصمیمگیران اجرایی و مردم باید در ماههای آینده هشدارهای روزانه سازمان هواشناسی کشور را مبنای اقدام قرار دهند.
میررکنی در پایان خاطرنشان کرد: اَبَر النینوی سال 1405 میتواند یکی از مهمترین رخدادهای اقلیمی سالهای اخیر باشد. هر چند جزئیات آثار آن در ایران به شرایط منطقهای وابسته است، اما چشمانداز کلی از تابستانی گرمتر، پاییزی ناپایدارتر و زمستانی با ریسک بیشتر بارشهای شدید حکایت دارد؛ بنابراین اکنون زمان تصمیمگیری مبتنی بر داده، آمادگی پیشدستانه و هماهنگی بینبخشی است، نه انتظار.
انتهای پیام/424/