به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، هفته خبرنگار که از راه میرسد بهانهای میشود تا قلمهای بیقرار، دمی از هیاهوی خبرهای روزمره بیاسایند و به دنبال سوژهای برای تپشهای قلب سرزمینمان باشند؛ همزمان با این هفته به همت ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی، کولهبار سفر اصحاب رسانه به مقصدی بسته شد که نامش با «رنگ» عجین است؛ روستای «چنشت»؛ همانجا که انگار دستی غیبی، پالت رنگهای کویر را بر تن دیوارها و لباسهای مردمانش پاشیده است.
همین که قدم به بافت تاریخی روستا میگذاریم، گویی زمان در لایههای غبارآلود تاریخ ایستاده است، کوچههای باریک با دیوارهای کاهگلی بلند که دستهای پینه بسته پیرمردان روستا آنها را با عشق بالا بردهاند ما را به سفری در اعماق آرامش میبرد. نور آفتاب، مورب از میان سقفهای چوبی و نیمهباز کوچهها میگذرد و سایهروشنهای خیالانگیزی را روی زمین مینشاند.
اینجا، کوچه فقط راهی برای عبور نیست؛ کوچه، شناسنامه است و وقتی در میان کوچههای تنگ و باریک قدم میزنی، گاهی دیوارهها چنان به هم نزدیک میشوند که شانههایت به گرمی خشتهای قدیمی دیوار میخورد؛ همانجا که مردم چنشت به آن «کوچه آشتیکنان» میگویند؛ نامی پرمعنا که حتی نامش هم بوی صلح میدهد، کوچهای که اگر قهر بودی، ناچار بودی شانه به شانه دیگری بگذری و در آن تنگنای پر از عطر کاهگل، گره ابروها باز شود و لبخندی جانشین کینهها گردد.
میدانگاهی برای وصل
اما جذابیت چنشت تنها در کوچههای درهمتنیدهاش نیست، در قلب این معماری سنتی، میدانگاهی کوچکی خودنمایی میکند که سالهاست شاهد زیباترین صحنههای پیوند در این دیار است. جایی که مردمان روستا آن را برای روزهای شادی و عروسیها به یادگار گذاشتهاند، اینجا نه خبری از تالارهای پرزرق و برق شهری است و نه صدای موسیقیهای گوشخراش؛ اینجا، خشت و گل، تماشاگر رقص دستمالها و شنوندهی نوای سازهای محلیاند. میدانگاهی عروسی، جایی است که روح جمعی روستا در آن متبلور میشود؛ جایی که همه اهالی از کوچک تا بزرگ، در شادی جوانان روستا شریک میشوند و پیوند نوپا در محضر دیوارههای اصیل و استوار روستا متبرک میشود.
رنگهایی که با آدمی حرف میزنند
در چنشت رنگ فقط یک واژه نیست؛ یک سبک زندگی است، زنان روستا با لباسهای محلی پرنقش و نگار گویی باغی از گلهای محمدی را در دل کویر به حرکت درآوردهاند. تضاد رنگهای تند و زنده لباسها با رنگ خنثی و خاکستری خشتهای قدیمی، قابهایی را میسازد که هر عکاس و خبرنگاری را مسحور میکند.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی در این تور رسانه ای با طرحی ویژه از نقش رسانهها در نظام میراث فرهنگی سخن گفت و تأکید کرد:ما اعتقاد داریم که رسانه یکی از بازوهای توانمند توسعه گردشگری و یکی از رفیق توانمند ما در حفاظت از میراث فرهنگی و ترویج صنایع دستی است.
سید احمد برآبادی با تشبیهی جالب، ساختار میراث فرهنگی را به یک تیم فوتبال مانند کرد و گفت: اگر بخواهیم کارمان را به لحاظ ساختار و نظامی که دارد شبیه یک تیم فوتبال تشبیه کنیم، ما شرایط را فراهم میکنیم و گل را شما میزنید. این تفاوت کلیدی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با سایر دستگاههای مختلف است و در دستگاههایی دیگر، رسانهها بیشتر نقش انعکاس عملکردها را دارند ولی در اداره کل ما، رسانهها نقشی از انجام وظایف را بر عهده دارند.
وی تصریح کرد: یکی از مهمترین کارهای ما معرفی جاذبههای گردشگری است و این تنها با قلم توانمند اصحاب رسانه و با نگاه و تصویر هنرمندانه آنها محقق می شود.
رسانههای استان؛ یک گام جلوتر
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی با اشاره به عملکرد یکونیم سال اخیر رسانههای استان در سه حوزه مأموریتی (حفاظت، توسعه گردشگری، ترویج صنایع دستی)، گفت: در طول این یک سال و نیم، گزارشهایی که در فعالیتها با عزیزان تهیه شده و در وزارتخانه هم استاندارد است، شاید کمتر در ادارات دیگر دیده شده است و تعداد خبرهای چالشی یا خبرهایی که مورد واکاوی بیشتری قرار میگرفت، نشان میدهد که چقدر رسانههای ما در استان دیدگاه فرهنگی دارند و چقدر حتی از ما یک گام جلوترند.
برآبادی با تأکید بر نقش رسانه در حل تعارض منافع میراث فرهنگی، خالصانه و خاضعانه تشکر کرد: ما در حوزه میراث فرهنگی گاهی تعارض منافعی با مردم یا حتی با ادارات و نهادها داریم و این تعارض منافع را گاهی زبان شما تاثیرگذارتر از زبان ما بود و کاری که شما عزیزان انجام میدهید، بخش مهمی از حفاظت از میراث فرهنگی است؛ گاهی بهتر ورساتر از ما انجام میدهید. شاید چیزی که ما نتوانیم بگوییم، شما میگویید؛ جوری که ما نتوانیم بیان کنیم، شما تلقین میکنید.
چنشت؛ کاندیدای روستاهای جهانی گردشگری
وی به روند اقدامات برای ثبت جهانی چنشت اشاره کرد: چنشت روستایی است که از تقریباً سه و چهار سال گذشته شروع شده برای اینکه بتواند در فهرست روستاهای جهانی گردشگری قرار بگیرد و برای اینکه روستای هدف گردشگری باشد، سالهاست که در زمینه زیرساختهای گردشگری و معرفی روستا، اقدامات مختلفی توسط میراث فرهنگی و سایر دستگاهها انجام میشود.
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی گفت: ما در بیش از یک سال گذشته ابتدا آسیبشناسی کردیم که این روستاها چه نیازمندیهایی دارند و چه نواقصی وجود دارد، بر اساس بندهایی که سازمان جهانی مشخص کرده و سپس برنامهریزی کردیم.
برآبادی افزود: به زودی تابلوهای معرفی روستا نصب میشود که اقدام مهمی است و اقدامات بسیار زیاد دیگری که باید انجام بدهیم تا بتوانیم این روستاها را در این فهرست بگنجانیم.
تسهیلات قرضالحسنه؛ گامی نخستین
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی از تخصیص تسهیلات ارزانقیمت و قرضالحسنه برای سرمایهگذاری در گردشگری روستا خبر داد و گفت: این برای نخستین بار است ما در سالهای گذشته تسهیلات قرضالحسنه در روستا نداشتیم و حمایت میکنیم که گردشگری بتواند در روستا شکل بگیرد و اقتصاد روستا بر مبنای گردشگری به وجود بیاید.
برآبادی با انتقاد از رویکرد افرادی که جاذبههای مشابه خارجی را بر داخلی ترجیح میدهند، گفت: وقتی فردی به استانهای دیگر یا خارج از کشور میرود و چیزی میبیند که مشابه آن در داخل کشور ما وجود دارد، سعی میکند آنجا را پررنگتر و با لعاب بیشتری تعریف کند، در صورتی که ما بسیاری از این داشتهها را در استان خودمان بهترش را داریم؛ ولی معرفی و شناخته نشده است.
همچنین در حاشیه تور رسانهای اصحاب قلم به روستای چنشت نیز سید مهدی ابراهیمی، دبیر مجمع نمایندگان خراسان جنوبی با ادبیاتی متفاوت از «چنشت» سخن گفت؛ نه به عنوان یک نقطهی جغرافیایی بر روی نقشه بلکه به مثابهی یک «کلکسیون زنده» از تاریخ، فرهنگ و رمز و رازهای بشری که گویی تا به امروز در غبار فراموشی مانده بود.
خبرنگاران؛ نگهبانان خاطرات زمان
ابراهیمی با نگاهی متفاوت به اصحاب رسانه، آنان را «نگهبانان خاطرات زمان» و «امین لحظههای رفته» نامید و او با ادای احترام به همت ادارهکل میراث فرهنگی استان، خبرنگاران را «صدای دردهای خاموش کوچهها» توصیف کرد و گفت: در مقابل همت بالای شما و گوهر قلمتان که به خون دل جوشیده، سر تعظیم فرود میآورم.
چنشت؛ جایی که آسمان به زمین نزدیک میشود
دبیر مجمع نمایندگان خراسان جنوبی با اشاره به ظرفیتهای متنوع این روستا که آن را به یک «کلکسیون جاذبهها» تبدیل کرده، از رصدخانه «دکتر مجتهدی» در ارتفاعات منطقه یاد کرد و گفت: در 3 کیلومتری چنشت، جایی است که وقتی به سمت آسمان خیره میشوید، گویی ستارهچینی میکنید و این منطقه یکی از بهترین نقاط برای رصد ستارگان در ایران است.
وی با برشمردن آثار ملی منطقه، از سنگنگارههای «تنگل استاد» (متعلق به دوران پیش از پیدایش خط) تا غار اسرارآمیز «چهلدختر» سخن گفت؛ اثری که به گفته او، سندی از قدمت هزاران ساله این دیار است و در اوایل دهه 70، حتی حرمت و قداست خاصی در میان مردم محلی داشتند.
زبان رمز و آیینهای کهن
یکی از بخشهای سخنان ابراهیمی، اشاره به «زبان محلی» مردم چنشت بود؛ زبانی که از ترکیب فارسی کهن، عربی و واژگان خاص روستا شکل گرفته است؛ او با اشاره به نمادهای خاصی که اهالی برای بیان مفاهیم و مراودات اجتماعی خود دارند، آن را یک «کد ارتباطی» دانست که در هیچ مترجمی یافت نمیشود و ریشه در مراودات تاریخی علویان در این دره دارد.
وی همچنین به سبک زندگی و آیینهای عزاداری خاص مردم چنشت اشاره کرد و تأکید کرد: چنشت بیش از آنکه جاذبههای فیزیکی باشد، یک مکتب مردمشناسی است و آیینهای عروسی ما در سه شبانهروز و با حفظ پوشش سنتی، سکههای نقره عهد قاجار و موسیقی اصیل، روایتی از تاریخ جاری است.
از «بنرهای گلایه» تا «اقامتگاههای مدرن»
ابراهیمی از تلاشهای انجامشده برای برونرفت از مهجوریت گردشگری چنشت گفت و با یادآوری روزهایی که روستا حتی یک فضای اقامتی استاندارد نداشت و مهمانان تنها با گلایه اهالی مواجه میشدند، از اقدامات اخیر میراث فرهنگی و بنیاد دهیاری قدردانی کرد.
وی تصریح کرد: امروز با همت مدیرکل میراث فرهنگی و تیم تخصصیاش، 14 سوئیت گردشگری و خانه مسافر با استانداردهای سوئیسی آماده بهرهبرداری شده است و این تحول زیرساختی که با نگاه بلند استاندار و پیگیریهای مجمع نمایندگان همراه بود، نشان میدهد که چنشت از مظلومیت خارج شده است.
دبیر مجمع نمایندگان خراسان جنوبی در پایان با ابراز امیدواری برای ثبت جهانی این روستا، اظهار کرد: اگرچه در گذشته کمکاریهایی وجود داشت اما انصاف حکم میکند که امروز از اقدامات انقلابی و نتیجهمحور میراث فرهنگی استان تقدیر کنیم و این تابستان، آخرین فصلی است که چنشت بدون زیرساخت گردشگری میگذراند؛ آینده از آن این سرزمین رنگهاست.
ابراهیمی در پایان این نشست، ضمن دعوت دوباره از خبرنگاران برای حضور در مراسمهای سنتی و عروسیهای اصیل چنشت، ابراز امیدواری کرد که این حضور رسانهای، سرآغازی برای معرفی شایسته این گنجینه پنهان خراسان جنوبی در سطح ملی و بینالمللی باشد.
سخن پایانی...
این تور رسانهای تنها یک بازدید ساده نبود؛ سفر به ریشهها بود، دیدن این همه زیبایی در میان سنگلاخها و کوههای خراسان جنوبی به ما خبرنگاران یادآوری کرد که میراث ما تنها در موزهها خلاصه نمیشود؛ میراث ما همین «کوچههای آشتیکنان» است، همین «میدانگاههای عروسی» است و همین «رنگهایی» که هنوز در دل کوهستان، زنده و جاریاند.
در پایان این سفر، وقتی از «چنشت» فاصله میگرفتیم، کولهبارمان سنگینتر از قبل بود؛ نه از سوغاتیها، که از بار مسئولیت. حالا وظیفه ماست که این سرزمین رنگها را بیش از پیش به دیدگان غبارگرفته شهرنشینان بیاوریم تا شاید، لحظهای هم که شده، طعم اصالت را در کوچههایش تجربه کنند.
انتهای پیام/256