به گزارش خبرگزاری تسنیم، بازار جهانی انرژی در شرایطی قرار گرفته که شاخصهای مربوط به فرآوردههای نفتی سیگنال متفاوتی نسبت به قیمت نفت خام ارسال میکنند. بر اساس تحلیل منتشرشده در نشریه «The Merchant’s News»، سود حاصل از تبدیل یک بشکه نفت خام به گازوئیل اکنون به سطحی رسیده که از قیمت خود نفت خام بیشتر است؛ وضعیتی که نشاندهنده شدت گرفتن محدودیت عرضه فرآوردههای پالایشی است.
در بازار نفت، یکی از شاخصهای مهم برای سنجش سودآوری پالایشگاهها، Crack Spread یا «حاشیه سود پالایش» است. این شاخص اختلاف میان قیمت فرآوردههایی مانند بنزین و گازوئیل با قیمت نفت خام مورد استفاده برای تولید آنها را نشان میدهد.
بر اساس این گزارش، حاشیه سود پالایش گازوئیل به بالاترین سطح تاریخی رسیده و حاشیه سود بنزین نیز در نزدیکی رکوردهای تاریخی قرار دارد. به این ترتیب، آنچه اکنون در بازار انرژی کمیاب شده، لزوماً خود نفت خام نیست؛ بلکه ظرفیت تبدیل نفت به سوخت قابل مصرف است.
رکوردشکنی سود پالایشگاهها
این گزارش با اشاره به عملکرد شرکتهای بزرگ نفتی آمریکا، افزایش سودآوری بخش پالایش را یکی از نشانههای اصلی تغییر شرایط بازار میداند. «مایک ویرث»، مدیرعامل شورون، در تازهترین گزارش عملکرد این شرکت اعلام کرده است که پالایشگاههای این شرکت در آمریکا با نزدیک شدن به ظرفیت کامل، بالاترین میزان خوراکدهی در تاریخ خود را ثبت کردهاند.
بر اساس این گزارش، افزایش تولید پالایشگاهها به یکی از عوامل مهم رشد سود بخش پاییندستی شورون تبدیل شده است. این مسئله نشان میدهد در شرایط کنونی، ارزش اقتصادی در زنجیره نفت بیش از آنکه در استخراج نفت خام متمرکز باشد، در تبدیل نفت خام به فرآوردههای مورد نیاز بازار قرار گرفته است.
در واقع، پالایشگاهها در شرایطی از حاشیه سود بالایی برخوردار شدهاند که قیمت نفت خام در مقایسه با شدت بحران در بازار فرآوردهها رشد چندانی نکرده است.
چرا قیمت نفت آرام است اما سوخت گران میشود؟
یکی از نکات کلیدی این تحلیل، تفاوت رفتار بازار نفت خام و فرآوردههای نفتی است. بر اساس این گزارش، قیمت نفت پس از آغاز درگیریهای منطقهای افزایش یافت، اما سپس با افزایش احتمال پایان درگیریها و همچنین اتکا به ذخایر تجاری، ذخایر راهبردی و ورود برخی بشکههای نفت به بازار، از اوج خود فاصله گرفت.
از سوی دیگر، کاهش تقاضای چین برای نفت خام نیز به آرام ماندن بازار نفت کمک کرده است. چین که در ماههای گذشته اقدام به افزایش ذخایر نفتی و فعالیت پالایشگاههای خود کرده بود، در ادامه خرید نفت خام را کاهش داده و صادرات فرآوردههای نفتی خود را نیز محدود کرده است.
با این حال، آرامش نسبی بازار نفت خام به معنای برطرف شدن مشکلات بازار سوخت نیست.
هرمز، دریای سرخ و دریای سیاه؛ فشار همزمان بر زنجیره انرژی
این گزارش تأکید میکند که بازار جهانی انرژی همچنان تحت فشار اختلالات ژئوپلیتیکی قرار دارد. تداوم اختلال در تردد از تنگه هرمز، فشارهای موجود در مسیرهای دریای سرخ و همچنین مشکلات ایجادشده در دریای سیاه، زنجیره تأمین انرژی را با محدودیتهای متعددی مواجه کرده است.
در چنین شرایطی، حتی اگر نفت خام به اندازه کافی در بازار وجود داشته باشد، آسیب دیدن پالایشگاهها یا محدود شدن مسیرهای انتقال فرآورده میتواند موجب جهش قیمت بنزین و گازوئیل شود. به بیان دیگر، بازار اکنون بیش از آنکه با کمبود «بشکه نفت» مواجه باشد، با مشکل دسترسی به فرآورده پالایششده در مکان مناسب و زمان مناسب روبهرو است.
بنزین آمریکا رکورد زد
یکی از مهمترین نشانههای این وضعیت در بازار آمریکا مشاهده میشود. بر اساس دادههای مورد اشاره در این گزارش، میانگین قیمت بنزین در آمریکا به حدود 4.07 دلار به ازای هر گالن رسیده است؛ سطحی که برای این مقطع از سال بیسابقه توصیف شده است.
قیمت گازوئیل نیز به حدود 5.40 دلار در هر گالن نزدیک شده و در نزدیکی رکورد فصلی قرار دارد. این وضعیت در حالی رخ داده که یکی از اهداف اصلی سیاست انرژی آمریکا، پایین نگه داشتن قیمت سوخت برای مصرفکنندگان این کشور عنوان شده است.
در نتیجه، شکاف میان هدفگذاری سیاستی و واقعیت بازار سوخت افزایش یافته است؛ از یک سو تلاش میشود قیمت نفت و گاز برای مصرفکننده آمریکایی پایین بماند و از سوی دیگر، محدودیت ظرفیت پالایش و اختلالات زنجیره عرضه موجب افزایش قیمت فرآوردههای نهایی شده است.
نفت ارزان، سوخت گران؛ سیگنال مهم بازار انرژی
آنچه در شرایط فعلی اهمیت بیشتری دارد، تغییر محل فشار در زنجیره انرژی است. اگرچه قیمت نفت خام همچنان یکی از مهمترین شاخصهای بازار انرژی محسوب میشود، اما حاشیه سود پالایشگاهها نشان میدهد گلوگاه اصلی بازار در حال حاضر در مرحله پالایش و عرضه فرآورده قرار گرفته است.
در چنین شرایطی، کاهش قیمت نفت خام الزاماً به معنای کاهش قیمت بنزین و گازوئیل نیست. اگر ظرفیت پالایش محدود باشد، قیمت فرآوردهها میتواند حتی در شرایط ثبات یا کاهش قیمت نفت خام نیز افزایش یابد.
این مسئله همچنین میتواند پیامدهای تورمی قابل توجهی داشته باشد؛ چرا که افزایش قیمت گازوئیل و بنزین مستقیماً هزینه حملونقل، تولید و توزیع کالاها را افزایش میدهد.
از این منظر، رکورد حاشیه سود پالایش گازوئیل تنها یک شاخص مالی برای شرکتهای پالایشی نیست؛ بلکه میتواند نشانهای از تنگنای فیزیکی در بازار فرآوردههای نفتی و آغاز مرحله جدیدی از فشار بر قیمت انرژی و تورم جهانی باشد.
بر همین اساس، در شرایطی که بازار نفت خام نسبتاً آرام به نظر میرسد، رصد قیمت بنزین، گازوئیل و حاشیه سود پالایشگاهها میتواند تصویر دقیقتری از وضعیت واقعی بازار انرژی ارائه کند.
انتهای پیام/