خبرگزاری تسنیم ـ مینا صدیقیان؛ نظرآباد را اگر فقط از روی نقشه و خیابانهای امروز آن بشناسیم، بخش مهمی از داستان این شهرستان را ندیدهایم، چراکه زیر لایههای زندگی روزمره، نشانههایی از گذشتهای چند هزار ساله، میراثی صنعتی و فرهنگی و ظرفیتهایی قرار گرفته که هنوز آنطور که باید وارد زندگی امروز مردم نشدهاند.
از تپه اُزبکی تا موزه نساجی مقدم و از محوطههای تاریخی تا هنر دست هنرمندان، نظرآباد مجموعهای از داشتهها را کنار هم دارد که میتواند این شهرستان را از یک مقصد عبوری به نقطهای برای مکث، کشف و روایت تاریخ تبدیل کند. اما مسئله کمبود جاذبه نیست، بلکه فاصله میان «داشتن» و «استفاده کردن» از این ظرفیتهاست.
یک محوطه تاریخی زمانی میتواند گردشگر جذب کند که امکان بازدید، روایت، معرفی و درک اهمیت آن فراهم باشد و یک اثر تاریخی نیز زمانی از حصار گذشته بیرون میآید که بتواند با مخاطب امروز ارتباط برقرار کند. درست در همین نقطه است که موضوع موزهها، زیرساختهای گردشگری و نمایشگاههای صنایعدستی اهمیت پیدا میکند.
بازدید سرزده مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان البرز از اماکن تاریخی و گردشگری نظرآباد، این بار بیش از آنکه صرفاً یک بازدید اداری باشد، به فهرستی از مطالبات و برنامههایی انجامید که میتواند مسیر گردشگری شهرستان را تغییر دهد؛ از پیگیری اختصاص ساختمان موزه نساجی مقدم گرفته تا راهاندازی موزه محوطه تاریخی تپه ازبکی و احداث نمایشگاه صنایعدستی.
در نگاه مسئولان میراث فرهنگی، این ظرفیتها نباید جدا از یکدیگر دیده شوند. تپه اُزبکی، موزه، صنایعدستی و فضاهای گردشگری میتوانند حلقههای یک زنجیره باشند؛ زنجیرهای که اگر درست طراحی شود، هم تاریخ منطقه را برای گردشگر روایت میکند و هم سهم جامعه محلی، هنرمندان و فعالان گردشگری را از این جریان افزایش میدهد.
تپه اُزبکی صاحب موزه میشود؟
نادر زینالی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان البرز در بازدید سرزده از اماکن تاریخی و گردشگری نظرآباد گفت: نظرآباد از جمله شهرستانهایی است که مجموعهای از ظرفیتهای تاریخی، فرهنگی و گردشگری را در خود جای داده و لازم است این ظرفیتها با برنامهریزی مناسب از حالت بالقوه خارج شود و در مسیر توسعه گردشگری و معرفی هویت تاریخی منطقه مورداستفاده قرار گیرد.
وی مطرح کرد: توسعه گردشگری یک موضوع چندوجهی است و صرف برخورداری از آثار و محوطههای تاریخی برای رونق این حوزه کافی نیست، بلکه باید در کنار حفاظت و صیانت از میراث فرهنگی، برای ایجاد زیرساختهای موردنیاز، معرفی آثار، ایجاد فضاهای موزهای و فراهم کردن امکانات لازم برای حضور گردشگران نیز برنامهریزی شود.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان البرز افزود: بر همین اساس، مجموعه مدیریت شهری و دستگاههای مرتبط باید در کنار میراث فرهنگی برای تقویت زیرساختهای گردشگری نظرآباد اهتمام بیشتری داشته باشند. اگر ظرفیتهای موجود در شهرستان به شکل منسجم و هدفمند موردتوجه قرار گیرد، میتوان زمینه مناسبی برای معرفی جاذبههای تاریخی و فرهنگی منطقه فراهم کرد.
زینالی بیان کرد: باید از ظرفیتهای موجود برای ایجاد یک مجموعه گردشگری پویا و قابلاستفاده برای شهروندان و گردشگران بهره گرفت. اختصاص ساختمان موزه نساجی مقدم باید با جدیت دنبال شود. موزهها تنها محل نگهداری اشیای تاریخی نیستند بلکه میتوانند بهعنوان مراکز معرفی هویت فرهنگی، انتقال دانش و آشنایی نسل جدید با پیشینه تاریخی و فرهنگی هر منطقه نقشآفرینی کنند.
وی با اشاره به اهمیت ویژه تقویت فضاهای موزهای در نظرآباد توضیح داد: راهاندازی موزه محوطه تاریخی تپه ازبکی نیز باید موردتوجه قرار گیرد. ایجاد این موزه میتواند به معرفی بهتر ظرفیتهای تاریخی این محوطه و انتقال بخشی از داشتههای فرهنگی منطقه به بازدیدکنندگان کمک کند و شرایطی را فراهم آورد تا گردشگران با پیشینه تاریخی و فرهنگی این شهرستان بیشتر آشنا شوند.
میراث تاریخی نظرآباد در مسیر رونق گردشگری
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان البرز با بیان اینکه معرفی میراث فرهنگی بدون توجه به صنایعدستی کامل نخواهد بود، اظهار کرد: صنایعدستی بخشی از هویت فرهنگی هر منطقه است و ایجاد فضای مناسب برای معرفی و عرضه تولیدات هنرمندان میتواند در کنار فعالیتهای گردشگری و موزهای، زنجیرهای از ظرفیتهای فرهنگی شهرستان را شکل دهد.
زینالی با اشاره به اینکه احداث نمایشگاه صنایعدستی در شهر نظرآباد نیز از جمله موضوعاتی است که میتواند در معرفی توانمندیهای هنرمندان و صنعتگران منطقه مؤثر باشد، خاطرنشان کرد: ایجاد نمایشگاه صنایعدستی در کنار مجموعههای تاریخی و گردشگری میتواند به معرفی ظرفیتهای بومی نظرآباد کمک کند و فرصت بیشتری برای فعالیت هنرمندان و صنعتگران شهرستان فراهم آورد.
وی با تأکید بر ضرورت نگاه یکپارچه به توسعه گردشگری نظرآباد گفت: باید میان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی ارتباط مؤثری ایجاد و این سه حوزه در کنار یکدیگر دیده شوند. اگر محوطههای تاریخی، موزهها، فضاهای گردشگری و صنایعدستی در یک برنامه منسجم قرار گیرند، میتوان انتظار داشت که ظرفیتهای فرهنگی شهرستان بیش از گذشته در معرض دید قرار گیرد.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان البرز تصریح کرد: مجموعه اقداماتی که در زمینه توسعه مجموعه گردشگری نظرآباد، اختصاص ساختمان موزه نساجی مقدم، راهاندازی موزه محوطه تاریخی تپه اُزبکی و احداث نمایشگاه صنایعدستی دنبال میشود، میتواند گامی مؤثر در جهت معرفی ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی شهرستان باشد.
زینالی با تأکید بر اینکه باید برای تحقق این اهداف، هماهنگی و همکاری میان دستگاههای مسئول و مدیریت شهری افزایش یابد، بیان کرد: حفظ و معرفی میراث فرهنگی باید همزمان دنبال شود. نگاه ما این است که ظرفیتهای تاریخی و فرهنگی شهرستان نظرآباد به شکلی شایسته معرفی و مردم منطقه نیز بتوانند از این ظرفیتها بهرهمند شوند.
وی با بیان اینکه توسعه زیرساختهای گردشگری، تقویت موزهها و توجه به صنایعدستی، در کنار حفاظت از آثار تاریخی، میتواند مسیر مناسبی برای تقویت جایگاه نظرآباد در حوزه گردشگری استان البرز ایجاد کند، افزود: یکی از اولویتهای ما، شناسایی، ساماندهی و معرفی ظرفیتهایی است که میتواند نظرآباد را به مقصدی برای حضور گردشگران و علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ تبدیل کند.
تاریخ نظرآباد نیازمند روایت تازه است
احسان بلالی، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی نظرآباد نیز مطرح کرد: در این شهرستان، مجموعهای از ظرفیتهای تاریخی و فرهنگی وجود دارد که هر یک میتواند بخشی از هویت این منطقه را روایت کند، اما برای اینکه این ظرفیتها بتوانند در زندگی اجتماعی و فرهنگی مردم نیز نمود بیشتری پیدا کنند، باید برای آنها کاربری فرهنگی و گردشگری تعریف شود.
وی با اشاره به اینکه باید زمینه حضور مردم و گردشگران در این فضاها فراهم شود، عنوان کرد: نگاه ما در اداره میراث فرهنگی این است که آثار و محوطههای تاریخی صرفاً بهعنوان بنا یا یک محدوده تاریخی دیده نشوند، بلکه باید روایت مشخصی برای معرفی آنها وجود داشته باشد. گردشگر زمانی با یک اثر ارتباط برقرار میکند که بتواند درباره پیشینه، کارکرد و اهمیت آن اطلاعات مناسبی به دست آورد.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی نظرآباد با اشاره به اهمیت معرفی و روایتگری آثار در کنار حفاظت از آنها گفت: محوطه تاریخی تپه ازبکی از جمله ظرفیتهایی است که میتواند در برنامه گردشگری شهرستان جایگاه مشخصی داشته باشد. موضوع مهم در این زمینه، ایجاد شرایطی است که بازدیدکننده بتواند با اهمیت تاریخی محوطه و یافتههای مرتبط با آن ارتباط برقرار کند.
بلالی با بیان اینکه راهاندازی موزه مرتبط با محوطه نیز میتواند در تکمیل این فرآیند و ارائه تصویری روشنتر از پیشینه تاریخی منطقه مؤثر باشد، اظهار کرد: پیگیری موضوع ساختمان موزه نساجی مقدم از این جهت اهمیت دارد که فعال شدن یک فضای موزهای میتواند بخشی از تاریخ و فرهنگ منطقه را در دسترس عموم قرار دهد. باید برای نحوه بهرهبرداری و محتوای موزه نیز برنامهریزی شود.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی نظرآباد با اشاره به ظرفیت هنرمندان صنایعدستی شهرستان افزود: یکی از موضوعاتی که در سطح شهرستان باید جدیتر دنبال شود، ایجاد ارتباط میان هنرمندان صنایعدستی و جریان گردشگری است. هنرمندان زمانی میتوانند از ظرفیت گردشگری بهره بیشتری ببرند که امکان معرفی و عرضه آثارشان در مکان مناسب وجود داشته باشد.
نظرآباد به دنبال پیوند صنایعدستی و گردشگری
وی با بیان اینکه ایجاد نمایشگاه صنایعدستی میتواند بهعنوان یکی از حلقههای ارتباطی میان گردشگر و جامعه هنری شهرستان موردتوجه قرار گیرد، افزود: در کنار ایجاد فضا برای عرضه محصولات، باید به معرفی هنرمندان و آموزش نسل جدید نیز توجه شود. صنایعدستی زمانی ماندگار خواهد بود که علاوه بر حمایت اقتصادی از تولیدکننده، دانش و مهارت آن نیز به نسلهای بعد منتقل شود.
بلالی با اشاره به اینکه ظرفیت صنایعدستی نظرآباد را میتوان بخشی از برنامه فرهنگی و گردشگری شهرستان دانست و با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت مشارکتهای محلی گفت: اگر شهروندان، هنرمندان، فعالان گردشگری، مدیریت شهری و دستگاههای اجرایی هر یک بخشی از زنجیره توسعه گردشگری را بر عهده بگیرند، امکان شکلگیری یک جریان پایدار گردشگری در شهرستان بیشتر خواهد شد.
وی در پایان سخنان خود خاطرنشان کرد: هدف ما این است که ظرفیتهای موجود در نظرآباد بهصورت جزیرهای دیده نشود و هر اثر و مجموعه در ارتباط با سایر ظرفیتهای شهرستان معرفی شود. این رویکرد میتواند به تعریف مسیرهای جدید گردشگری، افزایش حضور بازدیدکنندگان و در نهایت بهرهمندی بیشتر جامعه محلی از ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی نظرآباد منجر شود.
نظرآباد چگونه میتواند مقصد گردشگری شود؟
حالا مسئله اصلی نظرآباد دیگر فقط شناسایی جاذبههای تاریخی و فرهنگی نیست؛ بسیاری از این ظرفیتها سالهاست وجود دارند و آنچه بیش از هر چیز به چشم میآید، ضرورت تبدیل این داشتهها به تجربهای واقعی برای مردم و گردشگران است. تپه اُزبکی باید بتواند چیزی فراتر از یک نام تاریخی باشد و موزه نساجی مقدم باید از یک ساختمان بالقوه به فضای زنده فرهنگی تبدیل شود.
صنایعدستی نیز باید از کارگاههای تولید به ویترینهای قابلدسترس برای گردشگران راه پیدا کند. در این میان، راهاندازی موزه محوطه تاریخی تپه اُزبکی میتواند یکی از مهمترین حلقههای این زنجیره باشد؛ فضایی که قرار است فاصله میان بازدیدکننده و گذشته این سرزمین را کمتر کند و بهجای آنکه گردشگر تنها با یک محوطه تاریخی مواجه شود، بتواند روایت روشنتری از پیشینه و یافتههای آن دریافت کند.
از سوی دیگر، پیگیری اختصاص ساختمان موزه نساجی مقدم میتواند بخشی از تاریخ اجتماعی و صنعتی نظرآباد را در معرض دید عموم قرار دهد اما اگر این مسیر تنها به ساخت موزه و نمایشگاه محدود شود، باز هم بخش مهمی از ماجرا نادیده گرفته شده است. در این راستا ضرورت ایجاد ارتباط میان آثار تاریخی، فضاهای موزهای، گردشگری و صنایعدستی احساس میشود.
این ارتباط میتواند گردشگر را در شهرستان نگه دارد، مسیرهای جدید بازدید ایجاد کند و فرصت بیشتری برای عرضه تولیدات هنرمندان محلی به وجود آورد. نظرآباد برای رسیدن به چنین نقطهای به تصمیمهای پراکنده نیاز ندارد؛ آنچه میتواند این ظرفیتها را به یک جریان تبدیل کند، برنامهای منسجم و همکاری میان میراث فرهنگی، مدیریت شهری، دستگاههای اجرایی، هنرمندان و جامعه محلی است.
انتهای پیام/