خبرگزاری تسنیم - صدیقه صباغیان| در میان همه ابزارهایی که بشر برای ثبت تاریخ در اختیار داشته است، شاید هیچکدام به اندازه یک عکس، قدرت روایت حقیقت را نداشته باشند. واژهها گاهی دستخوش تفسیر میشوند، روایتها ممکن است با گذر زمان تغییر کنند، اما یک عکس، اگر صادقانه ثبت شده باشد، حقیقت را بیواسطه و ماندگار به نسلهای آینده منتقل میکند، به همین دلیل است که عکاسان را باید راویان خاموش تاریخ نامید.
انسانهایی که کمتر نامشان بر سر زبانها میآید، اما آثارشان برای همیشه در حافظه ملتها باقی میماند، بنابراین 28 مرداد، روز جهانی عکاسی، روز پاسداشت انسانهایی است که با تکیه بر هنر، دانش، شجاعت و مسئولیتپذیری، لحظههایی را ثبت میکنند که شاید دیگر هرگز تکرار نشوند. عکاسان، چشمهای بیدار جامعهاند؛ چشمهایی که زیباییها را میبینند، رنجها را پنهان نمیکنند، امید را به تصویر میکشند و حقیقت را از دل تاریکی بیرون میآورند.
هر عکس ماندگار، حاصل ثانیهای فشردن شاتر نیست؛ پشت هر قاب، ساعتها انتظار، دقت، تجربه، شناخت، ریسک و گاه تحمل سختترین شرایط نهفته است. عکاسان بهویژه فعالان عرصه خبر، گاهی ساعتها در سرمای کوهستان، گرمای کویر، میان سیل و زلزله یا در میانه جنگ و ازدحام جمعیت میایستند تا لحظهای را ثبت کنند که شاید تنها در کسری از ثانیه رخ دهد. آنها باید پیش از دیگران ببینند، سریعتر از دیگران تصمیم بگیرند و جسورانهتر از دیگران در صحنه بمانند.
اگر خبرنگار با قلم خود روایت میکند، عکاس خبری با نور و تصویر با مخاطب سخن میگوید. عکس خبری، تنها یک تصویر نیست، بلکه سندی تاریخی است که میتواند افکار عمومی را تغییر دهد، وجدانهای خفته را بیدار کند، مظلومیت ملتی را فریاد بزند یا امید را در دل جامعه زنده نگه دارد. بسیاری از مهمترین رخدادهای تاریخ معاصر جهان، نه از طریق متنها، بلکه از دریچه عکسهایی در ذهن بشر ماندگار شدهاند؛ تصاویری که گاه مسیر تاریخ را تغییر دادهاند.
در این میان، عکاسان خبری بیش از دیگران با واقعیتهای تلخ و شیرین زندگی روبهرو هستند. آنان در حوادث طبیعی، بحرانهای اجتماعی، آتشسوزیها، سیل، زلزله، حوادث صنعتی، جنگ، همهگیری بیماریها و دهها رخداد دیگر، در کنار نیروهای امدادی و مردم حضور دارند تا حقیقت را ثبت کنند. بسیاری از تصاویر ماندگاری که امروز از ایثار، همدلی و مقاومت در ذهن جامعه باقی مانده، حاصل تلاش همین عکاسان گمنام است.
در این میان وقتی سخن از سختیهای حرفه عکاسی به میان میآید، نمیتوان از عکاسان جنگ یاد نکرد؛ مردان و زنانی که دوربین را نه در آرامش استودیو، بلکه در میان انفجار، گلوله، آوار، دود و آتش به دست گرفتند. آنان برای ثبت حقیقت، بارها مرگ را از نزدیک دیدهاند؛ در سنگرها، بیمارستانهای صحرایی، شهرهای ویرانشده و میان مردمی که خانه و کاشانه خود را از دست دادهاند.
عکاس جنگ، تنها ثبتکننده صحنه نبرد نیست؛ او راوی رنج انسانهاست. لنز دوربین او اشک کودکی را ثبت میکند که از میان آوار به دنبال خانوادهاش میگردد، نگاه مادری را که چشمانتظار بازگشت فرزندش مانده، خستگی امدادگری را که ساعتها بیوقفه جان انسانها را نجات داده و چهره رزمندهای را که با امید از وطن دفاع میکند.
این تصاویر، تاریخ را انسانیتر روایت میکنند زیرا پشت هر قاب، زندگی، عشق، ترس، امید و فداکاری نهفته است. بسیاری از عکاسان جنگ، خود نیز قربانی جنگ شدهاند. آنان برای آنکه حقیقت قربانی سانسور و فراموشی نشود، جان خود را به خطر انداختند و برخی نیز در همین مسیر به شهادت رسیدند یا جان باختند. تاریخ رسانه، نامهای بسیاری را در حافظه خود ثبت کرده است؛ عکاسانی که آخرین تصویری که ثبت کردند، آخرین لحظه زندگیشان نیز بود.
آنان ثابت کردند که دوربین، گاهی به اندازه هر سلاحی اثرگذار است، زیرا حقیقت، ماندگارترین قدرت جهان است. در سالهای اخیر نیز جهان بار دیگر شاهد جنگهایی بوده که قربانیان اصلی آن مردم بیدفاع بودهاند. در چنین شرایطی، این عکاسان بودند که با حضور در خطوط مقدم، بیمارستانها، اردوگاههای آوارگان، خیابانهای ویران و خانههای تخریب شده، چهره واقعی جنگ را به جهان نشان دادند. تصاویری که هرگز اجازه ندادند رنج انسانها پشت آمارهای رسمی پنهان شود و وجدان جهانی را به قضاوت فراخواندند.
در کشور ما نیز عکاسان خبری، چه در دوران دفاع مقدس و چه در حوادث و بحرانهای سالهای بعد و در جنگهای اخیر 12 روزه و رمضان، نقش بیبدیلی در ثبت تاریخ داشتهاند. اگر امروز بسیاری از لحظههای ایثار، مقاومت، همدلی، بازسازی و خدمت در حافظه تاریخی ملت ایران باقی مانده است، بخش بزرگی از آن را مدیون نگاه دقیق و مسئولانه عکاسانی هستیم که گاه بیادعا و دور از هیاهو، تنها به رسالت حرفهای خود اندیشیدهاند.
البته رسالت عکاس تنها ثبت تلخیها نیست. او زیباییهای زندگی را نیز روایت میکند؛ لبخند کودکان، شکوه طبیعت، پیشرفتهای علمی، دستاوردهای ملی، آیینها و فرهنگهای بومی، موفقیت ورزشکاران، هنر هنرمندان و لحظههای ناب زندگی نیز از دریچه دوربین او برای همیشه ماندگار میشود. عکاس، امید را نیز همانقدر دقیق ثبت میکند که رنج را.
امروز، با گسترش فناوری و فراگیر شدن تلفنهای همراه، شاید ثبت تصویر آسانتر از هر زمان دیگری شده باشد اما عکاسی حرفهای همچنان تفاوتی عمیق با ثبت یک تصویر ساده دارد. آنچه یک عکس را ماندگار میکند، تنها کیفیت دوربین نیست، بلکه نگاه، اندیشه، تجربه، اخلاق حرفهای، صداقت و مسئولیت اجتماعی عکاس است. یک عکاس واقعی پیش از آنکه شاتر را فشار دهد، حقیقت را میبیند.
روز جهانی عکاس، فرصتی است تا قدردان همه آنان باشیم؛ از عکاسان خبری، مستند، طبیعت، ورزشی، هنری، صنعتی، اجتماعی و خانوادگی گرفته تا آنان که در سکوت، لحظههای زندگی مردم را ثبت میکنند. اما در این میان، ادای احترام به عکاسان جنگ و بحران، ادای احترام به شجاعت، مسئولیت و حقیقتجویی است؛ انسانهایی که بارها جان خود را به خطر انداختند تا آیندگان بدانند بر این جهان چه گذشته است.
در پایان، باید گفت اگر تاریخ را کتابها مینویسند، حافظه آن را عکسها زنده نگه میدارند. هر قاب، روایتی از انسان، زمان و حقیقت و هر عکاس، امانتدار لحظههایی است که دیگر هرگز تکرار نخواهند شد. امروز، در روز جهانی عکاس، سر تعظیم در برابر همه آنان فرود میآوریم؛ بهویژه عکاسانی که در میدانهای جنگ و بحران، میان دود و آتش، حقیقت را به تصویر کشیدند تا جهان، واقعیت را آنگونه که بود، ببیند. آنان ثابت کردند که گاهی ماندگارترین صدای تاریخ، از دل سکوت یک عکس شنیده میشود.
انتهای پیام/