به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، سال 1396 و همزمان با اجرای طرح پیادهراهسازی میدان مرکزی همدان، اتفاقی تاریخی در قلب این شهر رخ داد. در اسفندماه همان سال و در جریان گودبرداریهای پروژه پیادهراه میدان امام خمینی(ره)، دو تابوت سفالی شکسته متعلق به دوره اشکانی و قطعات سفالی مربوط به دورههای تاریخی از ماد تا دوران اسلامی کشف شد.
کشفی که بار دیگر نشان داد هسته مرکزی همدان، به عنوان یکی از کهنترین شهرهای ایران، همچنان لایههای پنهانی از تاریخ چند هزار ساله خود را در دل دارد. کشف این آثار باستانی، ایده ایجاد یک سایتموزه در میدان مرکزی شهر را شکل داد، فضایی که قرار بود آثار بهدستآمده در همان بستر تاریخی حفظ و در معرض دید شهروندان و گردشگران قرار گیرد تا بازدیدکنندگان هنگام قدم زدن در پیادهراه، نه تنها از یک فضای شهری، بلکه از بخشی از تاریخ چند هزار ساله هگمتانه نیز عبور کنند. در نهایت سایتموزه مرکزی همدان در سال 1401 به بهرهبرداری رسید و قرار بود این مجموعه به یکی از نقاط شاخص فرهنگی و گردشگری شهر و بخشی از مسیر معرفی هگمتانه جهانی تبدیل شود.
با این حال، فاصله میان ایده اولیه و آنچه در عمل اتفاق افتاد، به تدریج بیشتر شد. موزه مرکزی همدان که در گودی میدان قرار گرفته، به دلیل شرایط فیزیکی و نحوه مدیریت و بهرهبرداری نتوانست آنگونه که انتظار میرفت در چرخه گردشگری و فرهنگی شهر قرار گیرد. در سالهای گذشته نیز موضوع فعالسازی و ساماندهی این محوطه بارها در مدیریت شهری مطرح شد، اما هنوز راهکار نهایی برای خروج آن از وضعیت موجود به نتیجه نرسیده است.
از سوی دیگر، شکلگیری برخی مسائل اجتماعی در این محدوده مرکزی، مدیریت شهری را در سال گذشته به سمت نردهکشی و محصور کردن مجدد محوطه سوق داد. اقدامی که اگرچه با هدف کنترل شرایط و کاهش آسیبهای اجتماعی انجام شد، اما در مقابل، موجب شد این موزه بیش از گذشته از دید و دسترس طبیعی گردشگران خارج شود و یکی از مهمترین فضاهای تاریخی واقع در قلب شهر، عملاً در پشت حصار قرار گیرد.
اکنون پس از گذشت حدود چهار سال از بهرهبرداری موزه مرکزی، مسئله اصلی دیگر صرفاً حفاظت از آثار کشفشده نیست، بلکه چگونگی مدیریت، فعالسازی، بهرهبرداری فرهنگی و اقتصادی و تعیین تکلیف این محوطه به یکی از موضوعات مورد بحث مدیریت شهری همدان تبدیل شده است. منتقدان معتقدند موزهای که با هدف جذب گردشگر و ایجاد یک فضای فرهنگی در مرکز شهر ایجاد شد، به دلیل ضعف در مدیریت و نبود برنامه مشخص برای فعالسازی، نتوانسته به جایگاه مورد انتظار برسد و همین خلأ، زمینهساز بروز مشکلات اجتماعی در محدوده شده است. در مقابل، برخی اعضای شورای شهر معتقدند برای خروج این مجموعه از وضعیت فعلی باید از ظرفیت بخش خصوصی البته با حفظ نظارت فرهنگی و تعیین دقیق حدود اختیارات سرمایهگذار استفاده کرد.
در همین راستا، طرح واگذاری محوطه موزه مرکزی، کتابفروشی و بخش سوغاتفروشی آن به بخش خصوصی برای مدت هفت سال در دستور بررسی قرار گرفته است. طرحی که موافقان آن را فرصتی برای فعال شدن یک فضای رهاشده و مخالفان آن را به دلیل حساسیت تاریخی، فرهنگی و اجتماعی میدان امام(ره)، نیازمند بررسیهای دقیقتر میدانند. اختلاف نظر اعضای شورا بر سر اصل واگذاری، نحوه نظارت شهرداری، چگونگی حفظ کارکرد فرهنگی مجموعه، مدت قرارداد و همچنین شیوه حل اختلاف احتمالی میان شهرداری و سرمایهگذار، موجب شده این موضوع هنوز به تصمیم نهایی نرسد.
طرح واگذاری محوطه مرکزی میدان امام(ره) ابهام دارد
نایبرئیس کمیسیون فرهنگی، اجتماعی شورای اسلامی شهر همدان در گفتوگو با تسنیم با اشاره به موضوع واگذاری محوطه موزه مرکزی شهر در میدان امام(ره) اظهار کرد: بر اساس قرارداد جدید، قرار است محوطه موزه مرکزی، کتابفروشی و سوغاتفروشی این مجموعه به مدت هفت سال به بخش خصوصی واگذار شود، اما همچنان ابهاماتی در این قرارداد وجود دارد که باید پیش از تصمیمگیری نهایی برطرف شود.
سعید شهابینیا با اشاره به احتمال بروز اختلاف میان سرمایهگذار و شهرداری افزود: اگر در طول اجرای قرارداد اختلافی میان سرمایهگذار و شهرداری ایجاد شود، باید از ابتدا مشخص باشد که چه مرجعی مسئول کارشناسی و حلوفصل موضوع خواهد بود. نظر شورا این است که در صورت بروز اختلاف، کارشناس فرهنگی از طرف شهرداری در این موضوع اظهارنظر کند و اگر مسئله از این طریق حل نشد، موضوع از مسیر قانونی و قضایی پیگیری شود.
وی با بیان اینکه در این قرارداد، محوطه میدان برای مدت هفت سال در اختیار سرمایهگذار قرار خواهد گرفت، تصریح کرد: با وجود این، ایرادات مطرحشده درباره قرارداد هنوز به طور کامل رفع نشده است. ما از همان سال نخست به دنبال ساماندهی وضعیت موزه بودیم، اما برای تصمیمگیری دقیقتر باید اسناد فراخوان را به طور کامل بررسی کنیم، چراکه در اسنادی که شهرداری تهیه کرده، همچنان برخی از ایرادات قبلی دیده میشود و از سوی دیگر، نحوه نظارت شهرداری بر این مجموعه نیز به شکل مشخص و کافی پیشبینی نشده است.
شهابی خاطرنشان کرد: اگر ایرادات و ابهامات موجود در کمیسیون فرهنگی برطرف شود، موضوع پس از بررسی کارشناسی به صحن شورا خواهد آمد تا اعضا درباره آن تصمیمگیری و رأیگیری کنند.
کوتاهی و ضعف در فعالسازی طولانیمدت موزه مرکزی
رئیس کمیسیون سرمایهگذاری، مالی و گردشگری شورای اسلامی شهر همدان نیز در گفتوگو با تسنیم با اشاره به هدف ایجاد سایتموزه در مرکز شهر اظهار کرد: هدف از احداث این سایتموزه در هسته مرکزی شهر، ارتقای زیباییهای بصری، ساماندهی بافت تاریخی و جذب گردشگر بوده است، اما کوتاهی در فعالسازی فرهنگی این مکان طی سالهای گذشته موجب شده امروز شاهد وضعیت فعلی این مجموعه باشیم.
حمید بادامینجات با اشاره به مخالفت شورا با نردهکشی و حصارکشی انجامشده در فضای تاریخی سایتموزه شهر گفت: این اقدام، هویت بصری میدان مرکزی شهر را مخدوش ساخته است.
وی افزود: اگر قرار است برای این مجموعه فراخوانی اعلام شود، باید شرایط به گونهای تنظیم شود که افراد و مجموعههای واجد شرایط و آشنا با مسائل فرهنگی بتوانند در آن شرکت کنند.
بادامینجات تأکید کرد: هدف از این واگذاری نباید کنار گذاشتن مسائل فرهنگی باشد، بلکه باید به دنبال زنده کردن موزه و فعال شدن آن باشیم. به گفته وی، نظارت معاونت فرهنگی در این مجموعه ضروری است و در کنار آن باید برای محوطه موزه یک مدل درآمدزایی نیز تعریف شود تا اهداف اصلی مجموعه تحتالشعاع قرار نگیرد.
وی همچنین با اشاره به مسائل اجتماعی پیرامون محوطه موزه عنوان کرد: باید چراغ موزه روشن شود و تردد مردم در این محدوده افزایش پیدا کند، چراکه فعال شدن این فضا و ایجاد جذابیت برای شهروندان میتواند در کاهش و رفع آسیبهای اجتماعی موجود در این محدوده نیز مؤثر باشد.
بلاتکلیفی محوطه موزه باید هرچه سریعتر تعیین تکلیف شود
معاون سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری همدان نیز در گفتوگو با تسنیم با تأکید بر ضرورت رعایت الزامات قانونی در قرارداد با بخش خصوصی اظهار کرد: تمامی ملاحظات قانونی باید در متن قرارداد مورد توجه قرار گیرد و در تنظیم و اجرای قرارداد نیز این موارد رعایت شود.
محمود رجبی با اشاره به برگزاری برنامههای فرهنگی در محوطه میدان امام(ره) افزود: درباره اجرای برنامههای فرهنگی در این مرکز با طرف قرارداد صحبت شده و از این بابت مشکلی وجود ندارد و برنامههایی که قرار است در این میدان برگزار شود، همچنان میتواند ادامه داشته باشد.
وی تصریح کرد: موضوع اصلی برای شهرداری، مدیریت محوطه موزه است و مسئله فعلی، بلاتکلیفی این محدوده است که متأسفانه همچنان ادامه دارد. این مجموعه در طول این مدت به شیوههای مختلف مورد بررسی و برای ساماندهی آن تلاش شده، اما تاکنون به نتیجه مطلوب نرسیدهایم و باید هرچه سریعتر در این خصوص به یک جمعبندی مشخص برسیم تا این محدوده از وضعیت بلاتکلیف فعلی خارج شود و امکان مدیریت و بهرهبرداری مناسب از آن فراهم شود.
موزه مرکزی در انتظار تصمیم نهایی شورا
در کنار این دیدگاهها، برخی دیگر از اعضای شورای اسلامی شهر همدان نیز نسبت به واگذاری این محدوده به بخش خصوصی ملاحظاتی دارند و معتقدند میدان امام(ره) به دلیل جایگاه تاریخی و فرهنگی و همچنین نقش آن در برگزاری مراسم و مناسبتهای مختلف، باید همچنان تحت مدیریت مستقیم شهرداری باقی بماند. در مقابل، موافقان واگذاری معتقدند ادامه وضعیت فعلی و بلاتکلیفی چندساله، خود به یکی از عوامل کاهش کارکرد فرهنگی و گردشگری این مجموعه تبدیل شده و باید از ظرفیت سرمایهگذاری و مدیریت بخش خصوصی، البته با نظارت دقیق شهرداری و معاونت فرهنگی، استفاده کرد.
در نهایت، موضوع واگذاری محوطه موزه مرکزی با تأکید بر رعایت ملاحظات قانونی، اصلاح ایرادات موجود و بررسی دقیق مدت زمان واگذاری، به کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر همدان ارجاع شد تا ابعاد مختلف آن به صورت کارشناسی مورد بررسی قرار گیرد. قرار است پس از رفع ابهامات و انجام اصلاحات لازم، موضوع بار دیگر به صحن شورا بازگردد تا اعضای شورای شهر درباره سرنوشت این محوطه تصمیمگیری و رأیگیری کنند.
اکنون موزه مرکزی همدان در نقطهای حساس قرار گرفته است، مجموعهای که قرار بود کشف آثار تاریخی در قلب شهر را به فرصتی برای روایت تاریخ چند هزار ساله همدان و جذب گردشگر تبدیل کند، اما پس از چهار سال همچنان با مسئله مدیریت و بهرهبرداری مواجه است. تصمیم نهایی شورای شهر میتواند مشخص کند که این محوطه با مدیریت شهرداری یا با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی چگونه قرار است از وضعیت فعلی خارج شود.
تصمیمی که در هر صورت باید میان حفظ هویت تاریخی و فرهنگی، ایجاد رونق و حضور مردم، کاهش آسیبهای اجتماعی و بهرهبرداری اقتصادی از این فضای شهری توازن برقرار کند.
انتهای پیام/