بهگزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه و نیکول پاشینیان، نخستوزیر جمهوری ارمنستان، در حاشیه نشست سران سازمان همکاری شانگهای در بیشکک، پایتخت قرقیزستان، دیدار و گفتوگو کردند.
این رویداد دیپلماتیک نخستین دیدار چهرهبهچهره و دوجانبه سران دو کشور پس از برگزاری انتخابات اخیر در ارمنستان بهشمار میرفت؛ دیداری که در برههای فوقالعاده حساس و در سایه سنگین اختلافات راهبردی مسکو و ایروان بر سر جهتگیریهای سیاست خارجی ارمنستان برگزار شد.
پوتین در آغاز این دیدار با اشاره به پیوندهای سنتی و زیرساختی دو کشور تأکید کرد: روسیه و ارمنستان در زمان حاضر مجموعهای از پروژههای مشترک و کلیدی را در بخشهای راهبردی نظیر انرژی هستهای، توسعه زیرساختهای حملونقل و ترانزیت، و همچنین حوزه اقتصاد دیجیتال به مرحله اجرا درمیآورند.
رئیسجمهور روسیه تصریح کرد که مسکو همواره از توسعه همهجانبه مناسبات دوستانه و سودمند متقابل با ارمنستان بر پایه اصول شراکت استراتژیک و همپیمانی دیرینه حمایت میکند؛ رویکردی که بهباور او، منطبق بر منافع اصیل و بنیادین ملت ارمنستان و پاسخگوی منافع حیاتی روسیه است، با این حال، تعارفات دیپلماتیک ابتدایی بهسرعت جای خود را به صریحترین چالشهای لفظی پیرامون چرخش ارمنستان بهسوی غرب داد.
هشدار صریح پوتین؛ ناسازگاری عضویت همزمان در اتحادیه اروپا و اوراسیا
بهگزارش خبرگزاری رسمی «تاس»، ولادیمیر پوتین با پیشکشیدن اقدامات اخیر دولت پاشینیان متذکر شد: تمایل مقامات ارمنستان برای پیوستن به اتحادیه اروپا حق قانونی و حاکمیتی این جمهوری محسوب میشود، اما این تصمیم چالشها و پیچیدگیهای جدی و عمیقی را بهویژه در خصوص تداوم حضور این کشور در اتحادیه اقتصادی اوراسیا پدید میآورد.
بهگفته پوتین؛ روسیه اکنون نیازمند درک این واقعیت است که روابط دوجانبه در آینده باید بر چهپایهای تنظیم و پیگیری شود.
رهبر روسیه در همین راستا خواستار آن شد که ایروان در کوتاهترین زمان ممکن اقدام به برگزاری یک همهپرسی سراسری کند تا مردم ارمنستان تکلیف خود را میان ماندن در مدار اقتصادی اوراسیا یا پیوستن به اتحادیه اروپا روشن سازند.
پوتین در مباحثهای مستقیم و صریح خطاب به نیکول پاشینیان گفت: «نیکول عزیز، ما اکنون با یکدیگر وارد بحث و تبادل نظر خواهیم شد. برای من همواره بحث کردن با شما در هر زمینهای، از جمله در این خصوص، بسیار جذاب و آموزنده بوده است، اما در ارتباط با مسئله اصلی، اجازه میخواهم که با شما مخالفت کنم. شما اظهار داشتید که خروج ارمنستان از اتحادیه را اعلام نکردهاید؛ در حالی که تصویب قانون آغاز فرآیند پیوستن به یک سازمان اقتصادی دیگر، در عمل و در عالم واقع بهمنزله صدور بیانیه خروج از سازمان اقتصادی فعلی ماست.»
رئیسجمهور روسیه با لحنی قاطع تأکید کرد: «حضور همزمان در هر دوی این ساختارها کاملاً ناسازگار و از نظر فنی و اقتصادی ناممکن است و ریشه تمام مشکلات فعلی در همین نقطه قرار دارد. در چنین تصمیم سرنوشتسازی، این اراده و انتخاب خود مردم ارمنستان است که باید تعیینکننده باشد، پس این انتخاب را انجام دهید تا این موضوع حلوفصل شود و این پرونده بسته شود، سادهترین راهکار این است که مستقیماً به مردم مراجعه کنید و از آنان بپرسید؛ "شما چه میخواهید؟"، و کار را تمام کنید.»
پاسخهای پاشینیان؛ بازتعریف پیوندها در شرایط صلح و دلایل لغو رفراندوم
در سوی دیگر میز مذاکره، نخستوزیر ارمنستان بر تمایل کشورش برای حفظ و گسترش روابط با روسیه تأکید کرد، اما استدلال کرد که پس از تحولات اخیر، شرایط ژئوپولیتیک قفقاز جنوبی دستخوش دگرگونی بنیادین شده است.
پاشینیان اظهار داشت: «طی سالهای گذشته وضعیت در منطقه ما و در پیرامون ارمنستان تغییرات اساسی پیدا کرده است، باید از این زاویه به رویدادها نگریست، زیرا روابط میان ارمنستان و روسیه در فضای مناقشه و درگیری معنا و کارکرد متفاوتی داشت، اکنون که صلح در منطقه مستقر شده است، بهنظر ما لازم است با نگاهی تازه به این مناسبات نگریسته شود و معتقدم این بازنگری در خدمت تعمیق و توسعه همکاریهای دو کشور خواهد بود.»
پاشینیان در تشریح مصوبه جنجالی پارلمان کشورش گفت: «ما سال گذشته قانونی را به تصویب رساندیم که بر اساس آن فرآیند پیوستن ارمنستان به اتحادیه اروپا کلید میخورد. بحثهای فراوانی مطرح شد مبنی بر اینکه تصویب این قانون تا چهمیزان با تعهدات ما در اتحادیه اقتصادی اوراسیا تعارض دارد، با این حال، ما هیچگونه نقضی در تعهدات ارمنستان در برابر روسیه و اوراسیا نیافتهایم، در متن معاهده اوراسیا صراحتاً قید شده است که در صورت تصمیم کشوری برای خروج، باید شش ماه قبل شرکا را مطلع سازد، در حالی که ما تاکنون چنین هشداری مبنی بر خروج صادر نکردهایم.»
نخستوزیر ارمنستان در پاسخ به چرایی پرهیز از همهپرسی بهصراحت گفت: «تصویب این قانون در پارلمان در عمل بهمعنای آن بود که ما ایده برگزاری همهپرسی را کنار گذاشتیم، چرا کنار گذاشتیم؟ زیرا این مسئله هنوز به آن مرحله از پختگی و بلوغ نرسیده است که بتوان آن را بهعنوان یک دوراهی در برابر ملت قرار داد. هدف ما از تصویب قانون، نخست اجتناب از برگزاری رفراندوم زودهنگام بود؛ و دوم، همانطور که بارها علناً تأکید کردهام، برای ما بسیار حیاتی است که کشور و ملت ما گزینهها و آلترناتیوهای متعددی پیشِرو داشته باشند و این یک هدف کاملاً مشروع است. موضع فعلی ما این است که زمان برای این تصمیم هنوز نرسیده و در دنیای واقعی آلترناتیوی شکل نگرفته است، هر زمان این گزینه بهصورت عینی ایجاد شد، چه با همهپرسی و چه بدون آن، دست به انتخاب خواهیم زد.»
این در حالی است که پاشینیان پیشتر تأکید کرده بود ارمنستان به همکاری خود در چارچوب اوراسیا ادامه میدهد تا زمانی که انتخاب نهایی میان دو بلوک غرب و شرق کاملاً اجتنابناپذیر شود.
دیدار سازنده در بیشکک و توافق برای سفر پاشینیان به مسکو
نخستوزیر ارمنستان پس از پایان این رایزنیهای فشرده، در پیامی ویدئویی که در کانال تلگرامی رسمی خود منتشر ساخت، گفتوگو با ولادیمیر پوتین را بسیار سازنده و مثبت خواند و از توافق طرفین برای پیگیری مباحث در جریان سفر آتی خود به مسکو خبر داد.
پاشینیان در این پیام اظهار داشت: «دیدار بسیار خوبی با رئیسجمهور روسیه داشتیم و توافق کردیم که این گفتوگوی صمیمانه را در جریان سفر رسمی من به مسکو ادامه دهیم. روابط دو کشور دارای اهمیتی فوقالعاده است و ما با حساسیت و دقت به آن مینگریم؛ فدراسیون روسیه نیز بهرهبری ولادیمیر پوتین همین رویکرد مراقبتی را دنبال میکند، با این حال باید تصریح کرد که در فضای نوین منطقهای، این مناسبات نیازمند بازتعریف و فرمولبندی دوباره است تا گرمتر، سازندهتر و مبتنی بر منافع متقابل شود.»
پیام صریح کرملین درباره پایگاه نظامی 102گیومری و توسعه مشروط راهآهن
از سوی دیگر، رئیسجمهور روسیه نیز در جمع خبرنگاران با تأکید بر لزوم ادامه گفتوگوها در فضایی بهدور از تنش گفت: «دولت ارمنستان باید صادقانه و شفاف بگوید چه میخواهد و اهداف نهاییاش چیست. ما توافق کردیم که این تعاملات را در فضایی آرام پیش ببریم. آقای پاشینیان پیشنهاد کرد که در تمامی حوزهها ارزیابی و بازبینی دقیقی از همکاریهای مشترکمان انجام دهیم و من کاملاً با این موضوع موافقم.»
پوتین در ادامه، موضع صریح و قاطعی در خصوص آینده حضور نظامی مسکو در خاک ارمنستان اتخاذ کرد و گفت: «چنانچه ایروان به این نتیجه برسد که دیگر به پایگاه نظامی روسیه در گیومری نیازی ندارد، ما حتی از همین فردا حاضر به ترک ارمنستان هستیم، ما هرگز چیزی را به هیچ کشوری تحمیل نکرده و نخواهیم کرد، با این حال، اگر ملت ارمنستان خواهان تداوم استقرار تسلیحات و نیروهای نظامی روسیه باشد، ما باقی خواهیم ماند و همکاری خواهیم کرد.»
رهبر کرملین در پایان به پرونده مناقشهبرانگیز مدیریت شبکه ریلی ارمنستان اشاره کرد و یادآور شد: «من نخستوزیر ارمنستان را به مسکو دعوت کردم تا بهدور از شتابزدگی و بههمراه کارشناسان دو طرف، بند به بند موضوعات را بررسی کنیم، مسائلی کاملاً عینی روی میز است؛ بهعنوان نمونه وضعیت راهآهن و طرحهای توسعهای آن، واقعیت این است که سرمایهگذاری در خطوط ریلی مستقیماً به حجم ترانزیت و تردد بار بستگی دارد، اگر بار ترانزیتی وجود داشته باشد، سرمایهگذاریهای ما به هر میزان لازم سرازیر خواهد شد؛ اما اگر باری در مسیر نباشد، طبیعتاً نه سرمایهگذاری معنایی دارد و نه توسعهای رخ خواهد داد.»
انتهای پیام/+