به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، تنگه هرمز یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان به شمار میرود و هرگونه اختلال طولانیمدت در عبور نفتکشها از این مسیر میتواند پیامدهایی فراتر از بازار نفت داشته باشد.
اگرچه آمریکا بهدلیل افزایش تولید داخلی نفت و گاز، وابستگی مستقیم کمتری به نفت عبوری از خلیج فارس دارد، اما این کشور از تبعات افزایش قیمت جهانی نفت مصون نیست. بازار نفت ماهیتی جهانی دارد و کاهش عرضه یا افزایش ریسک انتقال نفت از منطقه خلیج فارس میتواند قیمتها را در بازارهای مختلف افزایش دهد.
این مسئله برای اقتصادهای بزرگ واردکننده انرژی، بهویژه در اروپا و آسیا، اهمیت بیشتری دارد. افزایش قیمت نفت و گاز میتواند هزینه واردات، حملونقل و تولید را افزایش داده و فشار تورمی در این کشورها را تشدید کند.
شوک نفتی چگونه به بازارهای مالی منتقل میشود؟
افزایش قیمت انرژی در مرحله نخست هزینه واردات کشورهای مصرفکننده را بالا میبرد. این کشورها برای تأمین همان میزان نفت و گاز به منابع ارزی بیشتری نیاز خواهند داشت.
دولتها در چنین شرایطی ممکن است برای حمایت از خانوارها و صنایع، منابع بیشتری اختصاص دهند یا از ذخایر ارزی خود استفاده کنند. یکی از سناریوهای احتمالی نیز تغییر ترکیب داراییهای خارجی و تبدیل بخشی از داراییهای مالی به منابع نقد است.
در این میان، اوراق خزانهداری آمریکا اهمیت ویژهای پیدا میکند. این اوراق یکی از مهمترین داراییهای بازار مالی جهان است و دولتها و مؤسسات مالی در کشورهای مختلف بخش قابلتوجهی از ذخایر خارجی خود را در قالب آن نگهداری میکنند.
بر اساس آمار مورد اشاره در این تحلیل، ژاپن با حدود 1.18 تریلیون دلار از بزرگترین دارندگان خارجی اوراق خزانه آمریکا محسوب میشود. انگلیس با حدود 865 میلیارد دلار و چین با حدود 700 میلیارد دلار نیز در میان دارندگان بزرگ این اوراق قرار دارند. مجموع دارایی خارجی اوراق خزانه آمریکا در سپتامبر 2025 نیز حدود 9.25 تریلیون دلار گزارش شده بود.
احتمال فشار بر بازده اوراق خزانه
در صورت تشدید و طولانی شدن بحران انرژی، اگر کشورهای بزرگ برای تأمین منابع ارزی مورد نیاز خود بخشی از داراییهای خارجیشان را به فروش برسانند، افزایش عرضه اوراق خزانه آمریکا میتواند قیمت این اوراق را تحت فشار قرار دهد.
رابطه قیمت اوراق و بازدهی آنها معکوس است؛ بنابراین کاهش قیمت اوراق میتواند به افزایش بازدهی منجر شود. افزایش بازده اوراق خزانه نیز اهمیت زیادی دارد، زیرا این نرخ یکی از مهمترین مبناهای تعیین هزینه تأمین مالی در اقتصاد آمریکا و بازارهای جهانی است.
در چنین سناریویی، افزایش بازده اوراق میتواند هزینه استقراض دولت آمریکا را افزایش دهد؛ موضوعی که با توجه به سطح بالای بدهی دولت و نیاز مستمر به انتشار و بازتأمین بدهی، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
البته فروش اوراق خزانه توسط کشورهای خارجی لزوماً به افزایش شدید بازدهی منجر نخواهد شد. بازار خزانهداری آمریکا بسیار بزرگ است و عواملی مانند سیاست پولی فدرال رزرو، شرایط اقتصادی آمریکا، تقاضای سرمایهگذاران داخلی و خارجی و میزان ریسکگریزی بازار نیز بر نرخ بازده این اوراق اثرگذار هستند.
چالش جدید برای فدرال رزرو
افزایش قیمت نفت میتواند از مسیر دیگری نیز اقتصاد آمریکا را تحت فشار قرار دهد. رشد قیمت انرژی معمولاً هزینه حملونقل و تولید را افزایش میدهد و در صورت تداوم میتواند فشارهای تورمی را تشدید کند. در چنین شرایطی، فدرال رزرو با یک معادله دشوار مواجه میشود؛ زیرا از یک سو افزایش هزینه انرژی میتواند رشد اقتصادی را کاهش دهد و از سوی دیگر، همین شوک میتواند تورم و انتظارات تورمی را افزایش دهد.
به این ترتیب، بحران در تنگه هرمز میتواند از یک مسئله ژئوپلیتیکی و انرژی به یک مسئله پولی و مالی تبدیل شود.
هرمز؛ نقطه اتصال بازار انرژی و پول
در مجموع، سناریوی احتمالی را میتوان چنین ترسیم کرد: اختلال در تنگه هرمز، افزایش قیمت نفت، رشد هزینه واردات انرژی، تشدید تورم، افزایش نیاز کشورها به منابع ارزی و احتمال تغییر در ترکیب ذخایر خارجی. در صورت فروش بخشی از اوراق خزانه آمریکا، فشار احتمالی بر قیمت این اوراق و افزایش بازدهی آنها نیز میتواند به این زنجیره اضافه شود.
با این حال، تحقق چنین سناریویی قطعی نیست و شدت آن به مدت زمان بحران، میزان واقعی اختلال در عرضه نفت، واکنش تولیدکنندگان، استفاده از ذخایر انرژی و سیاست بانکهای مرکزی بستگی خواهد داشت.
از این منظر، اهمیت تنگه هرمز برای اقتصاد آمریکا تنها به میزان نفتی که مستقیماً از این مسیر دریافت میکند محدود نمیشود. خطر اصلی میتواند انتقال یک شوک انرژی به تورم، نرخ بهره، بازار بدهی و هزینه تأمین مالی باشد؛ زنجیرهای که در صورت تداوم بحران میتواند ابعاد جهانی پیدا کند.
انتهای پیام/