به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، محلههای «خاک سفید» و «شمیراننو» در منطقه 4 تهران، سالهاست با مجموعهای از مسائل پیچیده و درهمتنیده شهری و اجتماعی دستوپنجه نرم میکنند؛ از ساختوسازهای غیرمجاز و ناایمنی بناها گرفته تا کمبود سرانههای خدماتی و تراکم بالای جمعیت. در خاک سفید، بخشی از این وضعیت به تصرف اراضی و ساختوسازهای خارج از ضوابط طی چند دهه گذشته بازمیگردد؛ شرایطی که امروز ساماندهی آن را به مسئلهای فراتر از یک پروژه صرفاً عمرانی تبدیل کرده است.
در مقابل، در شمیراننو ظرفیتهایی از جنس اراضی بزرگ وجود دارد که میتواند به فرصتی برای بازآفرینی این محدوده تبدیل شود. بر همین اساس، مدیریت شهری منطقه 4 با همکاری مجموعههای شرکت واحد اتوبوسرانی، ارتش و بنیاد مستضعفان، طرحی را برای ایجاد یک «محله الگو» در نظر دارد؛ محلهای که قرار است ضمن تأمین مسکن، تمامی سرانههای خدماتی، آموزشی، فرهنگی، مذهبی، تجاری، فضای سبز و ایمنی مورد نیاز ساکنان را در خود جای دهد و حدود 10 هزار واحد مسکونی در آن احداث شود.
برای بررسی آخرین وضعیت طرح «محله الگو»، چگونگی اجرای مدل «کلید به کلید»، با سیدمحمد موسوی شهردار منطقه 4 شهر تهران گفتوگو کردهایم که در ادامه میخوانید:
تسنیم: محله الگو یکی از پروژههای مهمی است که در منطقه 4 تعریف کردهاید؛ این پروژه الان در چه مرحلهای قرار دارد و چه اقداماتی برای آن انجام شده است؟
ما با دو مسئله بسیار مهم، بغرنج و قدیمی در منطقه 4 مواجه هستیم؛ یکی از آنها مربوط به محله خاک سفید و دیگری شمیران نو است. خاک سفید در دو ناحیه 6 و 7 قرار دارد و یک معضل قدیمی 30، 40 ساله است. در این محدوده ساختوسازهای غیرمجاز زیادی شکل گرفته است و دلیل اصلی شکلگیری ساختوسازهای غیرمجاز این بوده که زمینهای آنجا در مقاطعی به صورت تصرفی در اختیار افراد قرار گرفته است.
بخش قابل توجهی از این زمینها متعلق به نهادهای حاکمیتی، مانند بنیاد شهید، ستاد اجرایی فرمان امام و مجموعههایی از این دست بوده است و در مقطعی، این زمینها متولی مشخص و فعالی نداشتند که به شکل مستمر بالای سر موضوع باشد.افراد آمدند و زمینها را تصرف کردند و طی 30 یا 40 سال، هرکس به هر شکلی که توانسته و در هر فرصتی که به دست آورده در آنجا ساختوساز کرده است.
این ساختوسازها بدون زیرساخت مناسب، بدون تأمین پارکینگ، بدون رعایت ضوابط، مقررات و استانداردهای ایمنی انجام شده است علاوه بر این ساختمانهای چهار یا پنج طبقه با یک تیرآهن و سازههای بسیار ضعیف ساخته شدهاند از طرف دیگر، تراکم جمعیت در این منطقه زیاد شده است؛ چون منطقه، منطقه ارزانی است و اقشار ضعیفتر به سمت آن سرازیر شدهاند.
از طرف دیگر، این محدوده مهاجرپذیر هم شده است و هر کسی که به تهران آمده و جایی برای سکونت نداشته، ممکن است به آنجا رفته باشد حتی مواردی وجود داشته که فردی پشتبام خانهاش را به شخص دیگری فروخته و آن فرد نیز سریع در همانجا یک واحد یا سازه ساخته و ساکن شده است.
تسنیم: وضعیت این محله از اسلامآباد در منطقه 2 هم بدتر است؟
بله؛ در دورهای که آقای قالیباف فرمانده نیروی انتظامی بود، یکبار این نطقه را با بیل و لودر و این امکانات کاملاً صاف کردند و دور آن هم دیوارهای پیشساخته گذاشتند اما دوباره همین اتفاقات تکرار شد بنابراین ما با یک چالش و به تعبیر دیگر، با یک تهدید مواجه هستیم؛ چون این وضعیت فقط یک مسئله عمرانی نیست و از نظر اجتماعی، سیاسی و سایر ابعاد نیز مسئلهساز است بنابراین در این دو محله، وضعیت اجتماعی نابسامانی وجود دارد و ما باید برای آن راهحل پیدا کنیم.
در محله شمیران نو، در کنار مشکلات، فرصتهایی هم وجود داشت؛ یکی از این فرصتها، زمین شرکت واحد اتوبوسرانی بود. شرکت واحد حدود 11 هکتار زمین دارد، این شرکت زمانی، حدود 50 سال پیش، این زمین را در اختیار گرفته بود که آن محدوده عملاً خارج از شهر بود؛ اما امروز این زمین وسط بافت مسکونی قرار گرفته است و هر شب تعداد زیادی اتوبوس وارد آنجا میشوند و صبح از آنجا خارج میشوند؛ این موضوع هم ترافیک ایجاد میکند، هم آلودگی ایجاد میکند و هم استفاده بسیار محدودی از این 11 هکتار زمین ارزشمند میشود؛ چون عملاً یک پارکینگ سطحی است و فقط اتوبوسها در آن پارک میشوند.
با شرکت واحد اتوبوسرانی مذاکرده کردیم و با ارتش هم در کنار این زمین، یک زمین داشت هماهنگ هایی انجام دادیم و در نهایت یک هماهنگی بینبخشی میان شرکت واحد اتوبوسرانی، ارتش و بنیاد مستضعفان شکل گرفت. در مجموع حدود 40 هکتار زمین خالی در آن محدوده داشتیم و توافقی کردیم که این زمینها را تجمیع کنیم، به کمیسیون ماده 5 ببریم، تغییر کاربری بدهیم و در آنجا یک «محله الگو» ایجاد کنیم.
محله الگو یعنی شما یک محلهای ایجاد کنید که تمام سرانههای خدماتی خودش را داشته باشد؛ از سرانه مذهبی، مسجد و فضاهای مذهبی گرفته تا سرانه آموزشی، تجاری، فرهنگی، فضای سبز، ایمنی، آتشنشانی، بانک و سایر خدمات و ساختمانها هم باید ساختمانهای ایمن باشند با فضای سبز مناسب و محوطهسازی خوب. در حال حاضر این پروژه الان طراحی شده است و شرکت واحد اتوبوسرانی هم توافق شده و ارتش هم موافقت کرده است. البته هیچکدام زمینشان را مجانی ندادهاند؛ بالاخره زمین خودشان را در اختیار پروژه قرار دادهاند و در مقابل سهم خودشان را خواهند داشت.
ما میخواهیم مثلاً حدود 10 هزار واحد مسکونی در آنجا بسازیم، بخشی از واحدها سهم ارتش میشود، بخشی سهم بنیاد میشود و بخشی هم سهم مجموعه خودمان خواهد بود.
تسنیم: با ساخت این مجموعه، طرح «کلید به کلید» برای ساکنان فعلی محلات انجام میشود؟
بله، تصور کنید یک بلوک شهری ساخته شد؛ مثلاً یک بلوک با هزار واحد مسکونی و به فردی که الان در آن محلات ناایمن و غیرمجاز زندگی میکند میگوییم واحد فعلی خود را واگذار کنید و به یک واحد جدید با متراژ بالاتر تحویل بگیرید تا انگیزه ایجاد شود.
تسنیم: ارزش ملکی که شهرداری تحویل میدهد با ملک قبلی ساکنان یکسان نیست؛ در اسلامآباد هم که پروژه حیاط در حال اجراست هم به همین شکل عمل میشود اما در آنجا بعضی افراد یک قولنامه یا مدرکی دارند.
تفاوت اینجاست که در خاک سفید، بسیاری از افراد اصلاً مالک نیستند و موضوع تصرف مطرح است اما این افراد در طول زمان، یک حقوقی برایشان ایجاد شده است؛ کسی که 50 سال، ولو غیرقانونی و ولو به صورت تصرفی، در یک مکان زندگی کرده، طبق قوانین یک حقی به نام حق اعیانی برای او ایجاد شده است. عرصه ممکن است متعلق به مالک اصلی، مثلاً بنیاد، باشد؛ اما اعیان متعلق به کسی است که خودش آن را ساخته و در آن زندگی کرده است.
این موضوع فقط مسئله شهرداری نیست؛ یک مسئله حاکمیتی و شهری است. ما در همین دو محلهای که عرض کردم، حدود 300 هزار نفر شهروند داریم که این جمعیت تقریباً به اندازه جمعیت یک مرکز استان است. بنابراین مسئله، مسئله 300 هزار شهروند تهرانی است و به نظر من میارزد که دولت پای کار بیاید. میارزد که مثلاً آن بنیادی که صاحب ملک است، قیمت زمین را کاهش بدهد و مثلاً با یکسوم قیمت در اختیار پروژه قرار دهد تا این مسئله حل شود.
تسنیم: این پروژه هزینه زیادی روی دست شهرداری میگذارد.
قطعا همینطور است؛ شهرداری نهتنها قرار نیست از احداث این محلههای الگو یک ریال انتفاع ببرد، بلکه هزینههای زیادی هم برای ساماندهی آن متحمل میشود. اما به هر ترتیب برای این کار مستقیماً از شهردار تهران دستور گرفته ام و معاون شهرسازی شهرداری تهران هم پای کار است.طرح نیز آماده شده و در حال ارجاع به کمیسیون ماده 5 است.
تسنیم: ارسال طرح به کمیسیون ماده 5 چقدر زمان می برد و اساسا این طرح ممکن است با تغییر مدیریت شهری منتفی شود؟
کمیسیون ماده 5 فراتر از شهرداری است؛ اعضای دولت در آن حضور دارند؛ از وزارت راه و شهرسازی گرفته تا وزارت میراث فرهنگی، منابع طبیعی، جهاد کشاورزی و مجموعههای دیگر و اعضای شورا و شهرداری هم در آن حضور دارند. وقتی طرح آنجا تصویب شود، دیگر به این سادگی کسی نمیتواند آن را تغییر بدهد. ضمن اینکه به نظر من راه دیگری جز این وجود ندارد و هر مدیری که بیاید، بالاخره مجبور است این مسئله را حل کند.
فقط ممکن است یک نفر دغدغهمندتر باشد و زودتر و جدیتر موضوع را پیگیری کند و فرد دیگری کمتر دنبال دردسر باشد و با سرعت کمتری جلو برود.
انتهای پیام/