به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، همزمان با روز ملی سینما، محمد حمیدی مقدم مدیرعامل مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی مهمان برنامه تلویزیونی نردبان شبکه مستند سیما بود. مهمترین بخش صحبتهای او درباره تامین مالی برای ساخت فیلمهای مستند و توزیع بودجه در مرکز متبوع او بود. او همچنین درباره تغییر رویکرد مرکز برای ورود فیلمسازان شهرستانی و همچنین سهمدادن به فیلمسازان برای تامین مالی فیلمها توسط خودشان صحبت کرد.
محمد حمیدیمقدم، مدیرعامل مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی و دبیر بیستمین جشنواره سینماحقیقت، با تشریح رویکردهای این مرکز در حوزه تولید، تأمین مالی و عرضه آثار مستند، بر ضرورت افزایش سهم سینمای مستند از بودجههای فرهنگی تأکید کرد و در عین حال از تغییر رویکرد مرکز برای ورود جدیتر فیلمسازان به چرخه سرمایهگذاری و اقتصاد مستند خبر داد.
سهم مستند از بودجه همچنان با واقعیتهای اقتصادی فاصله دارد
مدیرعامل مرکز گسترش، با اشاره به اینکه یکی از مطالبات مستمر او در سالهای اخیر افزایش سهم سینمای مستند از بودجههای فرهنگی بوده است، گفت: اگرچه بودجه تولید مستند در مرکز گسترش افزایش یافته، اما این افزایش با توجه به تورم و رشد هزینههای تولید، نتوانسته تعادل لازم را ایجاد کند. من به عنوان دبیر جشنواره، همواره یکی از مطالبات اصلی خود در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را افزایش سهم سینمای مستند از بودجه عنوان کردهام. ما شاهد ناعدالتی در تقسیم بودجه هستیم و این مطالبه را پیگیری کردهایم.
وی ادامه داد: مسئله بودجه کم در سینمای مستند، امر جدیدی نیست و در سالهای گذشته هم گریبانگیر فیلمسازان بوده است؛ به عبارت دیگر، سینمای مستند از گذشته با نوعی نابرابری در تخصیص منابع نسبت به سینمای داستانی مواجه بوده است؛ مسئلهای که بخشی از آن به نوع نگاه سیاستگذاران به جایگاه مستند بازمیگردد. با این حال، او تأکید دارد که در سالهای اخیر شناخت و درک مدیران و مسئولان از ظرفیتهای سینمای مستند افزایش یافته است. به نظرم حل این مسئله نیازمند همکاری مجموعهای از نهادهاست و مرکز گسترش به تنهایی نمیتواند بار توسعه اقتصاد مستند را بر دوش بکشد.
حمیدی مقدم با تاکید بر نقش مهم تلویزیون به عنوان مهمترین بستر تولید و نمایش فیلم مستند، گفت: در کشورهای توسعهیافته، مرکز اصلی سینمای مستند، تلویزیون است؛ بدین معنی که قیمت مستند در تلویزیون تعیین میشود، این آثار گسترش پیدا میکنند و بخشهای دیگر هم میتوانند به ارتقای آن کمک کنند. بنابراین تلویزیون باید نقش تعیینکنندهای در سینمای مستند پیدا کند.
سیاست ما، تولید بیشتر به جای تمرکز بر چند فیلم پرهزینه است
مدیرعامل مرکز گسترش در بخش دیگری از صحبتهای خود درباره سیاست این مرکز برای توزیع بودجه به جهت ساخت فیلمهای مستند سخن گفت. او تاکید کرد: اولا باید در نظر داشته باشیم که بودجه مرکز گسترش در مقایسه با ماموریتها و تنوع زیست بوم سینمای مستند ایران، نسبت به بسیاری از نهادهای دیگر فرهنگی کمتر است؛ با این حال، سیاست مرکز گسترش بر توزیع منابع میان تعداد بیشتری از مستندسازان بنا شده است. به نظرم مرکز گسترش یک مرکز شتابدهنده و توسعهدهنده ایده است. از نظر من و تیم مدیریتی، تقسیم بودجه میان تعداد بیشتری از مستندسازان اولویت بیشتری داشت تا اینکه 10 فیلم فاخر را با بودجههای بالاتر تولید کنیم. هدف اصلی مرکز، «برندینگ تولید» یا صرفاً ساخت آثار پرهزینه نیست، بلکه حفظ و تقویت بخشهای مختلف زیستبوم مستند کشور است.
او از تولید حدود 80 فیلم در شرایط فعلی خبر داد و گفت: مرکز گسترش معمولاً هر سال حدود 40 تا 50 فیلم برای حضور در جشنواره سینماحقیقت آماده دارد.
توجه بیشتر به فیلمسازان شهرستانی
حمیدی مقدم با اشاره به اینکه یکی دیگر از محورهای سیاست تولید مرکز گسترش، ایجاد توازن میان فیلمسازان پایتخت است، گفت: هدف ما این است که در کنار توجه به فیلمسازان مقیم تهران که عمدتاً شهرستانی هستند، به فیلمسازان دیگر شهرستانها و استانها هم توجه شود؛ ممکن است برخی از این آثار از نظر فرم یا زیباییشناسی در سطح آثار حرفهایتر تهران نباشند، اما حمایت از آنها میتواند زمینه ورود استعدادهای تازه به سینمای مستند را فراهم کند.
بنابراین، تلاش کردیم این توازن را در تقسیم بودجه برقرار کنیم. برخی دوستان معتقد بودند مرکز گسترش محلی برای توجه به شهرستانیها یا فیلمسازان دارای گرید دو و سه نیست و باید محل فعالیت حرفهایها باشد، اما ما در این مسیر قرار نگرفتیم و گرید یک و دو را در کنار یکدیگر قرار دادیم. بخشی از استعدادهای قابل توجه جشنواره سینماحقیقت در سالهای اخیر از شهرستانها و استانها ظهور کردهاند. ما با بودجه کمتر، امکان تولید را در اختیار این فیلمسازان قرار دادیم.
فیلمساز باید بخشی از مسئولیت تأمین مالی را بپذیرد
دبیر بیستمین جشنواره سینما حقیقت درباره عرضه آثار مستند و سیاست این مرکز هم سخن گفت. او با تاکید بر اینکه فیلمساز باید برای عرضه اثرش تلاش کند، خاطرنشان کرد: یکی از مشکلات موجود در سینمای مستند، کم کاری بخشی از مستندسازان در حوزه جذب سرمایه است. مستندسازان عمدتاً برای جذب سرمایه ریسک نمیکنند، در حالی که فیلمسازان خارجی برای تأمین بودجه آثار خود در چندین جلسه پیچینگ شرکت میکنند. فیلمساز هم باید برای تأمین بودجه اثر خود تلاش کند. بر همین اساس، پس از دوران کرونا، سیستم پیچینگ را در فرآیند پذیرش طرحهای مرکز گسترش راهاندازی کردیم و سپس به کارگروه تبدیل شد. البته در سال جاری تغییراتی در شکل و نگرش مرکز گسترش ایجاد خواهیم کرد که حوزههایی مانند سرمایهگذاری، فاندینگ و واگذاری حق پخش به فیلمساز را شامل میشود.
او از تغییر تدریجی سهم فیلمساز در پروژههای مورد حمایت مرکز سخن گفت و تاکید کرد: بسیاری از فیلمسازان ما میگویند قراردادشان با مرکز باید صددرصد باشد؛ اما در مدل فعلی، قراردادهای مرکز در برخی پروژهها به شکل 90 به 10 تنظیم میشود. به عبارت دیگر، فیلمساز به میزان 10 درصد در اثر شریک میشود؛ هدف ما این است که از سال 1405 سهم فیلمساز باز هم افزایش پیدا کند و او بیش از گذشته در تأمین مالی و ریسک پروژه مشارکت داشته باشد. برای مثال، ما حدود 50 تا 60 درصد برآورد سرمایهگذاری را تأمین میکنیم و باقیمانده را فیلمساز میتواند از مسیرهای دیگر تأمین یا واگذار کند.
بازار فروش مستند باید جدیتر گرفته شود
وی با تاکید بر اینکه مستندساز باید برای نمایش و فروش فیلم خود برنامه داشته باشد، اضافه کرد: باید فیلمساز برای پخش اثر خود تکاپو داشته باشد؛ یا با پخشکننده شاخص همکاری کند یا فیلمش را به تلویزیون بفروشد. ما باید فیلمساز را بیشتر وارد چرخه جذب سرمایه و اقتصاد کنیم. البته این مسیر معضلاتی هم دارد؛ فیلمساز باید هم فیلم بسازد و هم به فکر فروش آن باشد، اما این یک امر جهانی است. تجربه نشان داده است پروژههایی که با حضور تهیهکننده مستقل پیش میروند، معمولاً با نظم بیشتری تولید میشوند، سریعتر به پایان میرسند و پس از نمایش نیز ظرفیت بیشتری برای سودآوری دارند. در حقیقت، ورود مستندساز و تهیهکننده به این چرخه، علاوه بر کمک به بازگشت سرمایه، میتواند به شکلگیری تهیهکنندگان مستقل و حرفهایتر شدن روند تولید منجر شود.
مطالبه معیشتی؛ مسئولیت دولت یا صنف؟
مدیرعامل مرکز گسترش در ادامه به نقش صنوف سینمای مستند در بهبود وضعیت معیشتی اعضای خود اشاره کرد و گفت: دو صنف اصلی و ریشهدار خانه سینما در این حوزه، یعنی انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند و انجمن صنفی تهیهکنندگان سینمای مستند، ظرفیت بیشتری برای ورود به مسائل شغلی و معیشتی اعضای خود دارند. معتقدم تمام مشکلات موجود در حوزه معیشت را نمیتوان به دولت نسبت داد و صنوف نیز باید سهم بیشتری در ایجاد فرصتهای شغلی، تعامل با حوزههای مختلف و پیگیری مسائل اعضای خود داشته باشند.
او با اشاره به محدودیت منابع سازمان سینمایی گفت بودجه کل این سازمان حدود 730 میلیارد تومان است، در حالی که تنها تولید یک سریال در یکی از پلتفرمها به بودجهای در حدود 500 میلیارد تومان میرسد. از این رو، انتظار حل تمام مشکلات معیشتی از محل بودجههای دولتی، با واقعیتهای موجود همخوانی ندارد. اعضای صنوف باید بخشی از مطالبات خود را از تشکلهای صنفی پیگیری کنند و این مطالبهگری میتواند در سطح خانه سینما نیز دنبال شود.
سینماحقیقت نباید به تنها مسیر تولید مستند تبدیل شود
حمیدیمقدم عنوان کرد: جشنواره سینماحقیقت با وجود تأثیرگذاری گسترده بر سینمای مستند ایران، نباید به تنها مسیر تولید و عرضه آثار تبدیل شود؛ چراکه توسعه بازار مستند نیازمند شکلگیری جریانهای مستقل و متنوع دیگری است. جشنواره سینماحقیقت با همه تأثیری که در اکوسیستم مستند داشته، این عارضه را هم دارد و من این موضوع را به عنوان یک مرکز توسعهدهنده و شتابدهنده، یک آفت میدانم که باید برای آن چارهای اندیشید و گونههای دیگری از مستند را ایجاد کرد. باید مستندهای ورزشی، پرترههای جذاب، تاریخی، سیاسی، تعلیقی، جنایی و گونههای دیگر تولید شوند.
«ایران»؛ محور ویژه بیستمین جشنواره سینماحقیقت
حمیدیمقدم به بیستمین جشنواره سینما حقیقت هم اشاره کرد. او با اشاره به مباحث مطرحشده در شورای سیاستگذاری جشنواره گفت: آثار حاضر در این دوره باید بتوانند تصویری از «طعم امروز ایران» ارائه کنند؛ بهویژه با توجه به رویدادهای مهمی که در یک سال گذشته کشور تجربه کرده است. جالب است بدانید آقای ارد زند در همین جلسات میگفت: «مگر میشود فیلمی بیاید که طعم امروز ایران را نداشته باشد، این روزهایی که داریم سپری میکنیم؟» در همین راستا، موضوعاتی مانند جنگ 12 روزه، جنگ رمضان و دیگر رخدادهای اجتماعی و سیاسی سال گذشته، مورد توجه قرار گرفتهاند.
حمیدیمقدم توضیح داد: برخی آثار ممکن است در ظاهر در دستهبندیهای دیگری قرار بگیرند اما بستر روایی آنها با شرایط امروز ایران پیوند خورده باشد؛ برای مثال، فیلمی که موضوع اصلی آن یک پرتره است اما جنگ بستر روایت آن را تشکیل میدهد، یا اثری اجتماعی که مقاومت یک شهر در شکلگیری روایت آن نقش دارد.
اگر چه مرکز گسترش با آثار متنوعی در جشنواره امسال شرکت خواهد کرد، اما محور اصلی سیاستگذاری این دوره، بخش «ایران» خواهد بود؛ بخشی که سه محور «جنگ رمضان»، «جنگ 12 روزه» و «رهبر شهید» را دربرمیگیرد و موضوعاتی مانند مناسک، زندگی و تشییع را نیز دنبال میکند. در کنار این موضوعات، جریانهایی مانند میناب و دنا نیز در این بخش جای میگیرند. البته برای حفظ هویت مستقل بخش «ایران» و جلوگیری از تداخل آن با بخش ملی، تفکیکهایی در ساختار جشنواره در نظر گرفته شده است.
انتهای پیام/