به گزارش خبرگزاری تسنیم، خصوصیسازی یکی از مهمترین تصمیمها در صنعت خودرو است، اما خصوصیسازی صورت گرفته در ایرانخودرو چه دستاوردی برای کشور و به خصوص مردم داشته است؟ و خصوصیسازی که برای سایپا دنبال میشود، دقیقا قرار است چگونه محقق شود؟
بر این اساس در خصوصیسازی مساله فقط واگذاری نیست. قیمت، نحوه ارزشگذاری، ترکیب خریداران و تضمین رقابت در زنجیره تأمین، تعیین میکند که این واگذاری به اصلاح ساختار یک بنگاه بزرگ منجر شود یا انتقال یک دارایی ملی با قیمتی پایینتر از ارزش واقعی آن.
در ماههای اخیر، همزمان با مطرح شدن موضوع واگذاری سایپا، مجموعهای از اخبار درباره وضعیت تولید، تأمین قطعات و عملکرد این خودروساز منتشر شده است؛ اخباری که بخشی از آنها به اختلاف میان سایپا و برخی قطعهسازان و همچنین خواستگاران سهام تودلی این خودروساز مربوط میشود. در این میان، پرسش مهم این است که آیا تمام این حواشی صرفاً بازتاب مشکلات جاری صنعت خودرو است یا اینکه برخیها میخواهند بر ارزشگذاری سایپا و فضای رقابت میان متقاضیان بر خرید این شرکت اثر بگذارند؟
وقتی اختلال در زنجیره تأمین، مستقیماً به ارزش بنگاه گره میخورد
یکی از نمونههای مورد توجه، اختلاف سایپا و شرکت کروز بر سر تأمین قطعات است. سایپا در اسفندماه سال گذشته اعلام کرد در توافقی برای بازگشت تأمین قطعات به سطح گذشته، بخشی از مطالبات کروز را به صورت نقدی و غیرنقدی پرداخت کرده، اما به گفته این شرکت، کروز در دیماه تنها بخشی از تعهدات خود را انجام داده و در بهمنماه ارسال قطعات بهطور کامل متوقف شده است.
فارغ از اختلافات مالی و تجاری میان طرفین، یک موضوع مهم در اینجا قابل بررسی است که اگر یک قطعهساز بتواند با کاهش یا توقف عرضه یک قطعه کلیدی، روند تجاریسازی و تحویل محصول یک خودروساز بزرگ را مختل کند، آیا نباید این موضوع در ارزیابی ساختار بازار، رقابت و حتی فرآیند خصوصیسازی مورد توجه قرار گیرد؟
چه درسهایی از واگذاری ایران خودرو گرفته شد؟
اصل خصوصیسازی سایپا به خودی خود محل مناقشه نیست. کاهش تصدیگری دولت، ورود مدیریت حرفهای، افزایش بهرهوری و پاسخگویی بیشتر به سهامداران میتواند بخشی از مسیر اصلاح ساختار صنعت خودرو باشد. اما مساله اصلی، چگونگی اجرای این فرآیند است.
تجربه واگذاری ایرانخودرو نشان داده که صرف تغییر ترکیب مالکیت، بهتنهایی پاسخ همه مشکلات صنعت خودرو نیست. اکنون پیش از آنکه فرآیند مشابهی درباره سایپا دنبال شود، باید مشخص باشد که از خصوصیسازی قبلی چه درسهایی گرفته شده است.
آیا پس از تغییر مالکیت، تولید پایدار افزایش یافته است؟ کیفیت محصولات چه تغییری کرده؟ محصولات جدید با چه سرعتی وارد بازار شدهاند؟ رابطه قیمت و کیفیت چگونه تغییر کرده است؟ آیا پاسخگویی به مشتریان افزایش یافته؟ ساختار تأمین قطعات رقابتیتر شده؟ و مهمتر از همه، آیا دولت و نهادهای تنظیمگر بر عملکرد خودروساز خصوصیشده میتوانند نظارت کنند؟
سایپا را نباید در فرآیند واگذاری کوچکتر کرد
در فرآیند خصوصیسازی، خریدار طبیعی است که به دنبال خرید دارایی با بهترین شرایط و کمترین قیمت باشد؛ اما وظیفه سیاستگذار و نهادهای مسئول، حفظ منافع ملی، بنگاه و سهامداران و جلوگیری از شکلگیری شرایطی باشد که ارزش یک دارایی بزرگ پیش از واگذاری کاهش پیدا کند. بنابراین هر خبری که درباره تولید، تأمین قطعات، توقف خطوط، بدهیها یا عملکرد مالی سایپا منتشر میشود، باید بر اساس اسناد و دادههای قابل راستیآزمایی بررسی شود.
خصوصیسازی زمانی معنا پیدا میکند که یک بنگاه کارآمدتر و رقابتیتر شود؛ نه اینکه ابتدا ارزش آن کاهش پیدا کند و سپس درباره ارزانتر فروختن آن رقابت شکل بگیرد.
انتهای پیام/